آلمان

د ڤیکیپدیا، دونسمنامٱ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
کومرٱ ڤلات خودسلادار آلمان
Bundesrepublik Deutschland
سورۊ زایارٱییDeutschlandlied
پاتٱخت
(و گٱپتری شٱئر)
برلین
52°31′N 13°23′E / 52.517°N 13.383°E / 52.517; 13.383
زڤون(یٛا) جاڤٱنٱ آلمانی، دانمارکی، سوربی
نوم ڤلاتمٱندی جرمن
دۉلت فدرال پارلمانی کومرٱ ڤلات مشرۊتٱ
 -  سرکومرٱ یۊآخیم گاۉخ
 -  سر نوخوس ڤٱزیر آنگلا مرکل
آزگٱ قانون دیاری آزگٱ اْجرایی
 -  مجلس سنا Bundesrat
 -  مجلس خلق Bundestag
Formation
 -  Holy Roman Empire 2 February 962 
 -  German Confederation 8 June 1815 
 -  German Empire 18 January 1871 
 -  Federal Republic 23 May 1949 
 -  EEC Foundation 1 January 1958 
 -  Reunification 3 October 1990 
جاگٱپی
 -  کۊملۊس ۳۵۷٫۳۸۵٬۷۱ کیلۊمتر چارسیک (62rd)
۱۳۷٬۸۴۷ مایل چارسیک 
نوفۊس
 -  2016 نئهابینی 82,457,000 (16th)
 -  تٱپسن نوفۊس 231/کیلۊمتر چارسیک (58th)
۵۸۳/مایل چارسیک
تولید ناخالس میٛنجاڤلاتی (PPP) 2015 نئهابینی
 -  کوملۊس $3.815 trillion (5th)
 -  تولید سرونٱ $46,896 (20th)
تولید ناخالس میٛنجاڤلاتی:GDP (نومی) 2015 نئهابینی
 -  کوملۊس $3.413 trillion (4th)
 -  سرونٱ تولید ناخالس $41,955 (20th)
Gini (2011) 29.0 
جادیارکون گٱپ کلۊنکاری آئم (2013) 0.911 (6th)
یٱکال پیل یورو () (EUR)
راساگٱ گاتی CET (سائت حهونی+1)
 -  تاوسوݩ (دی‌ اْس تی) CEST (گات جهونی+2)
لا راننٱیی راست
پۊشگر اینترنتی .de and .eu
رازینٱ تلفون 49

آلمان (آلمانی:Deutschland‎) ڤا نوم دیار بیٱ کومرٱ ڤلات فدرال آلمان (آلمانی:BRD:Bundesrepublik Deutschland‎)، یاْ ڤلاتٱ کاْ ها د هومبٱست اورۊپا ۉ پاتٱخت اؽ ڤلات شٱئر برلین ٱ. آلمان د لٛا شمال ڤا دٱریا شمال، دانمارک ۉ دٱریا بالتیک، د لٛا ٱفتاوزنوݩ ڤا ڤولاتؽا لهستان ۉ چک، د لٛا هارگٱ ڤا ڤلاتیٛا اوتریش ۉ سۊئیس ۉ د لٛا ٱفتاونشیݩ ڤا ڤلاتیٛا فرانسٱ، لۊکزامبۊرک، بلجیک ۉ هولند هوم مرزٱ.[۱] جاگٱپی اؽ ڤلات ۳۵۷۱۲۱٫۴۱ کیلٛۊمتر چارسیکٱ ۉ ڤا داشتن 82 میلیۊن کٱس، پور نوفۊس تری ڤلات هومبٱست اورۊپا ئٱ.

بٱئرکونوݩ دیڤونداری[آلشتکاری]

آلمان شومزٱ تا ڤلاتچٱ دارٱ. هٱر ڤلاتچٱ سی خوش یاْ دۉلت ۉ قانون ٱساسی دارٱ ۉ تا ٱنازٱ فرٱیی خودسلادارٱ ۉ د پایٱ سامونجا میٛنجا ڤلاتی خوش دیڤونداری مۊئٱ. نوفۊس بٱئرجایا ڤلاتچٱیا ڤایٱک فٱرخ دارٱ، خوسوسٱن مؽنجا شٱئریٛا و سرزمینیٛا گٱپ هر ڤلاتچٱ. سی راساگٱیا دیڤونکاری پٱنج تا دۉلت ڤلات نشینی یٱ، یٱعنی بادن ڤرتمبرگ، بارین، هساٛ، نوردراین ڤستفالن ۉ ساکسونی کاْ ڤنو د ڤٱر گرتٱ ۲۲ گئل دۉلت ڤلات نشینن. د سال ۲۰۰۹ آلمان بیٱ ڤ ۴۰۳ تا راساگٱ، ایٛ راساگٱیا د ڤٱرگرتٱ ۳۰۱ راساگٱ رۊستایی ۉ ۱۰۲ راساگٱ شٱئرین. ڤلاتچٱ یا آلمان ڤنونن:

