زوٙن بألوٙچی

د ڤیکیپئدیا، دوٙنئسمأنامه آزاد
پئرئستئن د: ناڤجوٙری, پئی جوٙری
بألوٙچی

baločî

Balóćí
بلوچی
ھأچایە بییئنی د پاکئستان، ئیران, أفغانئستان، تورکأمأنئستان، ئمارات، عومان، تانزانیا
راساگە ئیران، أفتونئشین پاکئستان و ھارگە أفتونئشین پاکئستان
شومارە ھأچایە ڤأر ۲۰،۰۰۰،۰۰۰ مئلیوٙن کأس  (ڤیرگار سیش نی)
حوٙنئڤادە زوٙن
لئزڤیا
أفتونئشین
أفتوزأنوٙن
ھارگە
ساموٙنە نیسأنئن عأرأڤی
ڕأڤئشت جاڤأنئ یی
زوٙن میزوٙنکاری بییە آکادئمی بألوٙچی (پاکئستان)،آکادئمی زوٙن بألوٙچی د کوڤئیتە
رارینە یا زوٙن
ISO 639-3 Variously:
bgp – أفتوزأنوٙن
bgn – أفتونئشین
bal – ھارگە

بألوٙچی یئ گئل د زوٙنیا ئیرانی لئشک شومال أفتونئشینە. ئی زوٙن زوٙن دا خألک بألوٙچ ە کئ ھان د ڤولاتیا ئیران، پاکئستان، أفغانئستان و تورکأمأنئستان و پارئ یی د ڤولاتیا عأرأڤی چارقئر باریک ئو فارس و دأریا مأکران.

دئماتئری[ڤیرایئشت]

زوٙن بألوٙچی یئ گئل د زوٙنا ئیرانی شومال أفتونئشینە کئ د زوٙنا تاتی، کوردی و تالئشی فئرە نئزیکە.[۱] گاسی چئنی بییە کئ ھأچایە ڤأریا ئی زوٙن د راساگە یا شومالی ئیران ئیسئنی مالکأنوٙن کئردئنە سی بألوٙچئستان .

لئزڤیا[ڤیرایئشت]

موٙأ بوٙیی کئ زوٙن بألوٙچی دۊ گئل لئزڤ أصلی دارە: أفتوزأنوٙن، یا شومال أفتوزأنوٙن، و أفتونئشین، یا ھارگە أفتونئشین، دوبیشتئر بألوٙچیا ھان د سئ تا ڤولات ئیران، پاکئستان و أفغانئستان و زئشتگە ئی خألک ھا د یئ گئل راساگە گأپ و فئرە و گأرم و پارئ یی د ڤئنوٙ ھان د ڤولاتیایی تئر چی تورکأمأنئستان و سوٙدان و تانزانیا و کول نوفوٙس بألوٙچیا دونیا 20 مئلیوٙن کأسە، کئ بیشتئر ڤئنوٙ ھان د ڤولاتیا ئیران، پاکئستان و أفغانئستان. ڤألی نأبوٙە بوٙیی کئ شومارە نوفوٙس بألوٙچیا ھئ چئنی راست بوٙە. ألڤأت پارە یی د بألوٙچیا ھان د ڤولاتیا عأرأڤی چارقئر باریک ئو فارس و ڤولاتیا چی میناڤە ئسکاندیناڤی چی سوٙئد و نورڤئج کئ ئی دأسدە د بألوٙچیا سی کاریا سیاسی و جأنیاری مال دئبار بیینە. بألوٙچیا پاکئستان بیشتئر ھان د ڤولاتچە بألوٙچئستان و بألوٙچیا پاکئستان بیشتئر ھان د ڤئلایأتیا ھئلمأند و نیمروٙز و بألوٙچیا ئیران بیشتئر ھان د آستوٙن سیستان و بألوٙچئستان، کئرمان، خوراسان ھارگە، ھورموزگان و گولئستان.

أفتونئشین(رأخشانی)
  • رأخشانی سأرحأدی
  • رأخشانی أفغانئستان
  • رأخشانی تورکأمأنئستان
  • رأخشانی پأنجگوٙری
  • رأخشانی کألاتی
  • رأخشانی سأراڤانی
ھارگە(مأکرانی)
  • لاشاری
  • کأچی
  • کأراچی
لئزڤیا ھارگە یا سولئیمانی
  • بوٙگتی (بامبوٙر)
  • مئری رئند(سیبی)
  • دوکمی-مأزاری
  • مئندوڤانی& لئزڤ سئند أفتونئشین

نئموٙنە کألیمە یا زوٙن بألوٙچی[ڤیرایئشت]

بألوٙچی ھومبأراڤأر لۊری نیسئسە د لاتین
پْیراپ شأڤنأم pýeráp
گوتل ئور gotal
گورآپگ سأرئو gorápag
مورینگَه زأن (آئن) moringa


ساموٙنە یا نیسأنئن زوٙن بألوٙچی[ڤیرایئشت]

ھیل نئڤئشت دوگدور مجاھد قسیم بألوٙچ کئ خوش دوگدورا ھیل شئناسی دارە[ڤیرایئشت]

ا آ ب بھ ݒ پ پھ ت تھ ٹ ٹھ ث ج جھ ݘ چ چھ ح خ د دھ ڈ ڈھ ڋ ذ ڌ ڌھ ر ڑ ڑھ ز ژ س ش ص ض ط طھ ظ ع غ ف ق قھ ک کھ گ گھ ڱ ڳ ل لھ م مھ ن نھ ں ڹ و وھ ہ ھ ء ی ے ﻳﮭ ~٠


سئید ظوھوٙرشا ڤا ھیل نئڤئشت عأرأڤی و ئوردو[ڤیرایئشت]

ا آ ب پ ت ٹ ج چ د ڈ ر ڑ ز ژ س ش ک گ ل م ن و ھ ء ی ے

ھیل نئڤئشت زوٙن بألوٙچی[ڤیرایئشت]

ئی ھیل نئڤئشت کار دوٙنئسمأنیجا ئوپسالا سوٙئدە کئ د سال 2000 زایئشتی رأڤأندیاری بییە.

