نیکولای ایڤانوڤیچ لوباچفسکی

د ڤیکیپدیا، دونسمنامٱ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
نیکولای لوباچفسکی
Lobachevsky.jpg
Portrait by Lev Kryukov (c. 1843)
ڤ دیر اومایٱ د December 1, 1792[۱][۲]
Makaryev, Makaryevsky uezd, Nizhny Novgorod Governorate,[۳][۴] Russian Empire
(now Makaryevo, Nizhny Novgorod Oblast, Russia)
د دۏنیا رٱتٱ د February 24, 1856 (aged 63)
Kazan, Kazan Governorate, Russian Empire
(now Tatarstan, Russia)
زایارٱڤٱنی Russian
رشتٱ Geometry
جانشین Kazan University
اوستاد موشاڤر J. C. M. Bartels[۵][۶]
Notable students Nikolai Brashman[۵]
نومدیٛار بیٱ سی Lobachevskian geometry
اْمزا

نیکولای ایڤانوڤیچ لوباچفسکی (ڤ رۊسی:Никола́й Ива́нович Лобаче́вский) (بٱچٱ پراسکوفیا ٱلکساندروفنا ۉ ایڤان ماکسیموڤیچ لباچفسکی) (ڤ دیر اومایٱ ۱۱ آزٱر ۱۱۷۱ / ۱ دسامبر ۱۷۹۲ -۲۰ نوڤامبر د تٱقڤیم ژولینی- د آستوݩ نیژنی نوڤگورود اْمپراتۊری رۊسیٱ - د دۏنیا رٱتٱ ۴ اْسفٱند ۱۲۳۵ / ۲۴ فڤریٱ ۱۸۵۶ د قازاناْشماردونسمٱن رۊس. لوباچفسکی، هٱر چٱن دبارٱ موزۊعؽا موتنٱڤعؽ جۊر نیکانیک، ٱختٱرشناسی، نٱزٱریٱ اْئتمالات، تٱئلٛیلٛ رؽازی (آنالٛیز)، ۉ جٱبر پژۊهش کرد ۉ مٱقالٱ ۉ کتاو نۏئشت ڤلی نوم اۊ ناْ کنش د زمینٱ هندسٱ ۉ اْبداع هندسٱ نااوقلیدسی د ڤیرگار مٱننی کرد. ایسنؽا بؽشتر هندسٱ هوزلولوی ناْ ڤ نوم اۊ هندسٱ لوباچفسکی مؽ نومٱن.

لوباچفسکی ٱڤلی کٱسؽ بی کاْ عٱمٱلٱن مٱقالاٛ د زمینٱ هندسٱ نااوقلیدسی نۏئشت اۊ د ۱۲۰۸ ه. ش ۱۸۲۹ م. مٱقالٱ خوشاْ ڤ رۊسی نۏئشت ڤلی ڤ دلٛیلٛ دیر بیئن رۊسیٱ د کانۊنؽا دونسمٱنی د او زموݩ کار اۊ چنو مۉرد تٱڤٱجۏ ڤاقف ناٛی ۉ یانوش بویایی بؽ خڤٱر د کار لوباچفسکی دۏ سال دماتر د زٱمیمٱ ۲۶ بٱلگاٛیی کتاو تنتامن کاْ ڤ دٱس بوئٱش فورکوش بویایی نۏئشتٱ بیٱ بی مٱتلٱبؽایؽ دبارٱ هندسٱ نااوقلیدسی نۏئشت. چٱن سال دما موردن لوباچفسکی ٱرزش کارؽا اۊ قٱدر دونسٱ بی ۉ ڤ داسوݩ رٱڤٱندؽار یٱکؽ د هندسٱیا اوقلیدسی کاْ د سٱت هزلولوی سادق هؽ ۉ تبق ڤٱ د یاٛ نۏقتٱ خارج یاٛ خٱت بؽ نهایٱت خٱت ڤ موڤازات ڤٱ مۊئٱ کٱشی اْشناختٱ بی. ایساْ د لٛا هندسٱ اوقلیدسی چٱن هندسٱ تر ڤجۊد دارٱ کاْ موهمتری شو یٱکؽ هندسٱ لوباچفسکی یا هزلولی ۉ یٱکؽ تر هندسٱ ریمانی یا هندسٱ باٛیزٱڤی ئٱ. دما کارؽا فلیکس کلاین د شرۊ قٱرن بیسم، مٱبنا جدیدؽ سی داسٱبٱنی هندسٱیا اؽجاد بیٱ.

