کولومبیا
کومره ولات کلمبیا ها د شمال افتوزنون ولات امرکا هارگه. کلمبیا د هارگه وا ونزوئلا، برزیل، اکوادور و پرو، د شمال وا دأریا کارائیب وا جهون آو اطلس و د افتونشین وا پاناما و جهون آو آروم هوم مرزه.
کلمبیا چارمی ولات گپ امرکا هارگه (نها برزیل و آرژانتین و پرو)، ,وا انازه ۱ میلیون و ۱۴۱ هزار کیلومتر چارقره. حاک ولات کلمبیا شرطیا جورواجوری داره و از کویا برز و برفی آند تا هماریا گرم و نمدار راساگه رو آمازون د خوش داره. ای ولات نها برزیل بیشتری نفوس نه د امرکا هارگه داره. پیش کسن نفوس د ای ولات یه شلک نئ. بیشتر خلک ای ولات د یه سوم که ون ولات ینی جاگه ای که بوگوتا پاتخت کلمبیا و جایا هنی ای ولات زئشت میکن. د اوچه که ای راساگه افتونشین ای ولات او و هوا خو و حاک ثمرخیزی داره، کاریا کشاورزی هنی د ای راساگه هئین.
د مشگلیا ایسنی کلمبیا شورشیا کؤچک، جئنیا مئ ولاتیه که وه دس گرویا شورشتگری و چریکی و قاچاق کنیا مواد مخدر د سالیا ۱۹۶۴ تا ۱۹۶۶ بی،یئنی د گاتی که گرویافارک و نها وه ELN راس بینه و کنشتگریا چریکی خوشونه ضد دولتمنی کلمبیا شرو کردنه.
مینوٙنە یا
بیرق کلمبیا[ڤیرایئشت]
بیرق ایسنی کلمبیا زرد، آوی و سوره، ای بیرق سی اولی کرت وه دس فرانسیسکو د میراندا د هائیتی دروس بی، د گاتی که سیمون بولیوار د حال و بال آماده بیین سی خودصلادار کردن کومره ولات گپ کلمبیا بی . زرد طلا فره کلمبیا نه دیاری میکه، آوی نشو دیارکن جهون آویایی که هان د شمال و افتونشین کلمبیا، سور نشو دیارکن خین سروازیایی که سی خودصلاداری کلمبیا شهید بینه و همچنو نشو دیارکن خین عیسی مسیئه.
ریشهشناسی کلمبیا[ڤیرایئشت]
کلیمه «کلمبیا» گرته بیه د نوم کریستف کلمب ه که فرانسیسکو میراندای وضع آلیشت کو سی هشاره وه دنیا تازه،خصوصند د جاگه حکومتیش امریکایی و جایا زیر نخیز اسپانیایی و پرتغالی وه نه وه کار گرت. ای نوم د نهاتر وا کومره ولات گپ کلمبیا که وا یکاگریجا ونزوئلا، گرانادا نو و اکوادور دروس بیه بین وه کار گرته بیه.
د سال ۱۸۳۰، د گاتی که کلمبیا و اکوادور جگا بیین ، راساگه کاندینامارکا خوش یه گل ولات خودصلادار د نوم گرانادای نو بی. د سال ۱۸۶۳ گرانادای نو رسما نوم خوشه آلشت ده وه نوم ولاتچه یا یکا گرته کلمبیا و د سال ۱۸۸۶ نوم ایسنی نه سی خوش گرت: کومره ولات کلمبیا.
ویرگار[ڤیرایئشت]
د حدود ۱۰۰۰۰ دما زایشت ، کومله یکیا اشگارگر د بوگوتا ایسنی (د «ال آبراً و»تیکوئنداماً) وایک دا بسته داشتن و همچنو هوم پیوندی وا رئشتیا اوسنی د اشکفت گلال مگدالنا داشتن. د اولی هزاره دما زایشت ، دسه یا سور پوس سامونه سیاسی کاسیکازگوها نه راس کردن که د وارو جاگه قدرت د وه کاسیکیا بیین. د مین کلمبیا دو گل رئزیشت وا سامونه فره پیشکرده کاسیکازگو تایروناها د جهون آو اطلس و میوسکاها د بلنگیا دور و با بوگوتا بیین که هر دو گلشو د سیل گه زونی د حونواده زونی چیبچا بیین. گوتنه که میوسکایا دما د اینکایا پیشکرده ترین سامونگه سیاسی نه د امریکا هارگه داشتنه.
