خٱلک تۏرک

د ڤیکیپدیا، دونسمنامٱ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
خٱلک تۏرک
Map-TurkicLanguages.png
The countries and autonomous regions where a Turkic language has official status or is spoken by a majority.
کول نوفۊس
Approx. 140–160 million[۱][۲]
راساگٱیا ڤا نوفۊس ڤرتیٱگر
 تورکیە 57,500,000–61,500,000[۳]چوٙأ:Additional citation needed
 ئوزبأکئستان 25,200,000[۴]چوٙأ:Additional citation needed
 ايران 15,000,000[۵]
 رۊسیٱ 12,751,502[citation needed]
 قأزاقئستان 12,300,000[۶]چوٙأ:Additional citation needed
 چین 11,647,000[۷]چوٙأ:Additional citation needed
 کۊمرٱ ڤولات آزربایجان 10,000,000[۸]چوٙأ:Additional citation needed
یأکاگئریجا ئوروٙپا European Union 5,876,318[citation needed]
 تورکأمأنئستان 4,500,000[۹]چوٙأ:Additional citation needed
 قئرقیزئستان 4,500,000[۱۰]چوٙأ:Additional citation needed
 أفغانئستان 3,500,000[۱۱]چوٙأ:Additional citation needed
 عراق 1,500,000[۱۲]چوٙأ:Additional citation needed
 تاجیکستان 1,200,000[۱۳]چوٙأ:Additional citation needed
 ڤولاتچە یا یأکاگئرئتە ئمریکا 1,000,000+[۱۴]
 سوٙریە 800,000–1,000,000+[۱۵]
چوٙأ:Country data Bulgaria 590,661[citation needed]
 Ukraine 398,600[۱۶]
چوٙأ:Country data North Cyprus North Cyprus 313,626[۱۷]
 ئوستارالیا 293,500[citation needed]
 Georgia 305,539[۱۸]چوٙأ:Additional citation needed
 عأرئڤستان سوعوٙدی 224,460[citation needed]
 Mongolia 202,086[۱۹]چوٙأ:Additional citation needed
 لوبنان 200,000[۲۰][۲۱][۲۲][۲۳]
 موٙلداڤی 154,461[۲۴]چوٙأ:Additional citation needed
 مقدونیه 81,900[۲۵]چوٙأ:Additional citation needed
 یوٙنان 49,000 (official estimate)–130,000 g[›][۲۶][۲۷][۲۸][۲۹]
زۊنیا
Turkic languages
دین

Islam
(Sunni.Nondenominational Muslims.Cultural Muslim.Quranist Muslim.Alevi.Twelver Shia.Ja'fari)
Christianity
(Eastern Orthodox Christianity)
Judaism
(Djudios Turkos.Sabbataists.Karaites)
Irreligion
(Agnosticism.Atheism)

Buddhism, Animism, Tengrism, Shamanism, Mani

خلک تۏرک نوم دؽار ڤ تۏرک، تۏرکیٱ، تۏرک یٱکؽ د خلکؽا دۏنیا هؽسن کاْ بؽشتر هان د هوم بٱست آسیا.

ڤیرگار[آلشتکاری]

خلک تۏرک ٱڤلی کرت د یٱکاگری شینگنو(هوم گات ڤٱ هۊز چینی هان) نشو دؽاری کردنٱ. ڤ نو شایت ڤ خلک شینگنو، دینڳلینڳ یا تیٱ هوم پاٛڤٱست داشتۊئٱن.

رٱهزهشت[آلشتکاری]

تۏرکیا رهزیشت غٱنی ۉ فرٱ نازارؽ دارٱن کاْ د جاگٱیا فراٛیی اؽ رٱهزهشت آرنڳ دش هؽ.

زڤونؽا تۏرکی[آلشتکاری]

هۊز چواش(آغور یا بولغار)

هۊز شومال ٱفتاونشیݩ(قبچاق)

هۊز هارگٱ ٱفتاونشیݩ(آغوز)

هۊز هارگٱ ٱفتاوزنوݩ(اویغور)

هۊز شومال ٱفتاوزنوݩ(سیبری)

هۊز خلجی(آرگو)

بونچٱک ۉ نجات تۏرکؽا[آلشتکاری]

دٱربارٱ بونچٱک تۏرکؽا ڤاشکافتیا ۉ ڤیر ۉ باڤٱرؽا جۊرڤاجۊرؽ داٛیٱ بیٱ تا ایساْ ڤیر ۉ باڤٱر خۊیی د اؽ بارٱ نؽ.


قۉمؽا تۏرک[آلشتکاری]

قۉمؽا تۏرک فرٱ هؽسن.

کاْ ڤنونٱن:

تۏرکؽا آناتولی.

تۋرکؽا آزری.

اۏزبٱکؽا.

قٱزاقؽا.

قرقیزؽا.

تاتارؽا.

تۏرکٱمٱنؽا.

اویغورؽا.

باشکیرؽا.

قٱشقایؽ یا.

چوواش یا.

قرٱ قالپاقؽا.

یاکوتؽا.

قرٱ چای بالکارؽا.

تووان یا.

گاگائوزؽا.

کریمٱیا کاراتی ۉ کریمچاکبا.

دینؽا خلک تۏرک[آلشتکاری]

تۏرکؽا د تۊل ڤیرگار دینؽا فراٛیی داشتنٱ چی خٱزٱرؽا کاْ مۉئٱن یٱهۊدی بینٱ، ڤلی بؽشتر تۏرکؽا موسٱلموݩ، یهاٛ قری هٱم دشو مسیهی هؽسن.

اْسلام[آلشتکاری]

بؽشتر تۏرکؽا موسٱلموݩ هؽسن، چی تۏرکؽا آناتولی، قرقیزؽا، اۏزبٱکؽا، آزریا ۉ....

