ایران

د ڤیکیپئدیا، دوٙنئسمأنامه آزاد
پئرئستئن د: ناڤجوٙری, پئی جوٙری
Islamic Republic of Iran
کوٙمأرە ڤئلات ئسلامی ئیرو
Jomhuri-ye Eslāmi-ye Irān
شوعار
"خود صئلاداری، آزادی، کوٙمرە ڤئلات ئسلامی"
"Esteqlāl, Āzādi, Jomhuri-ye Eslāmi"
سوروٙ زایارە ییمئر خاڤأرو
Mehr-e Xāvarān
"The Eastern Sun"

پاتأخت
(و گأپتئری شأر)
تیروٙ
35°41′ شومالی 51°25′ أفتوزأنوٙن / 35.683° شومالی 51.417° أفتوزأنوٙن / 35.683; 51.417
زوٙنا(ا) جاڤأنە فارسی
زونیا هأنی
نوم ڤولاتمأنی خألک ئیرو
فارسی
دولأت یأکاگئری تئوکئراسی سأرکوٙمأرە یی کوٙمأرە ڤئلات
 -  سأردیڤوٙنکار عألی خامئنئ یی
 -  سأرکوٙمأرە حأسأن روٙحانی
 -  یاریکار سأرکوٙمأرە ئسحاق جأهانگیری
قوڤە موقأنأنە مأجلئس قانوٙن نیا ئیران
رأڤأندیاری
 -  ئمپئراطوٙری ماد c. 678 دئما زایئشت 
 -  ئمپئراطوٙری هأخامأنئشی 550 دئمازایئشت 
 -  ئمپئراطوٙری ساسانی[۱] 224 نئها زایئشت 
 -  پاتئشایی صأفأڤی 1501 
 -  کوٙمأرە ڤولات ئسلامی 1 آڤریل 1979 
 -  قانوٙن دیارکاری ئیسئنی 24 ئوکتوڤر 1979 
 -  هأمە پورسی 28 جوٙلا 1989 
جاگأپی
 -  کومئلوٙس ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کئلومئتر چارگوٙش ([[نومگه ڤولاتیا و راساگه یا د پایه جا گأپی|18th]])
۶۳۶٬۳۷۲ مایل چارگوٙش 
 -  دأرصأد ئویا 0.7
نوفوٙس
 -  2013 نئهابینی 78,192,200 (17th)
 -  تأپئسئن 48/کئلوٙمئتر چارگوٙش (162rd)
۱۲۴/مایل چارگوٙش
تولیت ناخالئص مینجاڤولاتی (PPP) 2014 نئهابینی
 -  کومئلوٙس $1.284 trillion (17th)
 -  تولیت سأروٙنە $16,4 (72nd)
تولیت ناخالئص مینجاڤولاتی:GDP (ئسمی) 2014 نئھابینی
 -  کومئلوٙس $402.700 (20th)
 -  سأروٙنە تولیت ناخالئص $5,165 (98th)
Gini (2010) 38 
جادیارکون گأپ کئلوٙن کاری آئم (2013) 0.749 (75th)
یأکا پیل Rial (﷼) (IRR)
راساگە گاتی IRST (ساعأت جأھوٙنی+3:30)
 -  توسون (دی‌ ئس‌ تی) IRDT (گات جأھوٙنی+4:30)
چوٙأ ڤیرگار
yyyy/mm/dd (SH)
لا راننه یی راست
ISO 3166 code IR
پوٙشگئر ئینتئرنئتی
رازینه تیلیفوٙن +98

ڤولات ایران ها مینجا أفتۉزئنونئ هوم پئیڤأند آسیا و هومسا ڤوئات عأراقە. جاگأپی ئی ڤئلات نئزیکە ڤئ ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کئلومئتر چارگوٙش و د پایە نوفوٙس ئشماری سال 1392 أفتۉیی نوفوٙس ڤئلات ئیرون نئزیک ڤئ ۷۷٬۱۸۹٬۶۶۹ کأسە و مینجاڤأن ئی ڤئلات شأر تیروٙ نە.

ڤیرگارچە[ڤیرایئشت]

نئها ئسلام[ڤیرایئشت]

دئما ئسلام[ڤیرایئشت]

ڤئلات شئناسی[ڤیرایئشت]

سیۉسأت[ڤیرایئشت]

ئوموٙری[ڤیرایئشت]

سرچشمأ[ڤیرایئشت]

  1. Alireza Shapur Shahbazi (2005), "The History of the Idea of Iran", in Vesta Curtis ed., Birth of the Persian Empire, IB Tauris, London, p. 108: "Similarly the collapse of Sassanian Eranshahr in AD 650 did not end Iranians' national idea. The name 'Iran' disappeared from official records of the Saffarids, Samanids, Buyids, Saljuqs and their successor. But one unofficially used the name Iran, Eranshahr, and similar national designations, particularly Mamalek-e Iran or "Iranian lands", which exactly translated the old Avestan term Ariyanam Daihunam. On the other hand, when the Safavids (not Reza Shah, as is popularly assumed) revived a national state officially known as Iran, bureaucratic usage in the Ottoman empire and even Iran itself could still refer to it by other descriptive and traditional appellations".