ڤلات باسک (خودسلادار)

ڤلات باسک (خودسلادار) Euskadi  País Vasco or Euskadi
باٛرٱق نشوݩ زایارٱیی
جاگٱ
ڤلاتؽا	Spain
آستۊنیا	آلابا، بیسکای، گیپوسکۊا
دهسونؽا	۲۵۱
پاتٱخت	بیتوریا
دۉلت
• سرکومرٱ ڤلات	Iñigo Urkullu (پارتی زایارٱیی باسک)
جاگٱپی(۱.۴% د ڤلات اْسپانؽا; گیرینج ۱۴ اوم)
• جاگٱپی کول	۷٬۲۳۴ km۲ (۲٬۷۹۳ sq mi)
نوفۊس(۲۰۰۸)
• نوفۊس کول	۲٬۱۵۵٬۵۴۶
• تٱپسن نوفۊس	۲۹۸/km۲ (۷۷۰/sq mi)
• گیرینج نوفۊس	۷ اوم
• لٛۉن	٪ د اْسپانؽا
ڤلاتمٱنی
راساگٱ گاتی	WET (یۊ تی‌ سی ۰)
• تۉسوݩ (DST)	WEST (یۊ تی‌ سی +۱)
رازینٱ ایزۊ ۳۱۶۶	ES-PV
سورۊ زایارٱیی	Eusko Abendaren Ereserkia
زڤونیٛا جاڤٱنٱ	اْسپانؽایی ۉ باسکی
ٱساسنامٱ خودسلاداری	۲۵ اوکتوبر ۱۹۷۹
Parliament	مٱجلس ڤیرا خٱلک
کورسیا کونگرٱ	۱۹ (د ۳۵۰)
کورسیا سنا	۱۵ (د ۲۶۴)
دیارگٱ	Eusko Jaurlaritza/Gobierno Vasco

ڤلات باسک (باسکی، چوٙأ:ڤ فرانساْیی، چوٙأ:ڤ اْسپانؽایی) نوم زهشتگا خٱلک باسک ٱ کاْ ها د ٱفتاونشیݩ کۏیا پیرنٱ ۉ اؽ راساگٱ ها مؽنجا مٱرز ڤلاتیٛا اْسپانؽا ۉ فرانسٱ ۉ ها بال اۉ ٱتلٱس . اؽ راساگٱ د ڤٱرگرتٱ آستۊنؽا آلابا، بیسکای ۉ گیبوسکا ئٱ. هٱق زایاراْیی سی زایارٱ باسک ناْ د پایٱ قانون خودسلاداری ڤلاتؽا خودسلادار اْسپانؽا د سال 1978 زارۊیی دٱنٱ د ڤلات باسک. د گات ایسنی ڤلات خودسلادار باسک پاتٱختی سی خوش نارٱ ڤلی شٱرؽ کاْ کاخ سٱرکۊمٱرٱ ڤلاتی ۉ مٱجلس ۉ دیڤونگٱیا ٱسلی ۉ مؽنجایی ڤلات باسک ھان دش شٱئر بیتوریا ٱ.

ڤلات شناسی

اؽ ڤلات خودسلادار ھا د ساْ تا آستۊن ھاری:

• آلابا (ڤ زڤون باسکی آرابا)، پاتٱخت بیتوریا
• بیسکای (اْسپانؽایی ڤیسکایا، ڤ باسکی بیزکای آ)، پاتٱخت بیلبائو
• گیپوسکۊا (اْسپانؽایی گوی پوز کوا)، پاتٱخت سٱن سباستیٱن

جۏز راساگٱیا ڤارو چٱن گلٛ شٱئر ۉ راساگٱ ھؽسن کاْ ٱندوم ڤلات خودسلادار باسکن:

• تڤرنو اْینکلیڤ(280 کیلٛۊمتر چارسیک) اْ ھا د آلابا.
• ڤلی دی ڤیلاڤردی(20 کیلٛۊمتر چارسیک) کاْ ھا د بیسکای

آو ۉ هٱڤا

آو ۉ ھٱڤا ڤلات باسک فرٱ کۏساریٱ ۉ چاردۏر اؽ ڤلات ناْ کۏ گرتٱ. درٱیا شمالی ڤلات باسک کاْ ھان د آستونیٛا بیسکای، گیبوسکا ۉ آلابا زؽربٱئرجا راساگٱ اْسپانؽا سۏزٱن ۉ اؽ راساگٱ آو ۉ ھٱڤا جهوݩ آڤی دارۉ ۉ د اؽ راساگٱ فرٱ باروݩ مؽا. زؽربٱئرجا مؽنجایی اؽ ڤلات آو ھٱڤا جهوݩ آڤی دارٱ ڤلی گیرینج اؽ آو ۉ ھٱڤا د اؽ راساگٱ فرٱ آلشت کاری دارٱ، جۊرؽ کاْ زمسونؽاش فرٱ سٱرد ۉ بٱرفی ۉ توئسونؽاش فرٱ گٱرم ۉ نمدارٱ.

