زوٙن ئینگیلیسی

د ڤیکیپئدیا، دوٙنئسمأنامه آزاد
پئرئستئن د: ناڤجوٙری, پئی جوٙری
ئینگیلیسی
گوتە بییئن /ˈɪŋɡlɪʃ/[۱]
ھأچایە بییئنی د بئریتانیا گأپ
شومارە ھأچایە ڤأر 360–400 مئلیوٙن کأس  (ڤیرگار سیش نی)
زونئ دۊئم ھأچایە ڤأریا: 400 مئلیوٙن کأس ;
چی یئ گئله زونئ خارئجی: 600–700 مئلیوٙن کأس
حوٙنئڤادە زوٙن
ساموٙنە نیسأنئن لاتین (ھیل نئڤئشت ئینگیلیسی)
بئرئیل ئینگیلیسی، بئریئل یأکاگئرئتە ئینگیلیسی
ڕأڤئشت جاڤأنئ یی
زوٙن جاڤە نە د 67 countries
27 non-sovereign entities
زوٙن میزوٙنکاری بییە بی میزوٙنکاری جاڤأنئ یی
رارینە یا زوٙن
ISO 639-1 en
ISO 639-2 eng
ISO 639-3 eng
Linguasphere 52-ABA
Anglospeak.svg
     Countries of the world where English is a majority native language      Countries where English is official but not a majority native language
اي بألگأ د رأڤشت فونتیک IPA کإ د لۊري مینجایي بۈأ یۈنیکود دیاري ميکأ. هامينداري یۈنيکود، سي یأنأ کإ جا پينياريا یۈنيکود، ڤا نإشۈنأ پورس کردن، چارسيکیا نأ سأیل بأکيت.

زونئ ئینگیلیسی یئ گئله د زونیا هئن و ئوروٙپاییە ک د تألئجئرمئنی ه. جئرمئنی خوش ڤئ دۊ کوتئ أفتاوزئنون و أفتاونئشین بأر موٙه و ئینگیلیسی هینئ جئرمئنی أفتاونئشین ه. ئی زو د ئینگیلیس و هارگه أفتاوزئنونئ ئسکوتلأن کامئل بیه. د زونیا هأنی تألئ جئرمئنی موٙه ڤئ آلمانی، هولئنی، دانمارکی، سوئدی و نورڤئژی ئشاره کئرد. ایسئنیا نئزیکئ ڤئ لأتی د گئرئ کألیمیا و دأستوٙرئ زونئ ئینگیلیسی د موٙأ جئرمئنی گئرئته بیه و لأتی هأنی نئ کألیمە یا قأرض گئرئتە دۊرئس میکه. بیشتئر ئی ڤامڤاژه‌یا د زونئ لاتین، فأرانسأڤی، کوتی هأنی د یوٙنانی و زونیا هأنی منیئ انگلیسی ومانه. زونئ ئینگیلیسی دئماتئر فئره چی زوٙنئ آلمانی بیه. سی یه کئ ئینگیلیسی زئڤونیا بیشتئر د قومیا جئرمئنی بینه کئ د آلمان ومانه بریتانیا و زونئ آلمانی نئ موٙه دا زونئ ئینگیلیسی دونئس.

سی کارگئرایی بالٛا ساموٙنکاری،ئموٙری، دوٙنئسمأنی، سیۉسی و رأزئشتی بئریتانیا ڤئ دوٙنیا دئما د قأرن هێژدأهئم و تأثیرئ ڤئلاتچه یا یئکاگئرئته آمریکا د قأرنئ بیسئمئ ڤاڤئنی ڤئ ئیلا، ئی زو د گئردئ دوٙنیا گأپ کئلون بی و ڤئ داسونئ زونئ دۊئم، زونئ مئنجی و زونئ جاڤوسته مینه فئره د راساگه یا دوٙنبا کاربورد پیا کئرده‌.

زوٙنئ ئینگیلیسی ڤئ داسونئ زونئ دالٛئکی د ڤئلاتیا ئینگیلیس، ئمریکا، کانادا، وستورالیا، ئیرلأن، نیوٙزیلأن، آفریقا دوٙمئنی، غأنا و فئره د ڤئلاتیا هأنی کار موٙه. ئینگیلیسی ئیسئ د لئحاظئ شومارئ هئچایه ڤأر، دئماتر د چینی و ئسپانیایی، سئمی زونئن دوٙنیا ه. شومارئ مأردئمونی کئ زونئ دالٛئکیشو ئینگیلیسی ه ئیسئ ۳۸۰ مئلیون کأسه. ئینگیلیسی د فئره د ڤئلات یا زوٙنئ مئنجیە و نازارتئری زوٙنئ دونیا دئ زئمینه‌یا سیاسی، ئموٙری، ساموٙنکار، صأنأتی، رئزئشتی و دوٙنئسمأنی د رأتئن و ئوٙمائن مین زایارە یی حئساو موٙه.

