سٱلاهدین ٱیۊبی

د ڤیکیپدیا، دونسمنامٱ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
سٱلاهدین
پاتشا مسر ۉ شام
صلاح الدين في العقد السادس من عمره.jpg
یاٛ کشیاری د سٱلاهدین ٱیۊبی
۱۱۷۴–۱۱۹۳
تاج نیائن ۱۱۷۴، قاھرٱ
دماتریٛا نۊراْلدین زٱنگی
نوئاتریٛا

ٱفزٱل (سۊریٱ)

عٱزیز عوسمان (مسر)
ڤ دی اومایٱ د

۵۳۲ (مادیار)

مؽنجا ۸ و ۱۹ سپتامر ۱۱۳۸
تیسرکوݩ، اؽروݩ
د دۏنیا رٱتٱ د

۵۸۹ (مادیار)

۴ مارس ۱۱۹۳ (زارۊیی)
دٱمشق
قۉر مٱچد اومٱڤی دٱمشق
سلسلٱ ٱیۊبیا
بۊئٱ نٱجمدین ٱیۊبی
مٱسٱڤ اْسلام سۏنی

ٱبول موزٱفٱر، سٱلاهدین یۊسف اْبن ٱیۊب اْبن شازی اْبن مٱرڤان اْبن یٱقۊب دوڤینی ،نومدیار ڤ سٱلاهدین ٱیۊبی، رٱڤٱندؽار دۉلٱت ٱیۊبیان، د سال ۱۱۳۶ ڤاڤنی د تیسرکوݩ اوما ڤ دی. کاْ زۊرش ڤلاتؽا مئسر ۉ شام ۉ شومال عراق ۉ یٱمٱن ۉ هجاز ناْ د ڤٱر گرئت.اۊ دما د رٱسساْ ڤ پاتشابی، د دٱمشق نومدیار ڤ سٱلاهدین بی ۉ نهاتر د مسر نومدیار ڤ «مولک ناسر» بی. اۊ تونس بؽشتر ڤلاتؽا پاتشایی باٛت ٱلموقٱدٱس ۉ شٱئر قودس ناْ آزاد بٱکٱ ۉ ینٱ باعس سٱرگرتن جٱنڳ سئم سٱلیبی ڤ ٱرتشبودی پاتشا فرانسٱ ۉ اْنڳلٛیس ۉ آلمان بی. ٱیۊبیو تٱباراْ لٛۏر بین کاْ د ۱۱۷۱ تا ۱۲۶۰/۱۲۵۰م د مئسر ۉ سۊریٱ ۉ عراق پاتشایی مؽکردن.مؽنجایاشو دٱمشق ۉ قاهرٱ بی. اۊ سی زلٛ بیاْ د جٱنڳ یا سٱلیبی دۏنیا اْسلام ناْ یٱکاگیر کرد.

اۊ د دۉرون پاتشایش ساْ تمارزۊ گٱپ داشت : قورس کردن زۊر هکۊمٱت سی خوش ۉ باقی ٱیۊبیو، تۊزنیݩ شیعٱیا ۉ جٱنڳ ڤا سٱلیبیا؛ کاْ ڤ هٱر ساْ، تأقریبٱن رٱسس.

ڤ دی اوماین ۉ زیشت[آلشتکاری]

سٱلاهدین ٱیۊبی، د سال ۵۳۰ مالکٱنوݩ (۱۱۳۶ ڤاڤنی) د تیسرکوݩ اوما ڤ دی. سٱلاهدين کور ياٛ ٱرتشبود لٛۏر بی کاْ ڤ نۊراْلدين پاتشا شٱئر مۊسل خدمٱت مؽکرد.نۊراْلدين ڤیرش ڤ مسر بی ، سی ینٱ اوردیؽ ڤ ٱرتشبودی شؽركۊ ، تاتاٛ سٱلاهدین كاْ فرٱ دٱلٛیر بی ناْ ڤ مسر کلٛ كرد. بٱچاٛیی سٱلاهدین د اؽ شٱئر سٱر بی، اۊ دۊچاْ آمۊختنیا اْبتدایشاْ خلاس کرد ۉ قورهوناْ د بٱر بی ۉ هٱدیس ۉ فقه ۉ کلٱمٱ ۉ ڤیرگارمٱنی ناْ ڤیر گرئت ۉ فٱنؽا سوارکاری ۉ جٱنڳ ناْ ڤیر گرئت.د سٱر جهالیش ڤ هٱلٱب (ها د سۊریٱ ایسنی) تاٛ تاتٱش «ٱسٱداْلدین شؽر کۊ» کاْ د قٱئرمونؽا ۉ پؽایا «نۊراْلدین مٱئمۊد» پاتشا هٱلٱب ۉ دٱمشق بی رٱت.