سأرجا یأک بییئن ألئفبایی:

a á b c d ď e f g ĝ h i í j k l m n o p q r ř s š t ť u ú v w x y z ž ay aw (سی و سئ گئل حأرف و دوٙ گئل شئڤە نیسئسە)

A/a amb (mango), angúr (grape), bagg (camel-caravan), sardar (Head man-nobleman), namb (mist)
Á/á dár (wood), abba (father), árth (flour), bahá (price), pádh (foot), ághah (coming), áhán (them)
B/b (be) bawar (snow, ice), bám (dawn), bágpán (gardner), baktáwar (lucky)
C/c (che) cattr (umbrella), bacc (son), kánc (knife), Karácí, Kulánc, Cákar, Bálác
D/d (de) dard (pain), drad (rainshower), dárman (medicine), wádh (salt)
Ď/ď is same as Ř/ř (ře) so this latter is preferably used to simplify the orthography.
E/e eš (this), cer (below), eraht (end of date harvest), pešraw (leader, forerunner), kamer (ploughshare)
F/f (fe) To be used only in loan words where its use is inevitable, like Fráns (France), fármaysí (pharmacy),
G/g (ge) gapp (talk), ganokh (mad), bágh (garden), bagg (herd of camels), pádagh (foot), Bagdád (Baghdad)
Ĝ/ĝ (like ĝhaen in Perso-Arabic script) Only in loan words and in eastern dialects: Ghair (Others), Ghali (Carpet), Ghaza (Noise).
H/h (he) hár (flood), máh (moon), koh (mountain), mahár (rein), hon (blood)
I/i (i) istál (star), ingo (here),gir (take), kirr (near),
Í/í (í) ímmán (faith), šír (milk), pakír (beggar), samín (breeze), gálí (carpet)
J/j (je) jang (war), janagh (to beat), jing (lark), ganj (treasure), sajjí (roasted meat)
K/k (ke) Kirmán (Kirman), kárc (knife), nákho (uncle), gwask (calf), kasán (small)
L/l (le) láp (stomach), gal (joy), ghall (party, organization), gull (cheek), gul (rose)
M/m (me) mát/más (mother), bám (dawn), camm (eye), mastir (leader, bigger).
N/n (ne) nán/nagan/naghan (bread), nokk (new, new moon), dann (outside), kwahn (old), nákho (uncle)
O/o (o) oštagh (to stop), ožnág (swim), roc (sun), dor (pain), socagh (to burn)
P/p (pe) Pádh (foot), šap (night), šapád (bare-footed), gapp (talk), haptád (70)
Q/q (qú) Used in loan words, like Qábús
R/r (re) Rustum (a name), rekh (sand), baragh (to take away), giragh (to get), garragh (to bray), gurrag (to roar), šarr (good), sarag (head), sarrag (a kind of donkey's braying)
Ř/ř (ře) řák (post), řukkál (famine), gařř (urial), guřř (last), guřřag (to chop).
S/s (se) sarag (head), khass (someone), kasán (little), bass (enough), ás (fire)
Š/š (še) šap (night), šád (happy), meš (sheep), šuwánag (shepherd), wašš (happy, tasty).
T/t (te) taghard (mat), tahná (alone) thás (bowl), kilítt (kay), masítt (mosque), battí (lantern)
Ť/ť (ťe) ťung (hole), ťíllo (bell), baťť (cooked rice), baťťág (eggplant).
U/u uštir (camel), šumá (you), ustád (teacher), gužn (hunger), buz (goat)
Ú/ú (ú, sounds like the "oo" in English word "root") úrt (thin), zúrag (to take), bizú (take), dúr (distant)
V/v (ve) used in loanwords only, like in the English word service, very.
W/w (we) warag (food, to eat), wardin (provision), dawár (abode), wádh (salt), kawwás (learned), hawa (wind)
X/x (khe) Xudá (God),
Y/y (ye) yád (remembrance), yár (friend), yárah (eleven), biryání (meat in rice), raydyo (radio), yakk (one)
Z/z (ze) zarr (monay), zí (yesterday), muzz (wages), moz (banana), nazzíkk (nearby), bazgar (tenant), Zor (power).
Ž/ž (že) žand (tired), zindaghi (life), žáng (bells), pažm (wool), gažžag (to swell), gužnag (hungry), Mauz (waves).
Ay/ay (h)ayrán (surprise), ayrát (distribution), say (3), may (our), kay (who), šumay (your)
Aw/aw kawr (river), hawr (rain), kissaw (story), dawl (sort), dawr (jump), awlád (off-spring), kawl (promise), gawk (neck).

سأرچئشمە[ڤیرایئشت]