مئن جوریا اسپانیایی د سال ۱۵۰۰ اولی پی جوریا خوشونه د راساگه بال گلالی کارائیب نه وه دس ردریگو د باستیداس انجوم دئن. کریستف کلمب د سال ۱۵۰۲ اوما د راساگه کارائیب . د ۱۵۰۸ واسکو نونز دی بلبوآ ای راساگه نه که جزو ناحیهٔ اورابا بی گرت. د ۱۵۱۳، وه اولی اوروپایی بی که جهون آو آرام نه دیارجوری کرد و ونهMar del Sur یا «دریا هارگه » نوم نیا که د راستکی پا اسپانیایانه د پرو و شیلی وا کرد. در ۱۵۲۵، اولی شهر اوروپایی د هوم بست امریکا دروس بی که نومش «سنتا ماریا لا انتیگو دل دارین» بی . که د ایسنی ها د سازمان چوکو . بیشترونه نفوس ای راساگه د ایلیا فره ای که دچیبچان و «کارائیب» بیین که د ایسنی وه نوم خلک کارائیبی نوم دیارن ، ونو بیین که اسپانیایا وشو چل کردن و د کارگرایی مریضی،استثمار و جئن فره نفوسشو کم بی و د قرن 16 زایشتی اوروپاییا شرو کردن د اوردن برده د افریقا وه ای راساگه.
د گات شرو بیین استثمار، جئنیا فره ای د ضد اسپانیایا پیش اوما که دو بیشترشو شکس حردن و نتونستن وضع آلشتی د گات خوشو بئین. آخری جنئیا د ای دسه خودصلاداری خوشه د اسپانیا میهاست، نها د خودصلادار بیین سنت دومنیگو د سال ۱۸۰۴ (که ایسین د هائیتی نوم دیاره) یه باعث بی که دیوونداریا شورشتی د شورشت سال 1810 زایشتی حامین داری بکن: ای شورشت وه دس سمیون بولیوار و فرانسیسکو دی سانتاندر وه خوئی انجوم گرت. سیمون بولیوار بی اولی رئیس کومره ولات کلمبیا و فرانسیسکو دی سانتاندر بی وه جانشنی رئیس کومره ولات و نها د کنار گرتن بولیوار، دی سانتاندر بی وه دوئمین رئیس کومره ولات کلمبیا. ای شورشت د سال 1819 د خوئی انجوم گرت، د گاتی که جاگه سلطنتی گراندا نو کومره ولات کلمبیا گپ بی و ای ولات د راستکی بی وه هومدنگ اکوادور و ونزوئلا . پاناما ایسنی که تا سال ۱۹۰۳ یه گله جا د کلمبیا بی وه ئم اندوم ای یکاگری بی.
بهرکنون سیاسی مینجاونی و حاکی باعث بی که ونزوئلا کیوتو (اکوادور ایسنی ) د سال ۱۸۳۰ زایشتی کوته کوته با. د ای گات «سامونگهکاندینامارکا» نوم «نیوا گراندا» نیا ری خوش که ای نوم تا سال 1856 زایشتی نها داشت و اوسه نومش آلشت دئه بی وه[۱][۲] . د سال ۱۸۶۳، «ولاتچه یا یک گرته امریکا راس بی و ای داسون همچنو تا سال 1886 زایشتی بییش تا اوسه که ای نوم بی وه کومره ولات کلمبیا . بهرکنون مینجایی ای ولات همچنو چی دماتر منه و پاره ای د گاتیا باعث شلک گرتن جئنیا مین ولاتی گنی بی که زمینه سی خودصلاداری پاناما وا حامین داری ولاتچه یا یک گرته امریکا د سال ۱۹۰۳ راس کرد. و نها وه بی که او ولات رسست وه آرامشت مین ولاتی، ولی درگریا خینبار د آخریا دئه ۱۹۴۰ و اولیا۱۹۵۰ که دLa Violencia (»وایلنس") نوم دیار بیه حال و بار نه بی لیز کرد. دلیل ای درگری بالا گرتن کش مه کشتیا مینجا دسه یا چریکی بی که سی قلت جورج الیسر گایتان د ۹ آوریل ۱۹۴۸ نارائت بیین، ای درگریا که د نهاتر د بوگوتازو نومدیار بی د نتیجه وه 180 هزار کس د کلمبیا قلت عام بیین.
د سال ۱۹۹۱ زایشتی یه گل قانون اساسی تازه اوما وه جا قانون اساسی که د سال 1886 بییش ومئلس پی ونیا کلمبیا دمانیس ونه پشت راس کاری کرد. ای قانون اساسی چی نازاری دباره داسونیا سیاسی، قومیتی، خلکی و حقوق جنسی بی که اجرا بی ولی وا ای حال هنی چالشتیا بییشو.
