زوٙن بألوٙچی

د ڤیکیپئدیا، دوٙنئسمأنامه آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بألوٙچی

baločî

Balóćí
بلوچی
هٱچایٱ بیئنی د پاکئستان، ئیران, أفغانئستان، تورکأمأنئستان، ئمارات، عومان، تانزانیا
راساگٱ ئیران، أفتونئشین پاکئستان و ھارگە أفتونئشین پاکئستان
شومارٱ هٱچایٱکون ۲۰،۰۰۰،۰۰۰ مئلیوٙن کأس  (ڤیرگار سیش نی)
هۊنڤادٱ زۊن
لزڤیا
أفتونئشین
أفتوزأنوٙن
ھارگە
سامۊنٱ نیسٱنن عأرأڤی
رٱڤشت جاڤٱنن
زۊن میزۊنکاری بیٱ آکادئمی بألوٙچی (پاکئستان)،آکادئمی زوٙن بألوٙچی د کوڤئیتە
رارینٱیا زۊن
ISO 639-3 Variously:
bgp – أفتوزأنوٙن
bgn – أفتونئشین
bal – ھارگە

بألوٙچی یئ گئل د زوٙنیا ئیرانی لئشک شومال أفتونئشینە. ئی زوٙن زوٙن دا خألک بألوٙچ ە کئ ھان د ڤولاتیا ئیران، پاکئستان، أفغانئستان و تورکأمأنئستان و پارئ یی د ڤولاتیا عأرأڤی چارقئر باریک ئو فارس و دأریا مأکران.

دئماتئری[ڤیرایشت]

زوٙن بألوٙچی یئ گئل د زوٙنا ئیرانی شومال أفتونئشینە کئ د زوٙنا تاتی، کوردی و تالئشی فئرە نئزیکە.[۱] گاسی چئنی بییە کئ ھأچایە ڤأریا ئی زوٙن د راساگە یا شومالی ئیران ئیسئنی مالکأنوٙن کئردئنە سی بألوٙچئستان .

لئزڤیا[ڤیرایشت]

موٙأ بوٙیی کئ زوٙن بألوٙچی دۊ گئل لئزڤ أصلی دارە: أفتوزأنوٙن، یا شومال أفتوزأنوٙن، و أفتونئشین، یا ھارگە أفتونئشین، دوبیشتئر بألوٙچیا ھان د سئ تا ڤولات ئیران، پاکئستان و أفغانئستان و زئشتگە ئی خألک ھا د یئ گئل راساگە گأپ و فئرە و گأرم و پارئ یی د ڤئنوٙ ھان د ڤولاتیایی تئر چی تورکأمأنئستان و سوٙدان و تانزانیا و کول نوفوٙس بألوٙچیا دونیا 20 مئلیوٙن کأسە، کئ بیشتئر ڤئنوٙ ھان د ڤولاتیا ئیران، پاکئستان و أفغانئستان. ڤألی نأبوٙە بوٙیی کئ شومارە نوفوٙس بألوٙچیا ھئ چئنی راست بوٙە. ألڤأت پارە یی د بألوٙچیا ھان د ڤولاتیا عأرأڤی چارقئر باریک ئو فارس و ڤولاتیا چی میناڤە ئسکاندیناڤی چی سوٙئد و نورڤئج کئ ئی دأسدە د بألوٙچیا سی کاریا سیاسی و جأنیاری مال دئبار بیینە. بألوٙچیا پاکئستان بیشتئر ھان د ڤولاتچە بألوٙچئستان و بألوٙچیا پاکئستان بیشتئر ھان د ڤئلایأتیا ھئلمأند و نیمروٙز و بألوٙچیا ئیران بیشتئر ھان د آستوٙن سیستان و بألوٙچئستان، کئرمان، خوراسان ھارگە، ھورموزگان و گولئستان.

أفتونئشین(رأخشانی)
  • رأخشانی سأرحأدی
  • رأخشانی أفغانئستان
  • رأخشانی تورکأمأنئستان
  • رأخشانی پأنجگوٙری
  • رأخشانی کألاتی
  • رأخشانی سأراڤانی
ھارگە(مأکرانی)
  • لاشاری
  • کأچی
  • کأراچی
لئزڤیا ھارگە یا سولئیمانی
  • بوٙگتی (بامبوٙر)
  • مئری رئند(سیبی)
  • دوکمی-مأزاری
  • مئندوڤانی& لئزڤ سئند أفتونئشین

نئموٙنە کألیمە یا زوٙن بألوٙچی[ڤیرایشت]

بألوٙچی ھومبأراڤأر لۊری نیسئسە د لاتین
پْیراپ شأڤنأم pýeráp
گوتل ئور gotal
گورآپگ سأرئو gorápag
مورینگَه زأن (آئن) moringa


ساموٙنە یا نیسأنئن زوٙن بألوٙچی[ڤیرایشت]

ھیل نئڤئشت دوگدور مجاھد قسیم بألوٙچ کئ خوش دوگدورا ھیل شئناسی دارە[ڤیرایشت]

ا آ ب بھ ݒ پ پھ ت تھ ٹ ٹھ ث ج جھ ݘ چ چھ ح خ د دھ ڈ ڈھ ڋ ذ ڌ ڌھ ر ڑ ڑھ ز ژ س ش ص ض ط طھ ظ ع غ ف ق قھ ک کھ گ گھ ڱ ڳ ل لھ م مھ ن نھ ں ڹ و وھ ہ ھ ء ی ے ﻳﮭ ~٠


سئید ظوھوٙرشا ڤا ھیل نئڤئشت عأرأڤی و ئوردو[ڤیرایشت]

ا آ ب پ ت ٹ ج چ د ڈ ر ڑ ز ژ س ش ک گ ل م ن و ھ ء ی ے

ھیل نئڤئشت زوٙن بألوٙچی[ڤیرایشت]

ئی ھیل نئڤئشت کار دوٙنئسمأنیجا ئوپسالا سوٙئدە کئ د سال 2000 زایئشتی رأڤأندیاری بییە.