دئماتئری[ڤیرایئشت]

ئینگیلیسی دئماتئر (۱۱۰۰–۴۴۹)[ڤیرایئشت]

د قأرنئ پأنجئمئ ڤاڤئنی، خألک د سێ تأش «جوت»، «آنگلو» و «ساکسون» کئ د «شومال أفتونئشین آلمان»، «دانمارک» و «هولئن»ئ ئیسئنی زئشت داشتئن، ڤئ ئینگیلیس ئرئشت بوردئن و ڤئلاتئ ئوچئنئ گئرئتئن. تا ئو گا خألک بئریتانیا یا ڤئ داسونئ بیتئر بئریتانیایئ روٙم ڤئ زوٙن سئلتیکی قصه می کئردئن و الڤأته زونئ سئلتی مأردئمئش سی خاطئرئ ۴۰۰ سال هألارو ئی ڤئلات ڤاردئ روٙمی‌یا ڤا لاتین یأکی بیئن و فئره د کألیمه یا لاتین دئش کاربورد داشته. دئماتئر د هألارو بئریتانیا، جوت‌یا د هارگه أفتاوزئنونئ ئوچئ نیشئسئن و د رأتئن و ئوٙمائن ڤا زونیا مألی، لئزڤ «کئنتی» نئ دۊزئس کئردئن. ساکسونیا أم کئ د هارگه و هارگه أفتاونئشین نیشئسئن ، لئزڤ «ساکسونئ أفتاونئشین» نئ دۊرئس کئردئن.

آنگلویایی کئ د شومالئ و مینجا ئینگیلیس زئنئی میکئردئن، ڤئ تور، گویش‌یا «آمبئریایئ شومالی» و «مئرسیایی» نئ دۊرئس کئردئن. سئینت بێد سیفاش یئنا بی کئ آنگلویا راساگه گأپتئری د خاکئ بریتانیا (نئزیک ڤئ گئردئ خاکئش)ئ نئ هینئ خوشو کئردئن و نومئ «ئینگلأن» (England) د نومئ ئی قأبیله گئرئته بیه. کألیمه "England" از Engla land ڤئ «مأنا ڤارئ آنگلویا» ڤاردئ قأبیله‌یا گوته بییه، بوری د خألک ئیسجا بییە د فریزیا، نیئدرزاکسون، یوٙتلأن و هارگه سوٙئد دوٙ گات ڤئ بریتانیا ومان.

زونئ ئینگیلیسی دئماتئر یأکئمی گئرئته بیه د قئری گوٙیئش بی کئ ئی نئشو دأیه داشتئنئ قئری سأرتیه سی ئینگیلیس د زئمونئ آنگلوساکسون‌یا ه. یأکی د ئی گوٙیئش‌یا، ساکسونئ أفتاونئشین قئیم بی کئ یوٙاشی یوٙاش ڤئ گوٙیئش‌یا هأنئ زئل بی. قی نومه بئوٙلف هینئ ئی دورونه . گئمو میره کئ د قأرنئ نوهئمئ ڤاڤئنی، گوٙیئشئ ساکسونی، سی خاطئرئ پاتشاهی شا آلفئرئد (یأکئمین شا ئینگیلیس کئ د ھوٙز ساکسون بی)، ڤئ گوٙیئش یا هأنی زئل بیه و دوٙزئمو ڤئ داسونئ زونئ جاڤأسته ئی ڤئلات ئشناخته موٙه.

ئینگیلیسی دئماتئر، د لئحاظئ گوٙیئش، فئره ڤا ئینگیلیسی ئیسئ فأرخ میکه. چی کألیمه یا light و drought، ڤئ تور «لیخت» و «دئراخت» د زو دئر میان و یا جومله :Will you give me your jacket, good man?، ئیطور گوته موٙه: Wilt ðu sellan me ðin clæð, godman min?

دی گات قئری کألیمه، د زونئ لاتین، مینئ ئینگیلیسی بی کئ کألیمه یایی چی: altar, mass, priest, psalm, temple, kitchen, palm, pear,... د ڤئنونأن. قئرئ کأمتئری کألیمه أم د زونئ ئسکاندیناڤی، ڤئ دأسئ ڤایکینگ‌یا کئ د اخئریا قأرنئ هأشتئم ڤئ ئولا، کأم‌کأم ئرئشت یایی ڤئ ئینگیلیس کئردئن و راساگه یایی نئ هألارو کئردئن، مینئ ئی زئڤو بی. د ئی کألیمه یا، موٙه د law, take, cut, both, ill, ugly، نوم بورد.

ئینگیلیسی قئیم، گأنجه کألیمه یا فئره یی ناشت ڤألی، چی زونیا هأنی هئن و وروٙپایی، دأستوٙرئ زونئ پیچئسه یی داشت.

ئینگیلیسی مینه[ڤیرایئشت]

ئینگیلیسی دئماتئری یا باستان دۊ دوره ئرئشت ڤئش بیه. یأکئم د لا هئچایه ڤأریا زونیا جئرمئنی شومالی، د قأرنئ هأشت و نۊ ڤاڤئنی، ئوسئکئ هالفئن رئگناسون و ئیڤار رئگناسون ئشناخته بیه با نومئ ئیڤار بی سئخو تأصمیم ڤئ گئرئتن و ئستئمارئ راساگه یا شومالی جأزیره‌یا بئریتانیا گئرئتئن. گئلٛئ دۊئم وریشت د لا هئچایه ڤأریا زونیا رومی‌تأبار بی. نئها گئرئتئنئ ئینگیلئس ڤئ دأسئ نورمأن‌یا کئ د سالئ ۱۰۶۶ بی، کأم‌کأم دئگأرگوٙنی بئلاجی د زونئشو پیا بی. نورمأن دئماتئر د قأرنئ ۱۱ ڤاڤئنی ڤا وریشتئ نورمأن‌یا ڤئ ئینگیلیس ڤئ آنگلو-نورمأن و دئماتئر ڤئ آنگلو- فئرئنچ آلئشت کئرد و بورئ نویی د کألیمه یا نی مینئ زفنئ ئینگیلیسی آوئرد، کألیمه یایی کئ د دۉلأت و دادگایا ئستفاده موٙیئن.