د دئه یا ایسنی کارگراییا گن قاچاق داری، جئنیا چریکی و شورشتیا چی[۳] یا FARC و گروههای ضد شورشت خلاف قانون و همچنو دسه یاچی نظامی چیthe Autodefensas Unidas de Colombia AUC که درگر جئنیا مسلح فره گن بوئن د مشگلیا دولت کلمبیا بیه. صنعتیا قووین داریی د کلمبیا وا گرتن پیل خارجکی خو خصوصند د امریکا باعث بینه که ریتراز اموری ای ولات خو با، ولی د لا تر دیوونداریا داریی باعث بینه که دولت کلمبیا د دئه 1980 زایشتی ضئیف با و سی یه به امریکا چل کرد د ولات هومسا کلمبیا یئنی پاناما. د سال ۱۹۸۹، تا مانوئل نوریگا که مینجاگر قاچاق داری بی وه دس امریکا د کار برکنار بی. دسه یا شورشتی جور واجور دوبیشترشو وا شورشی آئم دوزی و فاچاق داری خرج خوشونه در می آوردن و د راساگه یا دیر د دس چی راساگه یا دهات که فره گپ بیین ایسجان و د پاره ای د جایا باعث جگایی مینجا راساگه یا جور وا جور د کلمبیا بیین . د اولیا دئه 1980 زایشتی ، کوششتیایی سی مصالئه دئن دولت و دسه یا شورشی انجوم گرت که دس آخر ونو د خویی انجومگر نبیین و شایت یه کم و کوتی باعث بیین که ای دسه یا کمتر گن کاری بکن. یه گل د ای مصالئه یا ایسنی د ای زمینه د گات رئیس کومره ولاتی آندرس پاسترانا آرانگو بی که وا FARC د فاصله سالیا ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۲ انجوم گرت.
د آخریا دئه ۱۹۹۰، سرکومره ولات آندرس پاسترانا یه گل نشقه نازار و خو وه نوم طرح کلمبیا نه کرد که دوگل د تمارزیا وه تموم کردن جئنیا دسه یا تفئنچی و وه کار گرتن روشتیا ضد موات مخدر بی . نها انجومگری که بیشتری تناقض نه د ای کشیاری داشت هزینه کمترونه نه د ور می گرت ، ره دیارکن ضد موات مخدر وه بی که د ور گرته وارو بردن سمزنی هوایی سی د بین رئتن کوکائین بوئه. بهرجایا فره ای د ای کنشتیاریا هان د زیر انتقاد چی وه که سم پاشی هوائی سی مئصولات کشاورزی هنی گنه و سی سلامتی آئمیایی که هان د تیرس ای سمیا ضد گیا فره مضره. منتقدیا همچنو می گوتن که ای کشیاری یه گل ریکرد جئنی و نظامیهایی د مشگلاته و ریشه اش ها د ناهومترازیا اشتمائی ولات کلمبیا.
د گات رئیس کومره ولات بیینآلوارو یورایب که قول دئه بی که ری FARC و دسه جئن دیار کن هنی فشار بیاره، یه گل د چی دیارکنیا امنیتی بیتر بیین و آماریا آئمکشی و آئم دوزی فره کم بی (د ۳ هزارکس ۷۰۰ کس د سال ۲۰۰۰ وه ریتراز یک هزار و ۴۴۱ د سال ۲۰۰۴ رسس ) و همچنی آمار آئم کشی مینجا جولا ۲۰۰۲ تا می ۲۰۰۵ بیشتر د ۴۸٪ کم بی. گوته بیه که ای چیا باعث بیین که حال و بال اموری د کلمبیا فره بیتر بوئه. [۱]
وااشکافت کاریا و منقدیا مینجا کلمبیا ای اتئقات نه دارن که گرینجیایی د پئشکرد د رشنه یا جور وا جور د دماتر بیینه، ولی دباره دلیلا اصلی وه و راست بیین ونو د گات وختی جمجالیایی بیه. یه گل د مخالفین را دیارکنیا امنیتی دولت نه نیائنه د زیر تیخ انتقاد و گوتنه که ای را دیارکنیا سی حل مشگلیا گپ ولات کلمبیا وه درد نحور هیئن و د راستکی محیط خوئی نه سی نهاگرتن نقض حقوق بشر پی نیائنه.