قرؽ د ڤیرگارنڤیسؽا مۉٱن سٱلاهدین د زمونؽ کٱ بٱچاٛ بیٱ ۉ د دٱمشق زیشت مؽکردٱ، فرٱ خوشش د اؽ شٱئر مؽومایٱ. ڤٱلٛی اْتلاعات فراٛ د زمون بٱچاٛیش د دٱس نؽ. سٱلاهدین خوش نۏشتٱ: «بٱچٱلٛ جۊرؽ ٱدۉ بۊٱن کاْ بوئٱیاشو بینٱ». ڤ گوتاٛ یٱکؽ د زیشت نومٱ »نڤیسؽاش، ٱلڤٱرهانی، ڤ تونا جواو دٱیاْ ڤ سوالؽا دونسمٱنی د بارٱ ڤقلیدوس، اْلکتاوولمٱجستی، سیاتٱ، ۉ قانۊن بی. سٱلاهدین هٱمچنیݩ د قورهوݩ ۉ ڤلوم دینی هٱم سٱرشتٱ داشت اْنزرٱکی کاْ سٱرتیٱیا فراٛ مۉٱن ڤنٱ بؽشتر اْلاقٱ ڤ هٱناْ د بارٱ دین بی تا هومرایی ڤ اوردی. شایٱد هومراییش ڤا اوردی سی یٱ بی کاْ د زمون جٱنڳؽا سٱلیبی مٱسیهیا د اؽرشت نۉهٱلمونٱ اۊرشٱلیم ناْ د چنڳ بوسٱلمونؽا دراوؤردن.سٱلاهدین کار خوشاْ د دٱربار ٱتابٱک زٱنگی د دٱس نشو یا سٱلجۊقیا د شامات شرۊ کرد ۉ دماتر د مئسر جانیشنش بی. بٱچاٛ ٱتابٱک زٱنگی یٱنؽ نۊراْلدین دما د گات سٱلاهدیناْ ڤارد تاتٱ ش شؽرکۊ ڤ مئسر کلٛ کرد تا یٱکاگیریاش شاهڤار پاتشا مئسر ناْ ، ک ڤ دٱس یٱکؽ د هومالؽا خوش د مئسر تٱبید بی، موتڤٱجاْ مٱقوم خوش بۊٱ.

مئسر د اؽ گات زؽر سۏلتٱ یٱکؽ د خٱلٛیفٱ یا فاتمی ڤ نوم ٱبۊ مٱئمۊد عٱڤدلٛا بی. شؽرکۊ ۉ سٱلاهدین د ناچاری ڤاش خۊ بین. د لٛاؽ سٱلیبی یا فٱمسنی کاْ یٱکاگیری مئسر ۉ شامات سیشو خٱتٱر دارٱ ڤ اؽ خاتر ڤ شام اؽرئشت بوردن ڤٱلٛی سٱلاهدین ڤنوناْ گٱن جۊرؽ تۊزٱن.

رٱسساْ ڤ پاتشایی[آلشتکاری]

جٱنڳ ڤا شٱلٛیبیا ۉ رۊمیا
قۉر سٱلاهدین ٱیۊبی

دما موردن نۊردین زٱنڳی، سٱلاهدین بنا ڤ گٱپ کردناْ هیزاْ خوش کرد. دما زئلٛ بیاْ ڤارد ڤلات مئسر، تیاش سۊریٱ ناْ گرئت ۉ تونس شٱئر هٱلٱب ناْ کاْ زؽر سۏلتٱ کور نۊردین بی ناْ ڤ دٱس باٛیرٱ ۉ پاتشایی خوشاْ تا اؽروݩ گٱپ کرد ۉ هجاز ۉ یٱمٱن ۉ نۊبیٱ ۉ ٱلجٱزایر ناْ گرئت.دما یٱکؽ کردن جهوناْ اْسلام، د بهار۱۱۸۷ ڤاڤنی سٱلاهدین سی گرتن باٛت ٱلموقٱدٱس رٱت اۊچاْ؛ ۉ د جٱنڳ ڤیرگارمٱنی هتٱین د نزیکی گهٱراْ تٱبٱریٱ لٛٱشگٱراْ سٱلٛیبیۊناْ ڤ سٱرکرداٛیی گی دولۊزینیان تۊزنی ۉ دماتر باٛت ٱلموقٱدٱس ناْ گرئت. د ۵ سال دما ڤنٱ مٱشغۊلاْ نۊٱداری د ڤلاتؽاؽ بی کاْ د مٱسیهیٱت گرتٱ بی، سی یٱ کاْ اۏردیا اورۊپایی یٱکؽ یٱکؽ د رٱ مؽرٱسسن ۉ مؽهاستن باٛت ٱلموقٱدٱس (اورشٱلٛیم) ناْ دنۊ باٛیرٱن. سٱلاهدین د جٱنڳی ڤا ریچارد شیردل ۉ سٱلیبیا ڤنوناْ د تیکٱ یا فراٛ د خاک فلستین ڤ دٱر کرد.

دیارٱ کاْ د او سالؽا سٱلیبیا ڤ سٱرکرداٛیی ریچار شؽردل د لٛهاز نزامی د لٛٱشگٱر اْسلام سٱرتر بین ۉ چٱن تا د جٱنڳؽا ریدٱری سٱلاهدین تۊزٱن.ڤٱلٛی اؽ جٱنڳؽا د بابٱت سؽاسی فرٱ موهم ناٛینٱ ۉ سٱلاهدین سی خاتری تونا سؽاسیش ۉ ڤا قی ڤٱناْ مؽن سٱلیبؽا تونس شٱئر باٛت ٱلموقٱدٱس ناْ هفز بٱکٱ.