زونئ فأرانسأڤی - سی خاطئرئ حوکوٙمأتئ نورمئن‌یا - زونئ گأپیا و سأریا کوٙمئله یأکی بی، و ئینگیلیسی دئماتئر، زونئ ایئمیا مأموٙلی و ژار بی، زونئ فأرانسأڤی فره رئ ئینگیلیسی أثأر نیا.نئهاتئر د سالئ ۱۲۵۰، تأنیا ۹۵۰ کلیمه نوٙ، بیشتئر سی خاطئرئ آمادوشودئ ئینگیلیسی‌یا و فأرانسأڤی‌یا، مینئ زونئ ئینگیلیسی بی. ڤألی نوٙحئلمونه، سی یه کئ فأرانسأڤی یا بئنا ڤئ یایگئرئتئنئ زونئ ئینگیلیسی نیان و کألیمه یایی د زونئ خوشو مینئ زونئ هۉگه کئردئن، قئرئ فئرئی کألیمه د زونئ فأرانسأڤی تاسۉ گئرئته بی؛ جوٙری کئ ئیسئ سێیأکئ کألیمه یا زونئ ئینگیلیسی، موٙأ فأرانسأڤی دارأن. بیشتئر بیئنئ دامونه کألیمه یا ڤا هیاری کألیمه یا ئسکاندیناڤی و نورمئنی ئتئفاقی بی کئ بائث آسوتئر بیئنئ دأستوٙرئ زونئ ئینگلیسی بی و د ئی زئڤو٬زونئ تاسۉگئرئته یی ساخت (چی فئره تئر د قأڤوٙل کئردئنئ عادی کألیمه یا زون یا هأنی ڤئ دأسئ یئ زئڤو).

گوٙیئش midland، د قأرنئ چاردأهئم، یأنی گاتی کئ راساگه یا هئچایه ڤأرئ ئی گوٙیئش، ڤئ مأراکأزئ توسئه دونئسمئنیجا، پیشرأفتئ پئیدأسداری و زنئنئی دولأمأنی د ئینگیلیس بی، جا خوشئ ڤئ داسونئ ومده تئرین گوٙیئش دی دورو، ڤا کئرد و میدلأندئ أفتاوزئنو گوٙیئشئ زئلئ شأرئ لأندأن بی. یأکی د چیایی کئ بائثئ زئل بیئنئ ئی گوٙیئش بی؛ جوٙری کئ ئینگیلیسی ئیسئ، تأقریبأن شئلگئ کامئل بیه میدلأندئ أفتاوزئنون ه، روشتئ ئی گوٙیئش ڤئ دأسگایا حوکوٙمأتی و موکاتئبه‌یا دۉلأتی ه.

د نئڤئشته‌یا نومدیارئ دورونئ ئینگیلیسی مینه موٙه د مأتألیا کانتئربوٙری د جئفری چاوسئر نوم بورد.

ئینگیلیسی نوٙ[ڤیرایئشت]

کارگئرایی لاتین و نئولاتین (دوبیشتأر فأرأنسئ یی و ئیتالیایی) د کألیمە یا زوٙن ئینگیلیسی تأقریڤأن میرئسە ڤئ ۵۸٪ دأرصأد.

ئینگیلیسی نوٙ ڤا ڤیراشتئ ومده د دأسگا کألیمه یاش و دأستوٙری خوش زونئ فئره آسونی د لئحاظئ دأستوٙری بیه و سی خاطئرئ هازگئرئتئنئ فئره د کألیمه یا لاتینی و فأرانسه و نئهاتئر یوٙنانی، کوتئ فئره ی د کألیمه یا دئماتئری آنگلوساکسون خوش د موٙه جئرمئنی نئ د ڤیر بورده و ری یأک رأته نئسڤأت ڤئ زونئ آلمانی ، هأمه جوٙری (دأنگی، کألیمه یی، دأستوٙری) آلئشت بیه. د ئینگیلیسی نوٙ نه تأنیا نوم، أنجومدیار و حأرف و کوتئ فئره ی د حالأت‌یا صأرفی خوشئ نئ د دأس دأیه و د یئ زونئ صأرفی شیڤئس کونئنده (ڤئ ئینگیلیسیsynthetic inflecting) بیه ڤئ زونئ حئساوگأری (ڤئ ئینگیلیسی analytic) .