وا گوتا با که ولات کلمبیا د لحاظ آوشته ای و پئشکرد رایا هوائی خوش اولین ولات د امریکا هارگه و ودوممین ولات د ای لحاظ د ریتراز عالمه. هواپیمایی زایاره ای کلمبیاد [۴] نوم دیاره و نها وه، رایا هوایی[۵] د کلمبیا دروس بی.
ولاتگردی[ڤیرایئشت]
کلمبیا هر رو د سال یه گل شادینه داره. بیشتر د گات نوم دیارتری شادینه یا د ولات کلمبیا (چی نماشتگا کالی، دنگ شادینه بارانکیولا و شادینه تیارت Iberoamerican و همچنی شادینه گلیا) ئه که ولاتگردیا میان د ای ولات . آئمیا فره ای د گات جشن کریسمس و جشنیا خودصلاداری ولات کلمبیا میان وه ای ولات. وا یه که جمجالیا جئنی فره ای که هان د ولات کلمبیا چی FARC و دسه یا چریکی هنی د ای ولات، هنی ئم انازه ولاتگردیا که میان د ای ولات فره رئته وارو . دلیل اصلی ای چیا یه نهریس کومره ولات سی دیر کردن دسه یا شورشی د شهریا گپ و جایا هنی که ولاتگردیا مین زایاره ای نه وه خوشو موکیس می کنه ریکرد خوئی داره. د گات ری کار اومائن سرکومره ولات یورایب د سال 2002 زایشتی وه و وارو بردن آز نظامی دولت و همچنی وارو بدن بیین پلیس د شهریا تونسه امنیت و آرامشت نه د ولات کلمبیا بوره وارو. و ای کنشتگریا نتیجه یا فره نازاری سی اموری ولات کلمبیا راس کرده. د پایه گزارشتیا سامونجا مین زایاره ای ولاتگری د سال 2004 زایشتی، کلمبیا د مینجا سالیا 2000 تا 2004 زایشتی د انازه جذم ولاتگرد د راساگه امریکا هارگه د گرینج سوم بیه.(۲/۹٪) تئنا پرو و سورینام رشتشو د ای باره د ولات کلمبیا بیشتر بیه.[۲]
ولاتشناسی زمینی کلمبیا[ڤیرایئشت]
کلمبیا د ری وه ری راساگه یا هوم ترازی خوش د امریکا هارگه بیشتر جور واجوری سریشتی نه د جاگه خوش داره. ای ولات یه گل د جایا بهرجا «حقله تش» ئه که ها د جهون آو بی دنگ که ای راساگه فره زمی جمشدار و فره که تش دیارکنه داره.
ریتراز زمین کلمبیا نمونه فره بلاوجیی د خوش داره. یه سوم افتونشین ولات کلمبیا د لحاظ ولاتشناسی فره بلاجویتره. این راساگه د بال جهون آو بی دنگ د افتونشین شرو بوئه و لاپئنا ولاتشناسی گرینج 5 شمالی می ریه د لا افتوزنون که شلک و بارتیا فره ای نه د خوش داره. د افتونشین ترین راساگه، بهرجا فره باریک و بی پشت سریک خط بال او جهون آو بی دنگ هئ که د دما وه Serranía de Baudó هان که کم پئناتری و کم برزیدار تری کویا ولات کلمبیان . نها وه راساگه گپ و همار Río Atrato / ریو سنت جوئان جاگر بیه که قراره جانشین کانال پاناما مینجا جهون آویا اطلس و بی دنگ با. راساگه کوئسار افتونشین، کوردیلرا اکسیدنتال، تقریون برز و بلنگه و برزی تیغشت وه 4000 متری بوئه. دره گلال کائوکا[۶]، که راساگه کشاورزی فره نازاریه و چن گل شهر گپ هان دش . چن گله تیغشت که برفگر د راساگه کوردیلرای مینجایی هیئن که برزی یه پاره ای دشو د ۱۸ هزار پا هومبرارو وا ۵ هزار و ۵۰۰ می رسه. دره برفی و شل حره گلال مگدالنا که یه گل لا رئتن و اومائن نازاره راساگه کوردیلرای مینجایی و راساگه کوردیلرا افتوزنون نه د یک جگا می که. تیغشت کویا کوردیلرا افتوزنون د نبست برزن. انازه برزی ای رشنه کویا وا رشنه کویا هنی ولات کلمبیا فره فرخ داره و فرخ وه یه نه که د ای کوهسار چن گل سرچشمه گلال هئ . د افتوزنون، راساگه کم نفوس و همار(یه قری شیودار) که تقریون 60 درصد ولات کلمبیا نه د ور میئره و د نوم لوناس نوم دیار هئ.