مسیهییٱت[آلشتکاری]

د مؽنجا تۏرکبا فقٱت گاگائوزی ۉ چوڤاشؽا مٱسیی هؽسن.

نوئاتری کلٱمٱ تۏرک[آلشتکاری]

نوم تۏرک ٱڤلی بار د نیسسٱیا چینی د سدٱ شیشم مالکنون اومایٱ.

عٱسگ دۊنی[آلشتکاری]

سرچشمٱ[آلشتکاری]

  1. Brigitte Moser, Michael Wilhelm Weithmann, Landeskunde Türkei: Geschichte, Gesellschaft und Kultur, Buske Publishing, 2008, p. 173
  2. Deutsches Orient-Institut, Orient, Vol. 41, Alfred Röper Publushing, 2000, p. 611
  3. "Turkey". The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tu.html. Retrieved 21 December 2014.  "Population: 81,619,392 (July 2014 est.)" "Ethnic groups: Turkish 70–75%, Kurdish 18%, other minorities 7–12% (2008 est.)" 70% of 81.6m = 57.1m, 75% of 81.6m = 61.2m
  4. "Uzbekistan". The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uz.html. Retrieved 21 December 2014.  "Population: 28,929,716 (July 2014 est.)" "Ethnic groups: Uzbek 80%, Russian 5.5%, Tajik 5%, Kazakh 3%, Karakalpak 2.5%, Tatar 1.5%, other 2.5% (1996 est.)" Assuming Uzbek, Kazakh, Karakalpak and Tartar are included as Turks, 80% + 3% + 2.5% + 1.5% = 87%. 87% of 28.9m = 25.2m
  5. "Azerbaijani (people)". Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/46833/Azerbaijani. Retrieved 24 January 2012. 
  6. "Kazakhstan". The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kz.html. Retrieved 21 December 2014.  "Population: 17,948,816 (July 2014 est.)" "Ethnic groups: Kazakh (Qazaq) 63.1%, Russian 23.7%, Uzbek 2.9%, Ukrainian 2.1%, Uighur 1.4%, Tatar 1.3%, German 1.1%, other 4.4% (2009 est.)" Assuming Kazakh, Uzbek, Uighur and Tatar are included as Turks, 63.1% + 2.9% + 1.4% + 1.3% = 68.7%. 68.7% of 17.9m = 12.3m
  7. "China". The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ch.html. Retrieved 13 May 2014. 
  8. "Azerbaijan". The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/aj.html. Retrieved 30 July 2016.  "Population: 9,780,780 (July 2015 est.)"
  9. "Turkmenistan". The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ux.html. Retrieved 13 May 2014. 
  10. "Kyrgyzstan". The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kg.html. Retrieved 13 May 2014. 
  11. "Afghanistan". The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html. Retrieved 13 May 2014. 
  12. "Iraq". The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html. Retrieved 13 May 2014. 
  13. "Tajikistan". The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ti.html. Retrieved 13 May 2014. 
  14. "Obama, recognize us". St. Louis American. http://m.stlamerican.com/reader_interaction/letters_to_the_editor/article_a906f9d6-4a8f-11e0-9d87-001cc4c03286.html. Retrieved 18 March 2015. 
  15. Nahost-Informationsdienst (چوٙأ:ISSN): Presseausschnitte zu Politik, Wirtschaft und Gesellschaft in Nordafrika und dem Nahen und Mittleren Osten. Autors: Deutsches Orient–Institut; Deutsches Übersee–Institut. Hamburg: Deutsches Orient–Institut, 1996, seite 33.چوٙأ:Pull quote
  16. "All-Ukrainian population census 2001 – General results of the census – National composition of population". State Statistics Committee of Ukraine. 2003. http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/. Retrieved 2 September 2017. 
  17. TRNC SPO, Economic and Social Indicators 2014, pages=2–3
  18. "Georgia". The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gg.html. Retrieved 13 May 2014. 
  19. "Mongolia". The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mg.html. Retrieved 13 May 2014. 
  20. Al-Akhbar. "Lebanese Turks Seek Political and Social Recognition". http://english.al-akhbar.com/content/lebanese-turks-seek-political-and-social-recognition. Retrieved 2 March 2012. 
  21. "Tension adds to existing wounds in Lebanon". Today's Zaman. Archived from the original on 11 January 2012. https://web.archive.org/web/20120111231644/http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action%3Bjsessionid%3D9D641F96F47DDD54F28B8F8B07FFF815?newsId=233911. Retrieved 6 April 2011. 
  22. خطای لوآ در ماجول:Citation/CS1/Date_validation در خط 45: attempt to compare number with nil.
  23. Syrian Observer (2015). "Syria's Turkmen Refugees Face Cruel Reality in Lebanon". http://syrianobserver.com/EN/Features/29920/Syria_Turkmen_Refugees_Face_Cruel_Reality_Lebanon. Retrieved 10 October 2016. 
  24. "Moldova". The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html. Retrieved 13 May 2014. 
  25. "Macedonia". The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mk.html. Retrieved 13 May 2014. 
  26. "GREEK HELSINKI MONITOR". http://www.minelres.lv/reports/greece/greece_NGO.htm. Retrieved 12 December 2017. 
  27. "Demographics of Greece". European Union National Languages. http://www.eurfedling.org/Greece.htm. Retrieved 19 December 2010. 
  28. "Destroying Ethnic Identity: The Turks of Greece". Human Rights Watch. https://www.hrw.org/reports/pdfs/g/greece/greece908.pdf. Retrieved 3 January 2018. 
  29. "Turks Of Western Thrace". Human Rights Watch. https://www.hrw.org/reports/1999/greece/Greec991-04.htm. Retrieved 3 January 2018.