بوربأنی و زونیا مأرڤوٙط[ڤیرایئشت]

زونئ ئینگیلیسی هینئ بورئ آنگلو-فئریسی ه. آنگلو-فئریسی زیرتألی د تألئ أفتاونئشین زونیا جئرمئنی و د لارئ زونیا هئن-وروٙپایی ه. ئینگیلیسی ئیئسئ میزو د ئینگیلیسی مینه آو خوش میزو د ئینگیلیسی دئماتئر گئرته بیه و ئینگیلیسی دئماتئر د یورتئ زونئ نیا-جئرمئنی (Proto-Germanic) ه. چی بیشتئرئ زونیا جئرمئنی، ئینگیلیسی سی خاطئرئ داشتئنئ أنجومدیاریا هیاری د زونیا هأنی دیاری موٙه. بأرئ أنجومدیاریا ڤئ دۊ بورئ زئڤأرد و زۊین و جوٙرئ دأنگیای کئ دئش ڤئ کار رأته، ئی زونئ د زونیا نیا-هئن و وروٙپایی سأڤا می‌که، ڤئ ئی مأطلأڤ قانوٙنئ گئریم گوته موٙه. نئزیک‌تئرین زونیا زئنه مأرڤوٙط ڤئ ئینگیلیسی : ئسکاتس (کئ د ئسکوتلأن و تیکه یای د ئیرلأنئ شومالی هئچایه موٙه) و زونیا فئریسی (کئ د کأشیا هارگه دأریا شومال د دانمارک، هولئن و آلمان هئچایه موٙه)

نئهاتئر د زون یا ئسکاتس و فئریسی، زونیا مأرڤوٙط ڤا ئینگیلیسی کئ قۉمی دیرتئری دارأن قئرار مئیره. ئی زونیان‌ غئیرئ آنگلو-فئریسی قئرارأن د:

سئڤا د زونئ ئسکاتس، هیچ‌کوم د زونیا هأنی نئسڤأت ڤئ ئینگیلیسی سی دۊ کاربأرئ ڤئنه فأمئسئنی نی و حأتی ڤا یه کئ د نأحو، مأناشئناسی و واج‌شئناسی ڤئنو موٙه کوٙچیرنئشونیا چی یأکی پیا کئرد.سئڤا قئرار گئرئتئنئ جأزیره یا بئریتانیا بائث بیه کئ ئینگیلیسی و ئسکاتس ئلاهئده د زونیا جئرمئنی روشت بأکأن و د کاراگئرایا و آلئشت یا ڤئنه دیر بأمونه. د کول ڤا یه کئ مینه نئزیکی مینئ زونیایی چی هولأنی و ئینگیلیسی هیسا، مأخصوٙصأن ڤا ئینگیلیسی دئماتئر اما ئی دۊ زئڤو سی هأردوکئ کاربأرش فأمئسئنی نی.[۲]

ئضافه ڤئ سئڤا مأنئنئ ئینگیلیسی د زونیا جئرمئنی، چی هأنی کئ ئی تئلیشه نئ بیشتئر می‌که بیئنئ حأجمئ فئره ی د کألیمه یا لاتین و فأرانسه د زونئ ئینگیلیسیه کئ بائث بیه ئنزه دایئره کألیمه یا ئینگیلیسی د زونیا جئرمئنی جیاڤازی بئیره. چی کألیمه لاتینئ "exit «ڤئ مأنی «ڤئ دأر بیئ» د بئراڤأرئ کألیمه هولئنی»uitgang" هیسا کئ نئزیک ڤئ جومله ئینگیلیسی «out-going» ه هئچئنی جومله "outgang" هأم د ئینگیلیسی ئستئفاده موٙه.[۳] یا کألیمه فأرانسه یی "change" ڤئ مأنی «آلئشت» د بئراڤأرئ کألیمه آلمانی «Änderung» قئرار مئیره کئ دأقیقا موٙه «alteration, othering». و یا "movement «(فأرانسه یی) د بئراڤأرئ»Bewegung" (آلمانی) قئرار مئره، چی ئبارأتئ «be-way-ing» د ئینگیلیسی ڤئ مأنی «نئها رأتئ د طیلئ ره».

