لولوبیا

د ڤیکیپدیا، دونسمنامٱ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
کرماشوݩ
لولوبی
پؽایؽ د لٛوݩ لولو
اتلاعات کولٛی
نوم قۉم لولوبیا
نامؽا تر لولو، لولوبی
جاگٱ زناٛیی کوردسوݩ ۉ آزٱربایجوݩ
شناسٱ قۉم، لٛوݩ
اتلاعات تر
گات ۲۳۰۰ (نوئا زارۊیی)
دماتری پایان هزارٱ سئم پ.م.

لولوبی یا لولو نوم قومؽ آسؽایی ئٱ کاْ د هدۊد هزار سال دما ماد د قرؽ د راساگٱیا ٱفتاونشیݩ اؽروݩ (د هارگٱ آزٱربایجوݩ ایسنی تا کوردسوݩ) زناٛیی مؽکردن ۉ بؽشتر د هزار سال د اۊچاْ زناٛیی داشتن.اؽ خٱلک د آخرؽا کارشو سی خوشو هکۊمٱت دۏرس کردن ۉ ڤا هومسایاشو جٱنڳ مؽکردن.

ڤیرگارچٱ[آلشتکاری]

فرٱ نوئاتر د اْستقرار مادؽا، قۉمؽایؽ ڤا نوم گوتیا، لولوبیا، میتانیا ۉ دما ینو کاسیا ڤ رزگ د شمال ڤ هارگٱ د راسگٱیا ٱفتاونشیݩ اؽروݩ زهشت مؽکردنٱ. اؽ قۉمؽا ڤا هۊریا ۉ ٱکدیا ۉ سۊمریا اْرتباتاتؽ داشتنٱ. بنا ڤ یٱ لولوبیا د ٱڤلی گرۊ قۉمؽایؽ بیئن کاْ د هزارٱ چارم نوئا زارۊیی د فلات اؽروݩ زهشت مؽکردنٱ.

سی ٱڤلی گلٛ، نارامسین نٱڤٱ سارگون از شایا ٱکد، د قٱرن ۲۳ نوئا زارۊیی د کٱتیباٛیؽ د لولوبیا ڤیر کردٱ ۉ شٱر پیرۊزی خوش ڤ ڤنو ناْ نۏئشتٱ. اؽ کٱتیبٱ دماتر ۉ د دۉرڤٱر سال ۱۲۰۰ نوئا زارۊیی، ڤ دٱس شۊترۊک ناهۊنتٱ پادشا موقتٱدر ایلٛام، ۉ شۊش اْنتقال پاٛدا کرد ۉ شٱرئی ڤ ڤٱ اْزاف بی.

زڤوݩ راسگٱیا ایسنی آزٱربایجوݩ ۉ کوردسوݩ اؽرون د قٱرن نۏئم تا هٱفتم نوئا زارۊیی ڤ جۏز زڤونؽا ایسنی اؽرونی بیٱ ۉ ساکنؽا ڤٱ ڤ زڤونؽا لولوبی ۉ کوتی قسٱ مؽکردنٱ.[۱]

راساگٱ ۉ ڤلاتشناسی[آلشتکاری]

لولوبیا پاسارٱ کۏیا شمال دیالٱ تا دٱریاچٱ اورۊمیٱ ناْ ڤ زؽر اْشغال خود داشتن. لولوبیا د هارگٱ جا قٱبیلٛٱیا گوتیا، ۉ اْتمالٱن د هدۊد لٛۏرسوݩ ایسنی زناٛیی مؽکردن. قٱبیلٛٱیا گوتیا د جاگٱ ٱفتاوزنوݩ تر د لولوبیا زناٛیی مؽکردن.

قٱبیلٛٱیا لولوبی بٱخش فراٛ د کۏیا ۉ پاسارٱ کۏیا ناْ د کوت ڤارۏ دیالٱ گرفتٱ تا دٱریاچٱ اورۊمیٱ اْشغال کردنی. لولویا د زهاب (کرماشوݩ) ۉ زۊر ۉ سلاٛمونیٱ ۉ اورۊمیٱ زهشت داشتن. شٱئرؽا موهم ڤنو تاندیم سوماشتو، آشۊرو، آلامو، کاشو، گوتو ۉ لولوبو نوم داشت.