د خۊییا سٱلاهدین پؽاگٱری ۉ شٱجونیش هٱتا د هٱق دۏشمنؽا بی کاْ نماٛیی ڤا بؽرٱمی هومالؽا اورۊپایش یٱکؽش کرد.چی جٱریون زلٛ بیین شٱئر یافا ڤ دٱس بوسٱلمونؽا د آخرؽا زناٛیی سٱلاهدین بی.دما گرتن شٱئر سی دیر بییاْ د کوشتن زایارٱ بؽ دفا ڤ دٱس لٛٱشگٱرش؛ سٱلاهدین قرؽ د سٱرڤازؽاش مٱمۊر کرد تا موتٱجؽ مٱردم بۊٱن؛ ۉ یا دماتر د گرتن باٛت ٱلموقٱدٱس نٱنیا لٛٱشگٱرش مٱردم شٱئر چور بٱکٱن ۉ ڤا پؽاگٱری ڤاشو رٱفتار کرد.

دٱس آخر بٱداْ چٱن سال جٱنڳ تٱسمیم ڤ دۊسی گرتن. قرارداد اومدیار ڤ رٱملٱ د سال ۱۱۹۲ ڤ تٱیید سٱلاهدین ٱیۊبی ۉ ریچارد شؽردل رٱسس ۉ تبقاْ ڤنٱ شٱئر باٛت ٱلموقٱدٱس زؽر سۏلتٱ هکۊمٱت اْسلامی باقی مٱن، ڤٱلٛی بٱچٱ مؽارون مٱسیهی اْجازٱ پؽاکردن کاْ بی هیچ مٱنی ڤ زؽارٱت جایا نٱزٱرکردٱ خوشو رۉئٱن. هٱمچنیݩ سٱلاهدین پاتشایی سٱلٛیبیا ڤ قری د راساگٱ یا ساهلی لٛوبنوݩ ۉ فلستین قٱبۊل کرد.

روخ ڤٱنی کاْ دش ڤ داسون یٱکؽ د چیا گٱن زناٛیی سٱلاهدین نوم مۉرئٱن مٱسلٱ کوشتن شؽخ شٱهابدین سوهرڤٱردی کاْ ڤ ٱتقات قرؽیا د زندوݩ سٱلاهدین د هٱلٱب بیٱ . ڤٱلٛی رڤایٱتؽ هٱنی د اؽ بارٱ موٱ کاْ اؽ روخ ڤٱن ناْ ڤ فٱرمون سٱلاهدین بٱلکم ڤ دٱس کورش کاْ د او زموݩ پاتشا هٱلٱب بیٱ ۉ تٱسیرگرتٱ د آلمؽا ۉ شؽخؽا سۏنی چنی بیٱ . قرؽ د آلمؽا شیعٱ د رٱفتار گٱنش ڤا شیعٱ یا مۉٱن.

د دۏنیا رٱتٱ[آلشتکاری]

سٱلاهدین دما سالؽا جٱنڳ ۉ هؽسایاْ د براوؤٱر کولٛ دۏشمنؽا د سالاْ ۱۱۹۳ د دٱمشق د دۏنیا رٱت. دما موردنش اْمپراتۊریش باٛن بٱچٱلٛش بٱر بی.ٱفزٱل بی ڤ پاتشا دٱمشق. عٱزیز د قاهرٱ ۉ زوهاٛیر د هٱلٱب پاتشایی کردن دماتر هکۊمٱت اۊنو ڤ گٱپؽا مهٱلٛی رٱسس. تٱنیا هٱلٱب تا سالاْ ۱۳۹۰ مٱن د اْختؽار هۊز ٱیۊبی بی.

سرچشمٱ[آلشتکاری]

  • قامۊسولاماْ تۏرکی-شٱمسدیناْ سامی فٱراشری
  • بٱهائدین اْبن شٱداد (۲۰۰۲). ٱلنٱڤادروسولتانیٱ ڤٱلمٱهاسن و یۊسیفیٱ. Ashgate. ISBN 978-0-7546-3381-5.
  • ٱلمادو لٱسفٱهانی (1888). C. Landberg, ناشر. ٱلفٱته و لقٱسی فلفٱته ولقودسی. Brill.
  • اْبن اْلٱسیر (۲۰۰۸). ٱکامل فی تاریخ. دارولتوفیقیٱ للتباعٱ.
  • اْبن اْلکٱسیر (۲۰۰۸). ٱلبٱدایٱ ڤٱلنٱهایٱ. دارولتوفیقیٱ للتباعٱ.
  • سٱلاهدین ٱیۊبی نڤشتاٛ آلبر شاندور
  • ڤیرگارمٱنی جٱنڳؽا سٱلٛیبی نڤشتٱ روناٛ گرۊساٛ