ڤا یه کئ گئردئ کألیمه یای کئ ئینگیلیسی د زونیا هأنی هاز گئرئته ئیسئنه هأنیم ئی زئڤو ڤئ داسونئ یئ زونئ جئرمئنی ئشناخته موٙه و هی سی خاطئرئ ساختار و دأستوٙرئ زونئشه . ایجۉر کئ کألیمه یای هیسئن کئ مألی نیسئن ڤألی ڤا دأستوٙر و قانوٙن‌یا صأرف و نأحو جئرمئنی ئستفاده موٙن آو چئنونأن کئ گئمو می‌کیم کئ یئنوهه کألیمه یا مألی جئرمئنی گئرئته بیه د ئینگیلیسی دئماتئرأن.چی أنجومدیارئ reduce کئ د ئینگیلیسی ڤئ طۉرئ (I reduce - I reduced - I will reduce) کار موٙه، د کألیمه لاتینئ redūcere گئرئته بیه ڤألی کألیمه لاتین خوش د ئستئفاده ڤئ طۉرئ ( redūcō - redūxī - redūcam) رأفتار می‌که کئ ڤا ئینگیلیسی فأرخ میکه. ڤألی د أڤأض کألیمه ئینگیلیسی (John's life insurance company) أر بئها ڤئ هولئنی لێره با موٙه Johns levensverzekeringsmaatschappij کئ ڤئ تور لێره ڤئنه چئنینه: (leven (life) + verzekering (insurance) + maatschappij (company)). هئچئنی ئبارأتئ ئینگیلیسی the company of insurance life of John لێزه ش ڤئ فأرانسه موٙه la compagnie d'assurance-vie de John. د کول د زونئ ئینگیلیسی پأسڤأنبا دأستوٙری کئ ڤئ نومئ أنجومدیار، شیڤە دیار و صئلاکار ئضافه موٙه گئرد جئرمئنی أن. د ئینگیلیسی پأسڤأنی کئ ڤئ نۉم دیس موٙه پأسڤأنئ جأمعئ مأموٙلیه : s- و es- چی apple - apples هومبا ڤئنه د زونیا هأنی دی قئرارأن: د فئریسی appel - appels و د هولئنی appel - appels. نئشونه هۉونی د ئینگیلیسی (-'s و -s') هیسئن چی Brad's hat ڤئ آلمانی Brads Hut ڤئ هولئنی Brads hat. د أنجومدیار پأسڤأنیای کئ ئضافه موٙأن د حالئ ساده سێئم کأسئ تأک دی قئرارأن (-s و -es) چی he stands یا he reaches د حالئ ئستئمراری قئراره د ing- ڤا هومبا هولئنی ende- و هومبا آلمانی (-end(e)) و د گوذأشته ساده و گوذشته گوتئنی (ماضی گوتئنی) قئراره د ed- ڤا هومبا سوٙئدی ('-ade یا -ad). مأصدأرئ أنجومدیار د ئینگیلیسی ڤا پیشڤأنئ to دۊرئس موٙه چی to drive کئ هومبا ڤئنه د ئینگیلیسی دئماتئر drīfenne د هولئنی te drijven د آلمانی هارگه ای to drieven و د آلمانی zu treiben موٙه. قئیدیا د ئینگیلیسی مأموٙلأن ڤا ly- خئلاص موٙه کئ ئی د آلمانی ڤئ طۉرئ lich- و د سوٙئدی ڤئ طۉرئ ligt- هی. شیڤە دیاریا و صئلاکاری بیتئر و بیتئرین د ئینگیلیسی ڤا ئستئفاده more و most یا er- و est- دۉرئس موٙه چی hard/harder/hardest ڤا هومبا هولئنی hard/harder/hardst.د ئینگیلیسی ئیسئنی گئردئ پیشڤأنیا و پأسڤأنیای کئ گوته بی هئچئنی و بی یه کئ ڤئ مۉه کألیمه یا سئیل بأکه بأسه ڤئ ئستئفاده ڤئنه ڤئ شوروٙ یا آخئرئ کألیمه یا ئضافه موٙه چی: (tsunamis; communicates; to buccaneer; during; calmer; bizarrely) دألیلئ ئی آزادی أمأل یئنیه کئ سرچأشمه گئردئ یئنو ڤئ ئینگیلیسی دئماتئر گئلٛ موره. فئره د پأسڤأنیا و تیکه یا آخئری أنجومدیار کئ د ئینگیلیسی دئماتئر بینه چی (-e،a،u،o،an) ڤا گوذأرئ زئمو کأم رأنٛ بینه و دئماخئر کوٙر بینه (zero or null (-Ø) affixes) و قئری دئشو تأنیا گوتئنئ ڤئنو میمونه. چی جومله ic singe د ئینگیلیسی دئماتئر بیه ڤئ I singe و دئماخئر تیکه آخئری د ئینگیلیسی ئیسئنی حأذف بیه I sing-Ø و ڤئ شئلٛگئ «I sing» باقی‌مأنه. یأکی تئر: wē þōhton ئینگیلیسی دئماتئر ڤئ (we thoughte(n)) نئهاتئر ڤا حأذفئ تیکه آخئری we thought-Ø ڤئ «we thought» دئ ئیروٙ ڤئ ئوروٙ بیه.

گأپ کئلونئ ڤئلات شئناسی[ڤیرایئشت]

شیڤە دیار ڤأض دیاری ڤولاتیای کئ ئینگیلیسی زوٙن أڤأل ڤئنوٙە ألڤأت د پایە شومارە ھأچایە ڤأریا.

ئینگیلیسی، زونئ دالٛئکی نئزیک ڤئ ۳۷۵ میلیون کأس د دۊنیا ه.[۴] دئماتئر د زونئ چینی ماندارین و ئسپانیایی، ئینگیلیسی سئمی زونئ دۊنیا د لئحاظئ شومارئ هئچایه ڤأریاه . ڤألی أر شومارئ کأسونی کئ زونئ دالٛئکی ڤئنو ئینگیلیسه و کأسونی کئ تأنیا ڤئ ئی زئڤو هئچایه می‌که نئ ڤاردئ یأک بأشماریم، ئوسئ موٙه گوت کئ ئینگیلیسی پورکاربوردتئرین زئڤو د مینئ دۊنیا ه. ألڤأته أر ڤا کولئ زونیا چینی بئراڤأری بوٙه مومکئنه کئ د لئزئ دۊئم قئرار بیره. (ئی بأسه ڤئ یئنا کئ د دأسه‌بأنی مینئ گوٙیئش و زئڤو فأرخ بأنیم یا نه)

سیاته د هئچایه ڤأریا زونئ دۊئم نئشو دأیه کئ ڤئنو ۴۷۰ میلیون و بیشتئر د یئ میلیارد میتونأن جینات داشته بوٙأن بأسه ڤئ یه کئ تأنیا ڤئ ئی زئڤو هئچایه میکأن (بدون نوشتار) یا ڤئش ڤارئدأن.دئیڤید کئریستال، دونئسمئنئ زئڤون‌شئناس، حئساو کئرده‌ کئ شومارئ کأسونی کئ زونئ دالٛئکیشو ئینگیلیسی نی د کأسونی کئ ئینگیلیسی زونئ دالٛئکیشونه فئره بیشتئره و نئسڤأتئ ۱ ڤئ ۳ دارأن.