ای راساگه پئنایی کلمبیا د ور بیه دو گل د راساگه ولات کلمبیا نئ: راساگه گلال او پست کارائیب و Sierra Nevada de Santa Marta که هر دو گلشو هان د شمال ولات کلمبیا. زمینیا همار افتونشین بیشتر شل خره و غورآون و خلک کلمبیا من آویا پر د علفیا هرز ای راساگه نه وا داسون ciénagas نوم دیاره. چی میناوه گوآهیرا د لا افتوزنون نصم و نیمه حشگه. سیرا نوادا راساگه سه گوش و پوشسه د بردیا برفیه که ها د بهرجایا افتوزنون ای راساگه.
نزیک بیین ولات کلمبیا د خط استوا د ری او و هوا ای ولات کارگرایی فره ای داشته. راساگه یا همار همیشه گرمن . برزیا ری گرمی سردی هوا کارگرایی فره ای دارن. گرمی سردی هوا وا وارو رئتن ۱۰۰۰ پا برزی د ریتراز دریا (۳۰ متر) ۵/۳ گرینج فارنهایت هومبراور وا ۲ گرینج سانتیگراد کم بوئه.
انازه وارشت د ولات کلمبیا د راساگه یا جور واجور وایک فرخ داره و د لا هارگه ای ولات وارشت فره بیشتره. ای جریا خصوصند دباره راساگه یا همار افتوزنون درسته، مثلند وارشت د چی میناوه گواجیرا فره فره کم بوئه که د 75 سانت د سال روئه وارو. وا ای حال و بار د راساگه یا پر وارشت هارگه معمولند وارشت بیشتر د 500 سانت د ساله، انازه وارشت د باقی راساگه یا ئم تقریو مینجا ای دو گیرینجه.
برزی نه فقط ری گرمی سردی هنی ری پوششت علفی کارگرایی داره. راس راستکی برزی یه گل د اصلی ترین چیا کارگرا ری پوششت علفی د ولات کلمبیائه. راساگه یا کوسار ولات کلمبیا د لحاظ پوششت گیائی که وابسته د برزین بوئه ونون چن گل راساگه کرد، وا ای حال راس جاگه برزی هر راساگه ممکنه نسوت د پئنا وه آلشتگر با.
راساگه سرزمین داخ[۷]، زیر ۳هزار ۳۰۰ پا (۱۰۰۰متر) راساگه گیایا گرمسیری چی موزه. راساگه راساگه خوش هوا[۸]، د ۳هزار و ۳۰۰ تا ۶ هزار و ۶۰۰ پا (۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰متر) راساگه قئوه و ذرته. گنوم و سیو زمینی د راساگه راساگه سرد[۹]، ۶ هزار و ۶۰۰ تا ۱۰ هزار و۵۰۰ پا (۲۰۰۰ تا ۳۲۰۰ متر) رشت می کن. داریا اوچه سی یه که هیمه بان د راساگه یایی قط بینه . مرغزاریا بی دار د راستکی مال مرغزاریا آلپ و páramos د برزی ۱۲ هزار و ۸۰۰ تا ۱۵ هزار و ۱۰۰ پا (۳زار و ۹۰۰ تا ۴ هزارو ۶۰۰ متر) ئه. د برزیا وارو د ۱۵هزار و ۱۰۰ پا (۴۶۰۰متر) که گرمی و سردی هوا ها د زیر صفر و د نوم tierra helada نوم دیاره فقط برف یخ بنون دیاری می که.
الگویا زئشت ئم ری پوششت گیائی کارگرایی داره. لریا پر بیه د بته و دارچه یا که ونو هان د راساگه یا نسوتن کم او شمالی. د هارگه پوششت گیائی بی دار بهرجا llanos د ولات کلمبیا نه د ور گرته. د راساگه یا بارونی د هارگه افتوزنون ولات کلمبیا بارونیا فره گرمی میا د هار. د کوهساریا، الگویا پشت سریک و زی وه زی بارو د راساگه یا که آلپ د راستکی الگویا پوششت گیائی نه فره سخت کرده. راساگه یا بارونی د کوهساریا ممکنه سرسوز و پر او بان، د شکلی که لا تر ونو ممکنه بارون ناشتوئه و فره هشگ بان.