لوباچفسکی دؽاری ڤا تٱلٛیمؽا ۉ ڤیر ۉ باڤٱرمٱنیا کانت دبارٱ فٱزا جۊر شهۊد برجی موبارزٱ کرد. ڤ ٱساس فٱلسفٱ کانت برج آیم تٱنڳؽا قادر ڤ دٱرک یاٛ فٱزا ۉ یاٛ نۉع هندسٱ هؽ ۉ ڤٱ هندسٱ اوقلیدسی ۉ مٱهال ٱ کاْ هندسٱیا تر ناْ بۊئٱ تٱسٱڤور کرد. لباچفسکی د ۱۸۳۵ نۏئشت: «تٱفرٱیا بؽ سٱمٱر کاْ د زموݩ اوقلیدس تا ایساْ سۊرٱت گرتٱ… اؽ بٱدگمونی ناْ د ماْ دۏرس کردٱ کاْ هٱقیقٱت… د دادٱیا ڤجۊد نارٱ ۉ سی اْسبات ڤٱ، جۊر مۉرد قانۊنؽا تر تبیعٱت، کومٱکؽا تٱجربی، جۊر دیئنؽا نجۊمی مۉرد نؽاز ٱ.» (هندسٱیا اوقلیدسی ۉ نااوقلیدسی) کٱشف هندسٱ نا اوقلیدسی ٱسٱرؽ شگرف ڤ فگر آیم داشت ۉ جۊر کٱشف نجۊم کوپرنیکی اْنقلابی د دونسمٱنیا اؽجاد کرد.

سرچشمٱ[آلشتکاری]

  1. This is the date given by V. F. Kagan's 1957 book N. Lobachevsky and His Contribution to Science (first published in Russian in 1943), p. 26, and A. A. Andronov's 1956 article "Где и когда родился Н.И.Лобачевский" ("Where and when was Lobachevsky born?") (the latter gives 1 December [O.S. 20 November] 1792).
  2. Older sources in Russian—e.g., A. F. Popov, "Воспоминания о службе и трудах проф. Казанского университета Н. И. Лобачевского" ("Memoirs of the Service and Work of N. I. Lobachevsky"), 1857—give 1793 rather than 1972, while the Dictionary of Scientific Biography (1970) gives December 2, 1792. Further information on Lobachevsky's birthdate can be found in: Athanase Papadopoulos (ed.), Nikolai I. Lobachevsky. Pangeometry, European Mathematical Society. 2010, pp. 206–7.
  3. See "К 150-летию со дня смерти Н.И.Лобачевского" ("On the 150th anniversary of the death of N. Lobachevsky") by G. M. Polotovsky, PDF page 3: "Н.И.Лобачевский родился в Макарьевском уезде Нижегородской губернии в 1793 году" (quoting A. F. Popov (1857)); page 4: "[В.Ф.Каган (1943)] местом рождения называет Макарьев".
  4. Other sources in Russian—e.g., A. A. Andronov (1956)—give the city of Nizhny Novgorod rather than the Governorate as his birthplace; see also Lobachevsky's biography at the website of the Lobachevsky Nizhny Novgorod State University Museum and Andrey Kalinin's article "Чье имя носит университет" ("After whose name the University has been named").
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ چوٙأ:MathGenealogy
  6. Athanase Papadopoulos (ed.), Nikolai I. Lobachevsky. Pangeometry, European Mathematical Society. 2010, p. 208.