ئیران

د ڤیکیپئدیا، دوٙنئسمأنامه آزاد
پئرئستئن د: ناڤجوٙری, پئی جوٙری
Islamic Republic of Iran
کوٙمأرە ڤولات ئسلامی ئیران
Jomhuri-ye Eslāmi-ye Irān
شوعار
"خود صئلاداری، آزادی، کوٙمرە ڤولات ئسلامی"
"Esteqlāl, Āzādi, Jomhuri-ye Eslāmi"
سوروٙ زیارە ییمئر خاڤأران
Mehr-e Xāvarān
"The Eastern Sun"

پاتأخت
(و گأپتئری شأر)
تیروٙ
35°41′ شومالی 51°25′ أفتوزأنوٙن / 35.683° شومالی 51.417° أفتوزأنوٙن / 35.683; 51.417
زوٙنا(ا) جاڤأنە فارسی
زوٙنا هأنی
نوم ڤولاتمأنی خألک ئیران
فارسی
دولأت یأکاگئری تئوکئراسی سأرکوٙمأرە یی کوٙمأرە ڤولات
 -  سأردیڤوٙنکار عألی خامئنئ یی
 -  سأرکوٙمأرە حأسأن روٙحانی
 -  یاریکار سأرکوٙمأرە ئسحاق جأهانگیری
قوڤە موقأنأنە مأجلئس قانوٙن نیا ئیران
رأڤأندیاری
 -  ئمپئراطوٙری ماد c. 678 دئما زایئشت 
 -  ئمپئراطوٙری هأخامأنئشی 550 دئمازایئشت 
 -  ئمپئراطوٙری ساسانی[۱] 224 نئها زایئشت 
 -  پاتئشایی صأفأڤی 1501 
 -  کوٙمأرە ڤولات ئسلامی 1 آڤریل 1979 
 -  قانوٙن دیارکاری ئیسئنی 24 ئوکتوڤر 1979 
 -  هأمە پورسی 28 جوٙلا 1989 
جاگأپی
 -  کومئلوٙس ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کئلومئتر چارگوٙش ([[نومگه ڤولاتیا و راساگه یا د پایه جا گأپی|18th]])
۶۳۶٬۳۷۲ مایل چارگوٙش 
 -  دأرصأد ئویا 0.7
نوفوٙس
 -  2013 نئهابینی 78,192,200 (17th)
 -  تأپئسئن 48/کئلوٙمئتر چارگوٙش (162rd)
۱۲۴/مایل چارگوٙش
تولیت ناخالئص مینجاڤولاتی (PPP) 2014 نئهابینی
 -  کومئلوٙس $1.284 trillion (17th)
 -  تولید سرونه $16,4 (72nd)
تولید ناخالص مینجاولاتی:GDP (اسمی) 2014 نهابینی
 -  کوملوس $402.700 (20th)
 -  سرونه تولید ناخالص $5,165 (98th)
Gini (2010) 38 
جادیارکون گأپ کئلوٙن کاری آئم (2013) 0.749 (75th)
یأکا پیل Rial (﷼) (IRR)
راساگە گاتی IRST (ساعأت جأھوٙنی+3:30)
 -  توسون (دی‌ ئس‌ تی) IRDT (گات جأھوٙنی+4:30)
چوٙأ ڤیرگار
لا راننه یی راست
ISO 3166 code IR
پوٙشگئر ئینتئرنئتی
رازینه تیلیفوٙن +98

ڤولات ئیران ها د مینجا أفتوزأنوٙن هوم پئیڤأند آسیا و هومسا ڤولات عأراقە. جاگأپی ئی ڤولات نئزیکە ڤئ ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کئلومئتر چارگوٙش و د پایە نوفوٙس ئشماری سال 1392 أفتوٙیی نوفوٙس ڤولات ئیران نئزیک ڤئ ۷۷٬۱۸۹٬۶۶۹ کأسە و مینجاڤأن ئی ڤولات شأر تیروٙ نە.

ڤیرگارچە[ڤیرایئشت]

دئما ئسلام[ڤیرایئشت]

نئھا ئسلام[ڤیرایئشت]

ڤولات شئناسی[ڤیرایئشت]

سیاسأت[ڤیرایئشت]

ئوموٙری[ڤیرایئشت]

سأرچئشمه[ڤیرایئشت]

  1. Alireza Shapur Shahbazi (2005), "The History of the Idea of Iran", in Vesta Curtis ed., Birth of the Persian Empire, IB Tauris, London, p. 108: "Similarly the collapse of Sassanian Eranshahr in AD 650 did not end Iranians' national idea. The name 'Iran' disappeared from official records of the Saffarids, Samanids, Buyids, Saljuqs and their successor. But one unofficially used the name Iran, Eranshahr, and similar national designations, particularly Mamalek-e Iran or "Iranian lands", which exactly translated the old Avestan term Ariyanam Daihunam. On the other hand, when the Safavids (not Reza Shah, as is popularly assumed) revived a national state officially known as Iran, bureaucratic usage in the Ottoman empire and even Iran itself could still refer to it by other descriptive and traditional appellations".