ری سیاته سالئ ۲۰۰۶ ڤئلاتیا ڤا بیشتئرین جیناتئ هئچایه ڤاریا دالٛئکی ئینگیلیسی د جیناتئ بیشتئر ڤئ کأمتئر دی قئرارأن: ڤئلاتچه یا یئکاگئرئته آمریکا ۲۵۱ میلیون، بریتانیا ۶۱ میلیون، کانادا ۱۸٫۲ میلیون،[۵] وستورالیا ۱۵٫۵ میلیون،[۶] نیجئریه ۴ میلیون،[۷] ئیرلأن ۳٫۸ میلیون، آفریقا هارگه ۳٫۷ میلیون و زئلاندئنو ۳٫۶ میلیون کأس.

هأمچئنی ڤئلاتیای چی فیلیپین، نیجئریه و جامایکا چأن میلیون‌ هئچایه ڤأر ڤا زأنجیره گوٙیئشی د کئرول ڤا پایه ئینگیلیسی تا ئینگیلیسی ئستاندارده. مینئ ڤئلاتیای کئ ئینگیلیسی زونئ دۊئمئشونه، هئن بیشتئرین شومار د ئیجور هئچایه ڤأریانئ داره (ئینگیلیسی هئنی). کئریستال موٙه کئ أر شومارئ ئینگیلیسی زونبا دالٛئکی و غئیرئ دالٛئکی نئ ڤا یأک حئساو بأکیم هئن نئسڤأت ڤئ ڤئلاتیا هأنی بیشتئرین کأسونینئ داره کئ ئینگیلیسی نئ می‌فأمأن یا قئصه می‌کأن.[۸][۹]

ڤئلاتیا ڤئ تورئ شومارئ هئچایه ڤأریا[ڤیرایئشت]

ڤئلات گئرد دأرصأدئ جینات زونئ یأکئم ڤئ داسونئ زونئ ئضافه بیه جینات دئباره
ڤولاتچە یا یأکاگئرئتە ئمریکا ۲۵۱٬۳۸۸٬۳۰۱ ۹۶٪ ۲۱۵٬۴۲۳٬۵۵۷ ۳۵٬۹۶۴٬۷۴۴ ۲۶۲٬۳۷۵٬۱۵۲ سأرتیه: سیاته سالئ ۲۰۰۰: کاربوردئ زئڤو و تونا هئچایه ڤأریا زونئ ئینگیلیسی (۲۰۰۰)، جأدڤألئ ۱. یئکاگیرئ کأسونیه کئ د هونه ئینگیلیسی هئچایه نمیکأن ڤألی ڤا ئی زون «فئره خوٙ» یا «خوٙ» آشنان.

ڤیرئتو بوٙه: ئی ئطئلاعات هینئ کأسونئ پأنج ساله و بالاتر ه.

هئن ۱۲۵٬۳۴۴٬۷۳۶ ۱۲٪ ۲۲۶٬۴۴۹ سی ۸۶٬۱۲۵٬۲۲۱ کأس زونئ دۊئم.سی ۳۸٬۹۹۳٬۰۶۶ کأس زونئ سئم ۱٬۰۲۸٬۷۳۷٬۴۳۶ یئکاگیرئ کأسونی کئ ئینگیلیسی زونئ دۊئم ئ شونه و کأسونی کئ زونئ سئم ئ ڤئنونه. هینئ سالئ ۲۰۰۱.[۱۰][۱۱] هأمچئنی ئی داده‌یا هینئ کأسونیه کئ تأنیا ئینگیلیسی هئچایه می‌کأن ڤألی ڤاش کار میکأن.[۱۲]
نیجئریه ۷۹٬۰۰۰٬۰۰۰ ۵۳٪ ۴٬۰۰۰٬۰۰۰ >۷۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ۱۴۸٬۰۰۰٬۰۰۰ ئی أدأدیا هینئ هئچایه ڤأریا زونئ شیڤئسه نیجئریه‌ هی. یئ زونئ شیڤئسه یا یکئکئرول ڤئ پایه ئینگیلیسی. "A Basic Description and Analytic Treatment of Noun Clauses in Nigerian Pidgin." Nordic Journal of African Studies 15(3): 296–313.
بئریتانیا ۵۹٬۶۰۰٬۰۰۰ ۹۸٪ ۵۸٬۱۰۰٬۰۰۰ ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ ۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ سأرتیه: کئریستال (۲۰۰۵)، صأفه.  109.
فیلیپین ۴۸٬۸۰۰٬۰۰۰ ۵۸٪ ۳٬۴۲۷٬۰۰۰ ۴۳٬۹۷۴٬۰۰۰ ۸۴٬۵۶۶٬۰۰۰ ئتنولوگ lists 3.4 million native speakers with 52% of the population speaking it as an additional language.
کانادا ۲۵٬۲۴۶٬۲۲۰ ۸۵٪ ۱۷٬۶۹۴٬۸۳۰ ۷٬۵۵۱٬۳۹۰ ۲۹٬۶۳۹٬۰۳۰ Source: 2001 Census – Knowledge of Official Languages and Mother Tongue. The native speakers figure comprises 122,660 people with both French and English as a mother tongue, plus 17,572,170 people with English and not French as a mother tongue.
ئوستارالیا ۱۸٬۱۷۲٬۹۸۹ ۹۲٪ ۱۵٬۵۸۱٬۳۲۹ ۲٬۵۹۱٬۶۶۰ ۱۹٬۸۵۵٬۲۸۸ Source: 2006 Census.