ڤلاتچٱ پاتٱخت جاگٱپی(کیلۊمتر چارسیک) نوفۊس
نوردراین ڤستفالن دوسلدورف ۳۴٬۰۴۳ ۱۷٬۸۴۵٬۱۵۴
باڤریا مۊنیخ ۷۰٬۵۴۹ ۱۲٬۵۳۸٬۶۹۶
بادن ڤرتمبرگ اْشتۊتگارت ۳۵٬۷۵۲ ۱۰٬۷۵۳٬۸۸۰
نیدرزاکسن هانۊفر ۴۷٬۶۱۸ ۷٬۹۱۸٬۲۹۳
هسن ڤسبادن ۲۱٬۱۱۵ ۶٬۰۶۷٬۰۲۱
زاکسن درسدن ۱۸٬۴۱۶ ۴٬۱۴۹٬۴۷۷
راینلٱند فالتز ماینز ۱۹٬۸۴۷ ۴٬۰۰۳٬۷۴۵
برلین برلین ۸۹۲ ۳٬۴۶۰٬۷۲۵
شلسڤیگ هولشتاین کیل ۱۵٬۷۶۳ ۲٬۸۳۴٬۲۵۹
براندنبۊرگ پوتسدام ۲۹٬۴۷۷ ۲٬۵۰۳٬۲۷۳
زاکسن آنهالت ماگدبۊرگ ۲۰٬۴۴۵ ۲٬۳۳۵٬۰۰۶
تۊرینگن اْرفۊرت ۱۶٬۱۷۲ ۲٬۲۳۵٬۰۲۵
ھامبۊرگ هامبۊرگ ۷۵۵ ۱٬۷۸۶٬۴۴۸
مٱکلنبۊرگ فورپۊرمن شۊرین ۲۳٬۱۷۴ ۱٬۶۴۲٬۳۲۷
زارلاند زاربرۊکن ۲٬۵۶۹ ۱٬۰۱۷٬۵۶۷
برمن برمن ۴۰۴ ۶۶۰٬۹۹۹

پارتؽا سؽاسی[آلشتکاری]

کار سیاست د آلمان د ریترازیٛا ڤلاتی و ڤلاتچاْیی تا ٱنازٱیی کٱمتر د ریتراز شٱئری ڤ دٱس پارتیٛا سؽاسی و ڤا هامینداری د پارتیٛا سؽاسی ٱنجوم کاری مۊئٱ. اٛدئا پیشکرد سؽاست ناپارتی کاری یا ڤارو پارتی سؽاسی د آلمان بی مٱنیٱ ۉ بؽشتر مۊٱ بۊیی کاْ گۊل زٱنکٱ. ڤا یٱ پارتیا سؽاسی، خٱلک میٛ تونن هاسیا خوشوناْ ڤ دٱس جۊریا سامونجایا خٱلکمٱن موندگار بۊرن ڤا پیش. خٱلک ڤلات آلمان جٱمگرا و کومولٱیکی هان. فرٱ کم پیش میٛا کاْ سی یٱکیٛ د هاسیا کومولٱیکی رٱڤٱندیاری نۊئٱ.

پارتؽا[آلشتکاری]

کاریٛا ۉ چیٛا سؽاسی د ڤلات آلمان د ریترازیٛا ڤلاتی و ڤلاتچاْیی ۉ تا ٱنازٱ کمترؽ د ریترازیا اومۊر شٱری ڤ دٱس پارتیا ۉ ڤا هامینداری پارتیا سؽاسی پیشکرد کاری دارٱ. اٛدئا پیشکرد سؽاست نا پارتی کارؽ یا ڤارو پارتی کارؽ د ڤلات آلمان یاْ چی بؽ مٱنی و گۊل زٱنکٱ. پارتیا قۉئین و ٱسلی ڤلات آلمان:

  • پارتی مردوم کیخا مٱسیی(CDU) و پارتی سوسیال مٱسیی (CSU)
  • پارتی سوسیال مردوم کیخا (SPD)
  • پارتی لیبرال (مردوم کیخایا آزاد FDP)
  • پارتی یٱکاگریا ۹۰/سوزیا (Bündnis ۹۰/Die Grünen) ۉ
  • پارتی چپ (Die Linke).

چٱن تا پارتی سؽاسی کوچک ٱم هین کاْ فرٱ زیاتن ڤٱلی کٱمتر مؽ تونن رۉئن د مجلس آلمان، سی یٱکاْ سی رٱتن د مجلس د هٱر دۏ تا ریترازیٛا ڤلاتچاْیی ۉ ڤلاتی بایٱد ۵ دٱرسٱد د رٱئیا نٱ بیارئن ڤ دٱس.

سرچشمٱ[آلشتکاری]

  1. ٱتلٱس یٱکاگرتٱ گیتاشناسی۸۴-۸۵ , ISBN 964-342-147-3

چوٙأ:سامونجا ٱمنیٱت و هومیاری اورۊپا