نوفۊس شناسی

نزیک د ناْسم 2،160،000 کاْس کاْ ھان د راساگٱ بیلبائو گٱپ هین ڤلات خودسلادار باسکن ۉ بیلبائو یاْ گٱپ کلوݩ شٱئرٱ. ایٛ گٱپ کلوݩ شٱئر د ڤٱرگرتٱ شٱش تا شٱئر پورنوفۊس ڤا نومیٛا بیلبائو، باراکالدو، گتکسو، پورتغالیتاْ، سانتورتزی و باسائوریٱ کاْ ایٛ شٱئریٛا ڤا نوم بیلبائو گٱپ نوم دیٛار بینٱ. نزیک ڤ 29 دٱرسٱد د باسکیٛا ڤ دٱر د ایٛ راساگٱ میٛان ڤ دی ۉ مالکٱنوݩ یٱکیٛ در چیٛا گیرینج دیارکون د نوفۊس شناسی ڤلات باسکٱ. د تۊل سٱدٱ بیستم زارۊیی بیٛشتری مالکٱنونیٛا د ڤلات باسک د راساگٱیا گالیسیا و کاستیل ۉ لئون بیٱ

شٱئریا پورنوفۊس باسک

1. بیلبائو (348,574)
2. بیتوریا (242,082)
3. سن سباستیٱن (186,409)
4. باراکالدو (100,502)
5. گتکسو (83,000)
6. ایرون (61,195)
7. پورتغالیتاْ (47,756)
8. سانتورتزی (46,978)
9. باساڤری (42,971)
10. رینتیریا (38,767)

زڤون

اْسپانؽایی یٱکیٛ د زڤونیٛا دیڤونکاری ۉ جاڤٱنٱ د اؽ ڤلاتٱ. ھٱچایٱ کارؽا زڤون باسکی بؽشتر ھان د ڤلات فرانسٱ ۉ د راساگٱ نابارا کا ھا د ڤلات اْسپانؽا. راساگٱ باسکی زڤونیٛا د تۊل ڤیرگار گورا گور کم ۉ زیاتی داشتٱ. د سٱدٱ نۏ زارۊیی راساگٱ باسک زڤون فرٱ گٱپ کلون کاری داشت ۉ د سٱدٱیا هٱنی تا سٱدٱ بیستم راساگٱ زڤون باسکی سی مالکنوݩ کارؽایی ک د راساگٱیا ھٱنی اْسپانیا د اؽ راساگٱ بی اؽ راساگٱ فرٱ کوچکتر بیٱ. دئما د دۏنیا رٱتن فرانکو ۉ ڤاژگون بیین رژیم دیکتاتوری ڤ زڤون باسکی د مٱدرسٱیا ۉ دونسمٱنیجایا آمۊختارکاری بی ۉ بی ڤ زڤون جاڤٱنٱ ڤلات باسک ۉ د سال 1982 اؽ جٱریان فرٱ تۏنتر بی. زون باسکی د راساگٱ ۉ آستوݩ گیبوسکا فرٱ کونشتیار بیٱ ۉ اؽ راساگٱ جادؽارترؽ جاگٱ آمۊختارکاری اؽ زڤونٱ. د پایٱ یاٛ مؽن جۊری زڤون شناسی کومولٱیٱکی د ھٱمٱ آستونؽا باسک نشین کاْ ری آیمؽا باسکی کاْ سٱندشو شۊمزٱ سال د ڤارۉ بی نشو دٱ ک د ڤنو نزیک ڤ 31 دٱرسٱد باسکی قسٱ مؽکٱن، 18 دٱرسٱد د ڤنو د دئماتر باسکی قسٱ می کردنٱ ۉ نزیک ڤ 52 دٱرسٱد د ڤنو باسکی قسٱ نمؽکٱن.

ڤیرگار

دئما دؽارجۊری موجٱسمٱ گرنیکا ک بییٱ ڤ نشوݩ دؽارکونی خودسلادار بییٛن آستونؽا آلابا، گیپوسکیا ۉ بیسکای، د سال 1936 ھٱمٱ اؽ راساگٱیا بیین ڤ آستوݩ بیسکای ۉ د اؽ سال جٱنڳ میٛنجاڤلاتی اْسپانیا شورۊ بی ۉ د ایٛ گات ڤیرا زایارە یا اْفراتی اْسپانیا خودسلاداری باسک ناْ ٱنجومشیڤ کاری کردن ۉ اؽ راساگٱ خودسلادار ناْ گرتن. دئما مٱشرۊتٱ بیئن پاتشایی اْسپانیا ۉ خودسلاداری بیین راساگٱیا یٱنؽ د سال 1833 اؽ ڤلات ساْ تا آستوݩ د ڤلات اْسپانؽا ڤا نوم Provincias Vascongadas نوم دؽار بینٱ. جاگٱ خودسلاداری ڤلات باسک ڤاْ ھٱمٱ پورسی سال 1979 زارۊیی فرٱ بؽتر بی. د دیجا مٱجٱلٱ اْکونومیست اؽ ڤلات د پایٱ ھٱمٱ پورسی سال 1979 خودسلادارتری ڤلاتؽٱ ک ھا اورۊپا.