خۊزسۊ

د ڤیکیپئدیا، دوٙنئسمأنامه آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Khūzestān Province
استان خوزستان
Province
Ziggurat in Chogha Zanbil, 13th century BC
Ziggurat in Chogha Zanbil, 13th century BC
Counties of Khuzestan Province
Counties of Khuzestan Province
Location of Khuzestan Province in Iran
Location of Khuzestan Province in Iran
Country  Iran
Region Region 4
Capital Ahvaz
Counties 27
دۉلت
 • Governor Gholamreza Shariati
جاگٱپی
 • جاگٱپی کول
۶۴٬۰۵۵ km۲ (۲۴٬۷۳۲ sq mi)
نوفۊس(۲۰۱۶)[۱]
 • نوفۊس کول ۴٬۷۱۱٬۰۰۰
 • تٱپسن نوفۊس
۷۴/km۲ (۱۹۰/sq mi)
راساگٱ گاتی IRST (یۊ تی‌ سی +۰۳:۳۰)
 • تۉسۊن (DST) IRST (یۊ تی‌ سی +۰۴:۳۰)
Main language(s) Persian, Khuzestani Arabic, Bakhtiari, Persian dialects of Khuzestan, Qashqai, Armenian

آستۊن خۊزسۊ (مؽن فورسی : استان خوزستان ostān_e khuzestan, عرڤی محافظه خوزستان muhāfaza khuzistān) یٱکی د ۳۱ آستۊناْ ایرانٱ. ای آستۊن ها د هارگٱ ٱفتاونشیݩ ڤلات ایران. ک ها نزیک ڤلات عراق ۉ خٱلٛیج فارس . پاتٱختش ٱڤاز ٱ و جاگٱپیش هومبٱراڤٱر ڤا ۶۳/۲۳۸ کیلٛۊمتر چارسیک. د سال ۲۰۱۴ قٱلاٛ د راساگٱ ۴ ایران بیٱ.آستۊن ایرانی وا دئمادارترین ڤیرگار ک د اۊچاْ ڤیرگاراْ ایلٛامؽا شورۊ مۊٱ. د دیجا ڤیرگار، یٱکی د نازارترین راساگٱیا ٱفتازنوݩ نزیک باستانٱ ڤیرگارشناسیا د خۊزسۊ ڤا داسۊن ایلٛام باستان ، ک پاتٱختش شۊش بيٱ نوم مۉرٱن.خۊزسۊ ڤ مٱنی ڤلات خۊز اْشارٱ ڤ ساکنؽا ٱسلی اؽی آستۊن. مٱردم شۊشی (فورسی باستان HUZA یا HUJA کاْ داْ کٱتیبٱ مٱقبٱرٱ داریۊشاْ گٱپ داْ نٱقش روستٱم گوتٱ بیٱ) د سٱرچشمٱیا عبری ڤا عونڤاناْ HAUJA یا HUJA سٱبت بیٱ. د فورسی مؽنجا واْ خۊز ۉ کۊزی الٱشت بیٱ.کٱتیبٱیا نوۋا اْسلام ۉ ساسانی نوماْ آستۊن خۊزسۊ بٱیان مؽکٱن. پاتٱخت اؽی آستۊن د بؽشتر ڤیرگار داْ قٱل شومالی اؽی ڤلات بیٱ. ٱول د شۊش دماتر د شۊشتٱر . داْ طول دۉرٱ کۊتایی داْ عٱسر ساسانیا پاتٱخت اؽی آستۊن ڤا مٱرکٱز جۏغرافؽایش مونتٱقل بی. جاؽی ک شٱر گلال هورموز_اردشؽر ڤ ری هۊرپٱهیر باستان ڤ دٱس ٱردشؽر بونیانگذار سلسلاٛ ساسانیا د قٱرن ساْم میلادی ڤروئردٱ بی. اؽی شٱئر ایساْ اڤاز شاْناختٱ موٱ. اما دماتر د زمون ساسانیا ۉ گرد دۉرٱ اسلامی تا دۏرٱ قاجار ٱلٱشت بی ۉ د شۊشتٱر مٱن.ڤا تۉسعٱ تجارٱت دٱریایی بؽن المللی کاْ واْ ساحلؽا خۊزسۊ رٱسی ٱڤاز سی پاتٱخت آستۊنی مۉقاٛیٱت بؽترؽ پاٛدا کرد. گلال کارۊن د کولٛ مٱسیر ڤ لٛا اڤاز قابل کاْشتیرانیٱ (رۉتر د ونٱ د طٱریق ریپدز(یک جریان رودخانه ایی) ها ڤ رٱ). اؽی شٱر وا دٱستۊر شاه قاجار ناصرالدین شاه د نۊ ڤروئردٱ بی ۉ دما اۊ ناصری نوم نیایٱ بی.شۊشتٱر واْ سۏرعٱت ری ڤ زٱوال نؽا. د حالؽ کاْ ٱڤاز تا ایساْ رۉنٱق پدا کرد. خۊزسۊ ڤ خاتر جۊرڤاجۊری قۉمیٱتؽش شناختٱ بیا. جٱمیٱت خۊزسۊ شاملاْ ؛لٛۏریا،عرۉیا ایرانی،قۉم قٱشقاویی،قٱبیلٛٱ افشار، فارسؽا بۊمی ۉ ٱرمٱنیا ایرانیٱ. جٱمیٱت خۊزسۊ بؽشتر شیعٱ موسٱلمونٱن. اما اۊچاْ مٱسیحی ، یٱهۊدی ، سونی ، ٱقٱلٛؽٱتیا مٱندایی هٱم هی.نسف جٱمیٱت خۊزسۊ بٱختؽوری ٱ. داْ دٱهاٛ ۱۹۲۰ تٱنشؽا مٱذهٱبی ۉ زٱمینٱیا قۉمی بؽشتر مونجٱر ڤ خۊشۊنٱت ۉ تٱفرٱ سی جاْگایی هاست.د جوملٱ قؽام د سال ۱۹۷۹ ۉ نا آرومی د سال ۲۰۰۵، بومب نؽای د ۲۰۰۵ ۉ شکایٱتؽا سال ۲۰۱۱، انتقادؽا فراٛ د ایران توسط سازمانؽا بؽن المللی حقوق بٱشٱر مٱترٱح بیٱ. د سال ۱۹۸۰ ڤ دٱس بٱئسیا عراق ڤ اؽی راسگٱ تجاوز بیٱ. ک مونجٱر ڤ قی ایران ۉ عراق بی. ایساْ خۊزسۊ هژدٱ نمایٱندٱ د مٱجلس ایران دارٱ.

جۏغرافؽا ۉ آو ۉ هٱڤٱ[ڤیرایشت]

ڤیرگار[ڤیرایشت]

سؽاسٱت[ڤیرایشت]

مٱردم ۉ فٱرهٱنڳ[ڤیرایشت]

اْقتساد[ڤیرایشت]

دانشگایا[ڤیرایشت]

جازبٱیا[ڤیرایشت]

شٱخسؽا مٱشهۊر[ڤیرایشت]

سرچشمٱ[ڤیرایشت]

  1. Amar, official statistics site of Iran.