ڤولات باسک (خودصئلادار)

د ڤیکیپئدیا، دوٙنئسمأنامه آزاد
پئرئستئن د: ناڤجوٙری, پئی جوٙری
ڤولات باسک (خودصئلادار)
Euskadi a
País Vasco or Euskadi
San Sebastian from Igeldo.jpg
Flag
بئیرأق
نئشوٙ زایاره یی
نئشوٙ زایاره یی
جاگە
جاگە
ڤولاتیا  Spain
آستوٙنیا آلابا، بیسکای، گیپوسکوا
دئھئسوٙنیا ۲۵۱
مینجاڤأن بیتوریا
دولأت
 • سأرکوٙمأرە ڤولات Iñigo Urkullu (پارتی زایارە یی باسک)
جاگأپی(۱.۴% د ڤولات ئسپانیا; گیرینج ۱۴ ئوم)
 • جاگأپی کول
۷٬۲۳۴ km۲ (۲٬۷۹۳ sq mi)
نوفوٙس(۲۰۰۸)
 • نوفوٙس کول ۲٬۱۵۵٬۵۴۶
 • تأپئسئن نوفوٙس
۲۹۸/km۲ (۷۷۰/sq mi)
 • گیرینج نوفوٙئ ۷ ئوم
 • لون ٪ د ئسپانیا
ڤولاتمأنی
راساگه گاتی WET (یوٙ تی‌ سی ۰)
 • توٙسوٙن(DST) WEST (یوٙ تی‌ سی +۱)
رازینه ئیزو ۳۱۶۶ ES-PV
سوروٙ زایارە یی Eusko Abendaren Ereserkia
زوٙنا جاڤأنە ئسپانیایی و باسکی
أساسنامە خودصئلاداری ۲۵ ئوکتوبر ۱۹۷۹
Parliament مأجئلسیا خألکمأن
کورسیا کونگئرە ۱۹ (د ۳۵۰)
کورسیا سئنا ۱۵ (از ۲۶۴)
دیارگە Eusko Jaurlaritza/Gobierno Vasco

ڤولات باسک ((ڤئ باسکی: Euskal Herria)، (ڤئ فأرانسئ یی: Pays basque)، (ڤئ ئسپانیایی: Vasconia or País Vasco)) نوم زئشتگا خألک باسکە کئ ھا د أفتونئشین کوٙیا پیرنە و ئی راساگە ھا مینجا مأرز ڤولاتیا ئسپانیا و فأرانسە و ھا بال ئو أطلأس . ئی راساگە د ڤأرگئرئتە آستوٙنیا آلابا، بیسکای و گیبوسکاە. حأق زایارە یی سی زایارە باسک نە د پایە قانوٙن خودصئلاداری ڤولاتیا خودصئلادار ئسپانیا د سال 1978 زایئشتی دأنە د ڤولات باسک. د گات ئیسئنی ڤولات خودصئلادار باسک پاتأختی سی خوش نارە ڤألی شأری کئ کاخ سأرکوٙمأرە ڤولاتی و مأجلئس و دیڤوٙنگە یا أصلی و مینجایی ڤولات باسک ھان دئش شأر بیتوریا ە.

ڤولات شئناسی[ڤیرایئشت]

ئی ڤولات خودصئلادار ھا د سئ گئل آستوٙن ھاری:

جوز راساگە یا ڤارو چأن گئل شأر و راساگە ھین کئ أندوم ڤولات خودصئلادار باسکئن:

  • تئڤئرنو ئینکئلئیڤ(280 کئلومئتر چارسیک) کئ ھا د آلابا.
  • ڤالئ دی ڤیلاڤئردئ(20 کئلومئتر چارسیک) کئ ھا د بیسکای

ئو ھأڤا[ڤیرایئشت]

ئو ھأڤا ڤولات باسک فئرە کوساریە و چارقئر ئی ڤولات نە کۊ گئرئتە. دأرە یا شومالی ڤولات باسک کئ ھان د آستوٙنیا بیسکای، گیبوسکا و آلابا زیربأرجا راساگە ئسپانیا سوزئن و ئی راساگە ئو ھأڤا جأھوٙن آڤی دارە و د ئی راساگە فئرە باروٙن میا. زیربأرجا مینجایی ئی ڤولات ئو ھأڤا جأھوٙن آڤی دارە ڤألی گیرینج ئی ئو ھأڤا د ئی راساگە فئرە آلئشت کاری دارە، جوٙری کئ زئمئسوٙنیاش فئرە سأرد و بأرفی و توسوٙنیا فئرە گأرم و نأمدارە.