جاگپی فره ای د کلمبیا سی کاشتن کوکائین وه کار گرته بوئه. د سال ۲۰۰۴، ۱۱۴ هزار و ۱۰۰ هکتار د حاک کلمبیا زیر کشت ای گیا بی و د راستی کلمبیا هر ساله می تونه ۴۳۰ تن کوکائین دروس بکه. کاشت کوکائین یه گل د کنشتکاریا اموری دار و نازار د کلمبیائه و حتی زمینیا دولت ئم سی ای کاشت وه کار گرته بوئه.
سیاست[ڤیرایئشت]
«لشک اجرایی:» د کلمبیا لشک اجرایی ها د واروتری جاگه د دولت. سرکومره و معاون سرکومره وایک د یه گل انتخاوات همگونی سی یه گل دوره چارساله انتخاو بوئن؛ و سرکومره هم رئیس دولت و هم رئیس ولاته . د ۱۹ اکتور ۲۰۰۵ قانون اساسی کلمبیا بیتر بی و مطاوق قانون تازه سرکومره می تونه د دو گل گات چارساله که هان پشت سریک ری کار با. وا یه سر بهرجایا و شهر واداریا و گیرنج داریا هنی سی یه گل گات سه ساله انتخاو بوئن و نمی تون هنی د نو انتخاو بان.
د ۲۸ می ۲۰۰۶ سرکومره آلوارو یوراب ولز وا گرتن ۶۲٪ رایا هنی به سرکومره ولات کلمبیاو ۲۲٪ د خلک کلمبیا د کارلوس گاویریا دیاز د قطب خلک و ۱۲٪ د هریشیو سرپا یوراب د پارتی لیبرال رای دن.
«لشک قانون نیا:» مئلس و شورای کلمبیا د راستی کنگره کلمبیا [۱۰] که د ور گرته ۱۶۶ کرسی مئلس نماینه یا و ۱۰۲ کرسی مئلس سنا کلمبیا ئه. اندوم مئلس و سنا وا انتخاوات خلک من سی یه گل دوره چارساله انتخاو بوئن. کملبیا همچنی اندوم کمیته زایاره یا امریکا هارگه ئه.
«لشک قضایی:» د دهه ۱۹۹۰، د لشک قضایی کلمبیا کاری خووی انجوم گرت و د ایسنی آلشت دئن د سامونه بازجوئی حایی د یه گل سامونه دشمن دیار ه. د بهرجایایی د راساگه یا کلمبیا که د اوچه قئوه کشت موئه و همچنی د شهر بوگوتا که سامونه دشمن حایی نه وه کار میئره و راساگه یا هنی د ای ولات د ویرگار اول جانویه ۲۰۰۶ که هاستن ای قانون انجومگر با. د سرون سامونه قضایی ولات کلمبیا دادگاه عالی عدالته و اندومیاش وه دس سرکومره و کنگره دیارکاری موئن.
ولاتشناسی[ڤیرایئشت]
کلمبیا ۳۲ گل بهرجا و یه گل راساگه مینجاون داره.
شریا کلمبیا[ڤیرایئشت]
کلمبیا ۲۲ شهر اصلی داره که وا سرجایک بیین د دی مئم بیین هان د نومگه هاری:
- بوگوتا (La Atenas Suramericana – آتن امریکا هارگه)- «پاتخت»
- مدلین (La ciudad de la eterna primavera – شهر باهار ممیرا؛ همچنی وا نوم Capital de la montaña – مینجاون کهسارئم) نوم دیار بیه.
- کالی (La sucursal del cielo – لشک بهشت؛ همچنین La Sultana del Valle وا مئنی سلطان دره) نوم دیاره.