The figure shown in the first language English speakers column is actually the number of Australian residents who speak only English at home. The additional language column shows the number of other residents who claim to speak English "well" or "very well". Another 5% of residents did not state their home language or English proficiency.

ڤیرئتو با: گئرد = زونئ یأکئم + زونئ هأنی، دأرصأد = جینات/گئرد

ڤئلاتیای کئ ئینگیلیسی زونئ ومده ڤئنونه[ڤیرایئشت]

ڤئلاتیای کئ زوٙن ئینگیلیسی ھا د ئوٙچئە و تأقریڤأن د ئوٙچئ جاڤانە أ ڤئنوٙنئن:آنگوٙلا، آنتیگوا و باربوٙدا، ئوستارالیا، باهاما، باربادوس، بئلیز، بئرموٙدا، راساگه بئریتانیا د جأھوٙن آو ھئن، میناوە یا ویرجینئ بئریتانیا، تیکه ئینگیلیسی زونئ کانادا، میناوە یا کیمئن، دوٙمینیکا، میناوە یا فالکلأند، کۊ زئلٛ، گئرنادا، گوٙآم، میناوە یا چأنئل، گوٙیان، تیکه یا ئینگیلیسی ئیرلأن، میناوە مأن، جامائیکا، جئرزی، مونتئسرات، نائورو، تیکه ئینگیلیسی زونئ زئلاندئ نو، میناڤە یا پیت‌کئرن، سأنت هئلئن، سأنت کیتس و نئڤیس، سأنت ڤینسئنت و گئرئنادینیا، سأنگاپوٙر، میناوە یا جورجیا هارگه و ساندئڤیجی هارگه، تئرینیداد و توباگو، میناوە یا توٙرکس و کایکوس، بئریتانیا و ڤولاتچە یا یأکاگئرئتە ئمریکا.

د قئری د ڤئلاتیا ئینگیلیسی زونئ ومده مأردئمونئشو نی ڤألی زونئ کاریا دیڤونداری و تأصیقیا جاڤغسته ڤئنونه. ئی ڤئلاتیا دی قئرارأن: بوتسوٙانا، کامئرون، ڤئلاتچه یا فئدئرالئ میکرونئسیو، فیجی، گامبیا، غأنا، هئن، کئنیا، کیریباتی، لئسوتو، لیبئریا، ماداگاسکار، مالت، میناوه یا مارشال، موریس، نامیبیا، نیجئریه، پاکئسو، جومهوٙری بئلاۉ، پاپوآ گینه‌نوٙ، تیکه ئینگیلیسی فیلیپین، رواندا، سأنت لوٙسیا، ساموٙآ، سیشئل، سیرالئون، میناوه یا سولئیمو، سئری‌لانکا، سوٙدان، سوٙدان هارگه ی، سوازیلأند، تانزانیا، وگاندا، زامبیا و زیمباڤه. هومچئنی ڤئلاتیای هیسئن کئ ئینگیلیسی د تیکه یا د خولئ ڤئنو زونئ دیڤونداری دۊئم (ڤئ داسونئ موکأمئل) کاربورد داره؛ سأن آندرئسی پئروڤیدئنسیا د کولومبیا و کئناره آوئ موسکویتو (Mosquito Coast) د نیکاراگوه دی دأسیه ن. چئنی نوفوٙذئ زونئ ئینگیلیسی سی خاطئرئ دورونئ ئستئمار بئریتانیا دی راساگه یا ه.

هئی ئیطۉر ئینگیلیسی یأکی د ۱۱ زونئ جاڤأسته د آفریقا هارگه ی ه. د راساگه یا هینئ وستورالیا چی میناوه نورفولک، میناوه کئریسمأس و جزیرهٔ کوکوس و تیکه یا هینئ ئمریکا چی ساموٙآ ئمریکا، گوآم، میناوه یا ماریانا شومالی، پورتوریکو و میناوه یا ویرجین و تیکه یا بئریتانیای هونگ کونگ، ئینگیلیسی زونئ جاڤأستیه.

ئینگیلیسی زونئ جاڤأسته ڤئلاتچه یا یئکاگئرئته نی[۱۳] و دۉلأتئ فئدئرالئ ئمریکا هیچ زونئ جاڤأسته یی نئ دیاری نأکئرده‌ ڤألی ۳۰ ڤئلاتچه د ۵۰ ڤئلاتچه ڤئنه د زیرئ ئینگیلیسی ڤئ داسونئ زونئ جاڤأسته رأتئنه. د ڤئلاتیا تأحتئ حئمایأتئ بئریتانیا چی بأحرئین، بأنگئلادئش، بئرونئی، قئبرئس، مالئزی و ئماراتئ یئکاگئرئته أرأڤی ئینگیلیسی زونئ ومده ی حئساو موٙه.

نأشخە ڤولاتیایی کئ زوٙن ئینگیلیسی زوٙن جاڤأنە یا زوٙن دوٙبیشتئر ئیسجایا ڤئنوٙنە.