سأرجا یأک بییئن ألئفبایی:

a á b c d ď e f g ĝ h i í j k l m n o p q r ř s š t ť u ú v w x y z ž ay aw (سی و سئ گئل حأرف و دوٙ گئل شئڤە نیسئسە)

A/a amb (mango), angúr (grape), bagg (camel-caravan), sardar (Head man-nobleman), namb (mist)
Á/á dár (wood), abba (father), árth (flour), bahá (price), pádh (foot), ághah (coming), áhán (them)
B/b (be) bawar (snow, ice), bám (dawn), bágpán (gardner), baktáwar (lucky)
C/c (che) cattr (umbrella), bacc (son), kánc (knife), Karácí, Kulánc, Cákar, Bálác
D/d (de) dard (pain), drad (rainshower), dárman (medicine), wádh (salt)
Ď/ď is same as Ř/ř (ře) so this latter is preferably used to simplify the orthography.
E/e eš (this), cer (below), eraht (end of date harvest), pešraw (leader, forerunner), kamer (ploughshare)
F/f (fe) To be used only in loan words where its use is inevitable, like Fráns (France), fármaysí (pharmacy),
G/g (ge) gapp (talk), ganokh (mad), bágh (garden), bagg (herd of camels), pádagh (foot), Bagdád (Baghdad)
Ĝ/ĝ (like ĝhaen in Perso-Arabic script) Only in loan words and in eastern dialects: Ghair (Others), Ghali (Carpet), Ghaza (Noise).
H/h (he) hár (flood), máh (moon), koh (mountain), mahár (rein), hon (blood)
I/i (i) istál (star), ingo (here),gir (take), kirr (near),
Í/í (í) ímmán (faith), šír (milk), pakír (beggar), samín (breeze), gálí (carpet)
J/j (je) jang (war), janagh (to beat), jing (lark), ganj (treasure), sajjí (roasted meat)
K/k (ke) Kirmán (Kirman), kárc (knife), nákho (uncle), gwask (calf), kasán (small)
L/l (le) láp (stomach), gal (joy), ghall (party, organization), gull (cheek), gul (rose)
M/m (me) mát/más (mother), bám (dawn), camm (eye), mastir (leader, bigger).
N/n (ne) nán/nagan/naghan (bread), nokk (new, new moon), dann (outside), kwahn (old), nákho (uncle)
O/o (o) oštagh (to stop), ožnág (swim), roc (sun), dor (pain), socagh (to burn)
P/p (pe) Pádh (foot), šap (night), šapád (bare-footed), gapp (talk), haptád (70)
Q/q (qú) Used in loan words, like Qábús
R/r (re) Rustum (a name), rekh (sand), baragh (to take away), giragh (to get), garragh (to bray), gurrag (to roar), šarr (good), sarag (head), sarrag (a kind of donkey's braying)
Ř/ř (ře) řák (post), řukkál (famine), gařř (urial), guřř (last), guřřag (to chop).
S/s (se) sarag (head), khass (someone), kasán (little), bass (enough), ás (fire)
Š/š (še) šap (night), šád (happy), meš (sheep), šuwánag (shepherd), wašš (happy, tasty).
T/t (te) taghard (mat), tahná (alone) thás (bowl), kilítt (kay), masítt (mosque), battí (lantern)
Ť/ť (ťe) ťung (hole), ťíllo (bell), baťť (cooked rice), baťťág (eggplant).
U/u uštir (camel), šumá (you), ustád (teacher), gužn (hunger), buz (goat)
Ú/ú (ú, sounds like the "oo" in English word "root") úrt (thin), zúrag (to take), bizú (take), dúr (distant)
V/v (ve) used in loanwords only, like in the English word service, very.
W/w (we) warag (food, to eat), wardin (provision), dawár (abode), wádh (salt), kawwás (learned), hawa (wind)
X/x (khe) Xudá (God),
Y/y (ye) yád (remembrance), yár (friend), yárah (eleven), biryání (meat in rice), raydyo (radio), yakk (one)
Z/z (ze) zarr (monay), zí (yesterday), muzz (wages), moz (banana), nazzíkk (nearby), bazgar (tenant), Zor (power).
Ž/ž (že) žand (tired), zindaghi (life), žáng (bells), pažm (wool), gažžag (to swell), gužnag (hungry), Mauz (waves).
Ay/ay (h)ayrán (surprise), ayrát (distribution), say (3), may (our), kay (who), šumay (your)
Aw/aw kawr (river), hawr (rain), kissaw (story), dawl (sort), dawr (jump), awlád (off-spring), kawl (promise), gawk (neck).

سأرچئشمە[ڤیرایشت]

  • Balochi language:History