- بارانکیولا (La puerta de oro de Colombia – دروازهٔ طلایی کلمبیا)
- بوکارامانگا (La ciudad Bonita – شهر نازار)
- Cartagena de Indias (La heroica – دلاوری)
- کوساتا (La hermosa villa – دهکده نازار)
- پریرا (La querendona, trasnochadora y morena – بارونت حاستنی و شو بیار)
- سانتا مارتا (La perla de oro – مرواری طلایی)
- ایباگ (Capital Músical de Colombia – مینجاون دنگ کلمبیا)
- پستو (Ciudad Sorpresa – شهر بلاجوی)
- مانیزالس (La ciudad de las puertas abiertas – شهر دروازه یا وا)
- نیوا (Neivayork، La capital bambuquera de América – مینجاون bambuquo امریکا)
- آرمنیا (La Ciudad Milagro – شهر منجزه)
- والدوپار (Capital mundial del vallenato – مینجاون والناتوی دنیا)
- ویلاویسنسیو (La Puerta al Llano – دروازهٔ Llano)
- سینسلجو (La ciudad de las corralejas – شهر «گاسواری»)
- مونتریا (La capital ganadera de Colombia – مینجاون گله یا کلمبیا)
- بونونتورا (Bello Puerto del Mar – بال رو قشن)
- پوپایان (La Ciudad Blanca – شهر اسبئ)
- تونجا (La capital del haba, el tejo y la ruana – مینجاون هابا، دیسک و روئانا)
- کیوبدو (La perla negra – مرواری سئ)
گرویا قومی[ڤیرایئشت]
د اساس آمار دوبیشتر خلک ولات کلمبیا کاتولیک، اسپانیایی زون و دورگه (اوروپایی-سورپوس) ن. حدود ۲۵٪ د خلک کلمبیا ریشه خالص اوروپایی دارن، ۱۲٪ د ونو سئ یا یه گل شیوسه د لون افریقایی اوروپایین . اژداد سئ پوسیا کلمبیایی سی کار د زمینیا کشاورزی وا داسون برده د دوره استثمار اومائن د ای ولات. ونو کارگرایی فره نازاری د میراث رئزشتی ولات کلمبیا داشتنه. حدود 3 درصد د خلک ولات کلمبیا شیوسه یی د لون سئ و هئنی هیئن. 5 درصد آئمیا ای ولات لونشو سور خالصه.
بیشتر دو سیئم کلمبیاییا هان د راساگه یا شهری - گرینجی که فره زیاتر د میانگین جهونیه. نرخ باسواتی(۹۴٪) د ولات کلمبیائم فره واروتر د میانگین جهونیه و همچنی نرخ رشت نفوسم د ای ولات فره واروتر د میانگین جهونیه. نفوس جوون ای ولات ئم فره زیاته و دلیل وه ئم کم بیین مرگ و میر بچه یا ئه.
دائن وگرتن[ڤیرایئشت]
نها د سر گواردن ده سال رشت اموری خو (میانگین رشد تولیدات خالص مینجاولاتی بیشتر د ۴٪ د گات ۱۹۹۸-۱۹۷۰)، کلمبیا د سال ۱۹۹۹ دچار رکود اموری بی(اولی رشت وازیر سالونه اموری د سال ۱۹۲۹)، و د بین بردن ای حال و بار فره گات بر و سخت بی. کم بین حاست مینجا ولاتی و خارجی، حال و بار سخت بوجه دولت و درگریا جئنی گن مینجا ولاتی د مشگلیا اموری ولات کلمبیان. د اساسگرینج دیاریا اموری صندوق مین زایاره ای پیل که د سپتامر ۲۰۰۶ پلا بی، نهابینی بیه که انازه تولیتیا خالص مینجا ولاتی کلمبیا د سال ۲۰۰۷ برسه د سخم ۸۶۹/۴۹ میلیارد دلار امریکا. تورم د ولات کلمبیا د سال ۲۰۰۴ زیر ۶٪ بیه و د اساس نها بینیا د سال ۲۰۰۶ وه زیر ٪۵ می رسه.وه در دئن اصلی کلمبیا د ور گرته جنسیا تولیدی (۳۲/۴۱٪ وه در دئن)، موات نفتی (۲۸/۲۸٪)، زغال سنگ (۱۷/۱۳٪) و قهوه (۲۵/۶٪) ئه. کلمبیا همچنی گپتری وه دریار بالنگ وه ولات امریکائه. کل وامین اوردن، وه در دئن و تراز تجاری ولات کملبیا هان د واروترین ریتراز خوشو و وه دس اومائن پیلیا کلون د را وه در دئن باعث بیه ارزایشت پیل ای ولات یئنی پزو کلمبیایی فره بیتر با.