نوفوٙس شئناسی[ڤیرایئشت]

نئزیکی ڤئ نئصم 2،160،000 کأس کئ ھان د راساگە بیلبائو گأپ ھین ڤولات خودصئلادار باسکئن و بیلبائو یئ گئل گأپ کألوٙن شأرە. ئی گأپ کألوٙن شأر د ڤأرگئرئتە شأش گئل شأر پورنوفوٙس ڤا نومیا بیلبائو، باراکالدو، گئتئکسو، پورتئغالیتئ، سانتورئتزی و باسائوریە کئ ئی شأریا ڤا نوم بیلبائو گأپ نوم دیار بیینە. نئزیک ڤئ 29 دأرصأد د باسکیا ڤئ دأر د ئی راساگە میان ڤئ دی و مالکأنوٙن یئ گئل د چیا گیرینج دیارکون د نوفوٙس شئناسی ڤولات باسکە. د طوٙل سأدە بیستوم زایئشتی بیشتئری مالکأنوٙنیا د ڤولات باسک د راساگە یا گالیسیا و کاستیل و لئون بییە

شأریا پورنوفوٙس باسک[ڤیرایئشت]

  1. بیلبائو (348,574)
  2. بیتوریا (242,082)
  3. سأن سئباستیأن (186,409)
  4. باراکالدو (100,502)
  5. گئتئکسو (83,000)
  6. ئیرون (61,195)
  7. پورتئغالیتئ (47,756)
  8. سانتورئتزی (46,978)
  9. باساڤری (42,971)
  10. رینتیریا (38,767)

زوٙن[ڤیرایئشت]

ئسپانیایی یئ گئل زوٙن دیڤوٙنکاری و جاڤأنە د ئی ڤولاتە. ھأچایە کاریا زوٙن باسکی بشتئر ھان د ڤولات فأرانسە و د راساگە نابارا کئ ھا د ڤولات ئسپانیا. راساگە باسکی زوٙنا د طوٙل ڤیرگار گورا گور کأم و زیاتی داشدە. د سأدە نۊ زایئشتی راساگە باسک زوٙن فئرە گأپ کئلوٙن کاری داشد و د سأدە یا تئر تا سأدە بیستوم راساگە زوٙن باسکی سی مألکأنوٙن کاریایی کئ د راساگە یا ھأنی ئسپانیا د ئی راساگە بی ئی راساگە فئرە کوچئکتئر بییە. نئھا د دونیا رأتئن فئرانکو و ڤاجئگوٙ بییئن رئجیم دیکتاتوری ڤئ زوٙن باسکی د مأدرسە یا و دوٙنئسمأنیجایا آموختارکاری بی و بی ڤئ زوٙن جاڤأنە ڤولات باسک و د سال 1982 ئی جأریان فئرە تونتئر بی. زوٙن باسکی د راساگە و آستوٙن گیبوسکا فئرە کونئشتیار بییە و ئی راساگە جادیارتئری جاگە آموختارکاری ئی زوٙنە. د پایە یئ گئل مئن جوٙری زوٙن شئناسی کومولأیأکی د ھأمە آستوٙنیا باسک نئشین کئ ری آئمیا باسکی کئ سئندئشوٙ شوٙمزە سال د ڤارو بی نئشوٙ دە کئ کئ د ڤئنوٙ نئزیک ڤئ 31 دأرصأد باسکی قئسە میکأن، 18 دأرصأد د ڤئنوٙ د دئماتئر باسکی قئسە می کئردئنە و نئزیک ڤئ 52 دأرصأد د ڤئنوٙ باسکی قئسە نئمی کأن.

ڤیرگار[ڤیرایئشت]

دئما دیارجوٙری موجأستئمە گئرنیکا کئ بییە ڤئ نئشوٙ دیارکونی خودصئلادار بییئن آستوٙنیا آلابا، گیپوسکوٙا و بیسکای، د سال 1936 ھأمە ئی راساگە یا بییئن ڤئ آستوٙن بیسکای و د ئی سال جأن مینجاڤولاتی ئسپانیا شوروٙ بی و د ئی گات ڤیرا زایارە یا ئفراطی ئسپانیا خودصئلاداری باسک نە أنجومشیڤ کاری کئردئن و ئی راساگە خودصئلادار نە گئرئتئن. دئما مأشروٙطە بییئن پاتئشایی ئسپانیا و خودصئلاداری بییئن راساگە یا یأنی د سال 1833 ئی ڤولات ئی سئ گئل آستوٙن د ڤولات ئسپانیا ڤا نوم Provincias Vascongadas نوم دیار بیینە. جاگە خودصئلاداری ڤولات باسک ڤا ھأمە پورسی سال 1979 زایئشتی فئرە بیتأر بی. د دیجا مأجألە ئکونومیست ئی ڤولات د پایە ھأمە پورسی سال 1979 خودصئلادارتئری ڤولاتیە کئ ھا ئوروٙپا.

سأرچئشمە[ڤیرایئشت]