ئشناختئنئ دأنگ[ڤیرایئشت]

ڤاکه‌یا د ئینگیلیسی د راساگه ی ڤئ راساگه ی هأنی فأرخ میکه؛ ڤألی بیشتئر طیل و کأشئسئنئ دأنگیا د هومبئراڤأرئ کألیمه فأرخی دۊزئس نئمی‌که مأخصوٙصأن د ئینگیلیسی ئمریکا شومالی.

ألئفبا[ڤیرایئشت]

ألئفبا ئینگیلیسی د ۲۶ حأرف دۊرئس بیه کئ دی قئرارأن:

شومارأیا[ڤیرایئشت]

شوماره یا زونئ ئینگیلیسئ دی قئرارأن:

حأرفیا گأپ A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
حأرفیا کوشکه a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z
گوتئنئ لۊری ای بی سی دی ئی ئف جی ئچ آی جئی کئی ئل ئم ئن و پی کیوٙ آر ئس تی یوٙ ڤی دابئلیو ئیکس ڤای زئد/زی
از ۱ تا ۹ ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۲۰ ۳۰ ۴۰ ۵۰ ۶۰ ۷۰ ۸۰ ۹۰ ۱۰۰ ۱۰۰۰ ۱۰۰۰۰۰۰
نوٙئشتئ one two three four five six seven eight nine ten twenty thirty forty fifty sixty seventy eighty ninety hundred thousand million
گوتئنئ لۊری ڤان توٙ تئری فور فایڤ سیکس سئڤئن ئیدٙ ناین تئن توئنتی دٙئرتی فورتی فیفتی سیکستی سئڤئنتی ئیتی ناینتی هاندرئد دٙاوزئنت میلیون

دأستوٙرئ زون[ڤیرایئشت]

نوم[ڤیرایئشت]

جأدڤألئ جاگوتئنئ نوم د زونئ ئینگیلیسی (گوتئنیه: نوم د زونئ ئینگیلیسی دئماتئر، دیارکاری نأر وما داشت. هومبئراڤأر ماینه، نأرینه یا خونثا بی. نومئ نأرینه، می‌تونئس ڤا چارچوٙ یا بی چارچوٙ بوٙه)

أنجومدیار[ڤیرایئشت]

کاری کئ روخڤأن موٙه.

صئلاکار[ڤیرایئشت]

شأرایئط و جوٙرئ کئ کار روخڤأن موٙه.

شیڤه دیار[ڤیرایئشت]

کألیمه‌ی کئ دباره نوم موٙه و ڤئنأنئ توصیف میکه.

کألیمه یا[ڤیرایئشت]

کألیمه یا ئینگیلیسی فئره د قأرن‌یا فأرخ کئردئنه.[۱۴]

قئرئ کألیمه یا[ڤیرایئشت]

قئرئ کألیمه یا ئینگیلیسی فئره زیاده و هیچ سأرتیه جاڤأسته ی چی ڤئنئی کئ سی فأرانسه ی هیسا کئ گئردئ کألیمه یا ئینگیلیسی نئ قأڤوٙل کئردوٙه و ئشماردوٙه و جاکار بأکه نیسا.


سأرتیه[ڤیرایئشت]

دیسئسئ ڤئ دأر[ڤیرایئشت]

  1. OxfordLearner'sDictionary 2015, Entry: English - Pronunciation.
  2. A History of the English Language|Page: 336 | By: Albert C. Baugh and Thomas Cable | Publisher: Routledge; 5 edition (21 March 2002)
  3. outgang ڤئ مأنی ڤئل کئردئنئ مال یا مئلک یا جاگه حألارو بیه هی.
  4. Curtis, Andy. Color, Race, And English Language Teaching: Shades of Meaning. 2006, page 192.
  5. Population by mother tongue and age groups, 2006 counts, for Canada, provinces and territories–20% sample data, Census 2006, Statistics Canada.
  6. Census Data from Australian Bureau of Statistics Main Language Spoken at Home. The figure is the number of people who only speak English at home.
  7. Figures are for speakers of Nigerian Pidgin, an English-based pidgin or creole. Ihemere gives a range of roughly 3 to 5 million native speakers; the midpoint of the range is used in the table. Ihemere, Kelechukwu Uchechukwu. 2006. "A Basic Description and Analytic Treatment of Noun Clauses in Nigerian Pidgin." Nordic Journal of African Studies 15(3): 296–313.
  8. Subcontinent Raises Its Voice, Crystal, David; Guardian Weekly: Friday 19 November 2004.
  9. Yong Zhao; Keith P. Campbell (1995). "English in China". World Englishes 14 (3): 377–390. Hong Kong contributes an additional 2.5 million speakers (1996 by-census).
  10. Table C-17: Population by Bilingualism and trilingualism, 2001 Census of India [۱]
  11. Tropf, Herbert S. 2004. India and its Languages[dead link]. Siemens AG, Munich
  12. For the distinction between "English Speakers" and "English Users", see: TESOL-India (Teachers of English to Speakers of Other Languages). Their article explains the difference between the 350 million number mentioned in a previous version of this Wikipedia article and a more plausible 90 million number: چوٙأ:Bquote
  13. Languages Spoken in the US[dead link], National Virtual Translation Center, 2006.
  14. For the processes and triggers of English vocabulary changes cf. English and General Historical Lexicology (by Joachim Grzega and Marion Schöner)