نجات[آلشتکاری]

لولوبیا د هزارٱ چارم نوئا زارۊیی، ٱڤلی لٛٱف موهاجرؽا بیئن کاْ ڤ بٱخشؽا ٱفتاونشیݩ اؽروݩ موهاجرٱت کردن. سرچشمٱ اؽ قۉم، بٱخشؽایؽ د هارگٱ دٱشتؽا سیبری رۊسیٱ بیٱ. زاهر قرؽ د مٱردمؽا ساکن ایسنی آزٱربایجون، ڤا تٱسڤیرؽا ۉ موجٱسمؽا ڤ جا مٱنٱ د لولوبیا ۉ گوتیا موتابقٱت مؽکٱ.[۲]

سؽاسٱت ۉ مٱزهٱب[آلشتکاری]

د زڤوݩ اورارتویی (لولو) ڤ بؽگانٱ ۉ دۏشمن مؽ گوتن. یٱ نشوݩ ماٛیٱ کاْ لولوبیا د لٛهاز قۉمی د قٱبیلٛٱیا هۊریانی - اورارتویی ناٛئینٱ بٱلکاْ اْتمالٱن ڤا ایلٛامیا نزیکی داشتنٱ. لولوبیا هٱمچنی دۏشمن هوریا بیئن ۉ ڤا ڤنو د جٱنڳ دائمی بیئن.

مٱرۊفتری پادشا لولوبیا، آنوبانینی بیٱ. نٱقش بٱرجٱستٱ آنوبانینی د سٱرپول زهاب، پٱرداٛ ئٱ کاْ د آڤٱ شا (آنوبانینی) د بروئٱر اْلاهٱ ایشتار کاْ اۊ ناْ د ڤٱر دۏشمنیا پیرۊزی دٱیٱ، هؽسایٱ ۉ قولٛ خوش ناْ ڤ لٛٱش دۏشمن نؽایٱ. ایشتار ناٛزاٛ ڤ دٱس دارٱ ۉ قٱسد دارٱ ڤا قٱرسؽ کاْ ڤ دٱس گرفتٱ، ملٛ ٱسیرؽ تر ناْ بڤٱنٱ.

نۏئشتٱ زؽر نٱقش بٱرجٱستٱ، مؽرٱسونٱ کاْ لولوبیا د دۏجا دۏئم هزارٱ سئم نوئا زارۊیی دۉلٱتؽ داشتٱ ۉ د نٱتیجٱ جامعاٛ تبٱقاتی داشتن. ڤلی چنو کاْ د سرچشمٱیا آشۊری دؽارٱ، علامٱتؽا تٱسیس ۉ قٱڤام دۉلٱت د قٱبیلٛٱیا گوتٱ بیٱ فقٱت د شرۊ هزارٱ ٱڤٱل نوئا زارۊیی دییٱ بیٱ.

نٱقش بٱرجٱستٱ آنوبانینی، ایساْ ها د مؽن یاٛ دٱبیرسوݩ دوخترونٱ د شٱئر سٱرپول زهاب.[۳]

پرتال[آلشتکاری]

پرتال لولوبیا نیم تناٛ بی کاْ پۊستینؽ ڤ ڤٱ اْزاف مؽکردن. د نٱقش بٱرجٱستٱ آنوبانینی، شا دامنؽ د پۊس داشتٱ ۉ اْلاهٱ هٱم جوماٛ دۏر د پۊس ها د ڤرش.

تۏرهؽل ۉ زڤون[آلشتکاری]

اْتمالٱت نۏئشتٱ آنوبانینی سولتان لولویی ڤ سٱخرٱ سٱرپول نزدیک شٱئر سٱرپول زهاب مٱربۊت ڤ قٱرن ۲۲ نوئا زارۊیی ئٱ. نوم اؽ پادشا ٱکدی ئٱ ۉ نۏئشتٱ موختٱسرؽ کاْ ها د سٱئنٱ تٱسڤیرؽا بٱرجٱستٱ (اوئردن ٱسیرؽا ڤ تاٛ شا ڤ دٱس اْلاهٱ ایشتار)، ڤ زڤوݩ ٱکدؽ هؽ.

سرچشمٱ[آلشتکاری]

  1. دیاکونوف."ڤیرگار ماد"،تاٛئروݩ:بنگا لٛرنیئن ۉ درتیچ کتاو،1345 س 193
  2. موئسنی، مهٱمٱدرزا 1389: "اؽروݩ ۉ آزٱربایجون" درتیچکاری سمٱرقٱند، س 182
  3. http://www.torghabehonline.com/news/show_detail.asp?id=647