مشگلات ای ولات هان د د چن دسه که ده ور گرته سامونجا حقوق بازنشته یی، داری و بیکاری یه. سامونگه یا مالی مین زایاره ای فره ای وه اصلاحیا اموری سرکومره ولات ایسنی کلمبیا یئنی آلوارو یوراب شانازی کردنه که یه گل د کاریا وه تلاش سی کم کردن وبردن کرسی بهرجا دولتی د زیر ۵/۲٪ تولیدیا خالص مینجا ولاتیه . سیاست اموری دولت و ره دیار کلی امنیت زایاره ای باعث دروس بین اطمنون د اموری ای ولات بیه و د لحاظ رشت GDP کلمبیا د سال ۲۰۰۳ جز یه گل د ولاتیا نوم دیار و جا برز د امریکا لاتین بیه.بازار بورس کلمبیا
نفوس[ڤیرایئشت]
ولات کلمبیا وا ۴۳٫۶ ملیون نفوس د سال ۲۰۰۶[۳] سیئمین ولات پرنفوس د امریکا لاتین نها د ولاتیا برزیل و مکزیک ه. د مینجا قرن بیسم مالکنون کردن د راساگه یا دهاتی وه شهریا فره فره رئته بی وارو اما د نهاتر ای روند فره کمتر بیه بی. نفوس شهری د گرینج ۳۱٪ کل نفوس د سال ۱۹۳۸ رسس وه سخم ۵۷٪ د سال ۱۹۵۱ و ۷۰٪ د سال ۱۹۹۰ زایشتی. د ایسنی ای گرینج بیشتر د ۷۷٪ ئه. ۳۰ شهر د ای ولات نفوسشو ۱۰۰ هزار کس و بیشتره. نه تا بهرجا پست افتوزنون که حدود ۵۴٪ جاگپی ولات کلمبیا نه د ور گیرن، کمتر د ۳٪ نفوس ای ولات نه د خوشو دارن و تپه سه یی نفوس اوچه کمتر د یه کس د هر کلومتر چارگوشه(دو کس د هر مایل چارگوش). د اساس نهابینیا نفوس ای ولات تا سال ۲۰۱۵ بیشتر د ۵۲ ملیون کس بوئه. [۴]
ای ولات نفوس فره جور واجوری د خوش داره که نشونیار ویرگار فره نازار و خو ای ولاته و نشو می یه که خلک فره دماداری د ای ولات زئشت داشتنه. یه گل د یک شیوسه ای د دسه یا اصلی جور واجوری اساس نفوس کلمبیا نه د ور گرته: مالکنون کرده یا اوروپایی، ولات نشینا، برده یاافریقایی، آسیاییا، خلک مینجا افتوزنون و مالکنون کرده یا ایسنی. خیلی د نفوس ولات نشین بیین وه نفوس دورگه، ولی ۷۰۰ هزار کس ولات نشین ایسنی که وه حا مننه بیشتر د ۸۵ گل رئزشت جور واجور دارن.
مصو[ڤیرایئشت]
بیشتر نفوس ولات کلمبیا (۸۷٪) کاتولیک ئن. حدود ۹٪ د ون پروتستانن. ۳ ٪ د نفوس ای ولات خوشونه بی دین جا زئنه. ۱٪ د ونو د دین ولات نشینی ائتقات دارن. کمتر د ۱٪ ونو ئم بودایی، مسلمو و د مورمن ائتقات دارن.
خلک[ڤیرایئشت]
سرگرمی[ڤیرایئشت]
ورزشیا[ڤیرایئشت]
رهزیشت[ڤیرایئشت]
- نومگه دونسمنیجایا کلمبیا
- آشپزی کلمبیایی
- دنگ کلمبیا
- دنگ شادینه د کلمبیا
- دنگ شادینه یا د کلمبیا
- فستیوال تیارت Iberoamerican
ولاتگردی[ڤیرایئشت]
جایا طبعیی سی ولاتگردی[ڤیرایئشت]
- پارک زایاره ای قهوهٔ کلمبیا (مونتنگرو، کویندیو)
- پارک زایاره ای نوادو دل روئیس (نزیک مانیزالس)
- باخ گیاشناسی بوگوتا (بوگوتا)
- پارک PANACA
- پارک Tayrona (سانتا مارتا)
- Desierto de Tatacoa
- پارک زایاره ای Chicamocha Canyon
- Gorgona y Malpelo
- موزهٔ طلا (بوگوتا)
جایا هنری هنی[ڤیرایئشت]
- موزهٔ فرناندو بوترو (بوگاتا)
- بانگ کومره ولات(بوگاتا)
موزه یا[ڤیرایئشت]
- موزهٔ طلا (مینجاون شهر بوگاتا)
- موزهٔ دماترشناسی پاسکا (پاسکا)
- قلا سنت فلیپ (کارتاگنا، کلمبیا)
- Museo Nacional (موزهٔ زایاره ای کلمبیا) (مینجاون شهر بوگاتا)
سامونه یا رئتن و اومائن[ڤیرایئشت]
کلمبیا یه دسه د گپ ره یا زایاره ای یه که Instituto Nacional de Vías یا INVIAS (انستیتو زایاره یی رایا جعده یی) سامونگه دولتی مسئول واداشت ونونه. گپ ره سرتاسری امریکا د ولات کملبیا می گواره و ای ولات نه د افتوزنون د ولات ونزوئلا و د هارگه د ولات اکوادور وصل می که.[۵]