آلمان

د ڤیکیپدیا، دونسمنامٱ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
کومرٱ ڤلات خودسلادار آلمان
Bundesrepublik Deutschland
سرۊ زایاراٛییDeutschlandlied
پاتٱخت
(ۉ گٱپتری شٱئر)
برلٛین
52°31′N 13°23′E / 52.517°N 13.383°E / 52.517; 13.383
زڤوݩ(یٛا) جاڤٱنٱ آلمانی، دانمارکی، سربی
نوم ڤلاتمٱنی ژرمٱن
دۉلٱت فدرال پارلمانی کومرٱ ڤلات مٱشرۊتٱ
 -  سٱرکومرٱ یۊئاخیم گاوخ
 -  سٱرنوخوس ڤٱزیر آنگلا مرکل
آزگٱ قانۊن دؽاری آزگٱ اْجرایی
 -  مٱجلس سنا Bundesrat
 -  مٱجلس زایارٱ Bundestag
Formation
 -  Holy Roman Empire 2 February 962 
 -  German Confederation 8 June 1815 
 -  German Empire 18 January 1871 
 -  Federal Republic 23 May 1949 
 -  EEC Foundation 1 January 1958 
 -  Reunification 3 October 1990 
جاگٱپی
 -  کوملۊس ۳۵۷٫۳۸۵٬۷۱ کیلٛۊمتر چارسیک (62rd)
۱۳۷٬۸۴۷ مایلٛ چارسیک 
نفۊس
 -  2016 نوئابینی 82,457,000 (16th)
 -  تٱپسن نفۊس 231/کیلٛۊمتر چارسیک (58th)
۵۸۳/مایلٛ چارسیک
تۉلٛید ناخالس مؽن ڤلاتی (PPP) 2015 نوئابینی
 -  کوملۊس $3.815 trillion (5th)
 -  تۉلٛید سرونٱ $46,896 (20th)
تۉلٛید ناخالس مؽن ڤلاتی (نومی) 2015 نوئابینی
 -  کوملۊس $3.413 trillion (4th)
 -  سرونٱ تۉلٛید ناخالس $41,955 (20th)
Gini (2011) 29.0 
جادؽارکن گٱپ کلونکاری آیم (2013) 0.911 (6th)
یٱکا پیلٛ یورو () (EUR)
راساگٱ گاتی CET (سات حهونی+1)
 -  توئسوݩ (دی‌ اْس تی) CEST (گات جهونی+2)
لٛا رانٱناٛیی راست
پۊشگر اینترنتی .de and .eu
رازینٱ تلٛفوݩ 49

آلمان (آلمانی:Deutschland‎) ڤا نومدؽار بیٱ کومرٱ ڤلات فدرال آلمان (آلمانی:BRD:Bundesrepublik Deutschland‎)، یاٛ ڤلاتٱ کاْ ها د هومبٱست اورۊپا ۉ پاتٱخت اؽ ڤلات شٱئر برلٛین ٱ. آلمان د لٛا شمال ڤا دٱریا شمال، دانمارک ۉ دٱریا بالتیک، د لٛا ٱفتاوزنوݩ ڤا ڤلاتؽا لهسوݩ ۉ چک، د لٛا هارگٱ ڤا ڤلاتیٛا اوتریش ۉ سۊئیس ۉ د لٛا ٱفتاونشیݩ ڤا ڤلاتیٛا فرانسٱ، لۊکزامبۊرک، بلژیک ۉ هولٱند هوم مرزٱ.[۱] جاگٱپی اؽ ڤلات ۳۵۷۱۲۱٫۴۱ کیلٛۊمتر چارسیکٱ ۉ ڤا داشتن 82 ملٛیوݩ کٱس، پونوفۊس تریݩ ڤلات هومبٱست اورۊپا ئٱ.

بٱئرکونوݩ دیڤونداری[آلشتکاری]

آلمان شومزٱ تا ڤلاتچٱ دارٱ. هٱر ڤلاتچٱ سی خوش یاٛ دۉلٱت ۉ قانۊن ٱساسی دارٱ ۉ تا ٱنازٱ فراٛیؽ خودسلادارٱ ۉ ڤ پایٱ سامونجا میٛنجاڤلاتی خوش دیڤونداری مۊئٱ. نفۊس بٱئرجایا ڤلاتچٱیا ڤایٱک فٱرخ دارٱ، خوسوسٱن مؽنجا شٱئریٛا ۉ سٱرزمینیٛا گٱپ هٱر ڤلاتچٱ. سی راساگٱیا دیڤونکاری پٱنج تا دۉلٱت ڤلات نشینی ئٱ، یٱنؽ بادن ڤرتمبرگ، بارین، هسٱ، نوردراین ڤستفالن ۉ ساکسونی کاْ ڤنو د ڤٱر گرتٱ ۲۲ گلٛ دۉلٱت ڤلات نشیݩ هؽسن. د سال ۲۰۰۹ آلمان بیٱ ڤ ۴۰۳ تا راساگٱ، ایٛ راساگٱیا د ڤٱرگرتٱ ۳۰۱ راساگٱ رۊستایی ۉ ۱۰۲ راساگٱ شٱئری ئٱن. ڤلاتچٱ یا آلمان ڤنونٱن:

ڤلاتچٱ پاتٱخت جاگٱپی(کیلٛۊمتر چارسیک) نوفۊس
نوردراین ڤستفالن دوسلدورف ۳۴٬۰۴۳ ۱۷٬۸۴۵٬۱۵۴
باڤریا مۊنیخ ۷۰٬۵۴۹ ۱۲٬۵۳۸٬۶۹۶
بادن ڤرتمبرگ اْشتۊتگارت ۳۵٬۷۵۲ ۱۰٬۷۵۳٬۸۸۰
نیدرزاکسن هانۊفر ۴۷٬۶۱۸ ۷٬۹۱۸٬۲۹۳
هسن ڤسبادن ۲۱٬۱۱۵ ۶٬۰۶۷٬۰۲۱
زاکسن درسدن ۱۸٬۴۱۶ ۴٬۱۴۹٬۴۷۷
راینلٱند فالتز ماینز ۱۹٬۸۴۷ ۴٬۰۰۳٬۷۴۵
برلٛین برلٛین ۸۹۲ ۳٬۴۶۰٬۷۲۵
شلسڤیگ هولشتاین کیل ۱۵٬۷۶۳ ۲٬۸۳۴٬۲۵۹
براندنبۊرگ پوتسدام ۲۹٬۴۷۷ ۲٬۵۰۳٬۲۷۳
زاکسن آنهالت ماگدبۊرگ ۲۰٬۴۴۵ ۲٬۳۳۵٬۰۰۶
تۊرینگن اْرفۊرت ۱۶٬۱۷۲ ۲٬۲۳۵٬۰۲۵
ھامبۊرگ هامبۊرگ ۷۵۵ ۱٬۷۸۶٬۴۴۸
مٱکلنبۊرگ فورپۊرمن شۊرین ۲۳٬۱۷۴ ۱٬۶۴۲٬۳۲۷
زارلاند زاربرۊکن ۲٬۵۶۹ ۱٬۰۱۷٬۵۶۷
برمن برمن ۴۰۴ ۶۶۰٬۹۹۹

پارتؽا سؽاسی[آلشتکاری]

کار سؽاسٱت د آلمان د ریترازیٛا ڤلاتی ۉ ڤلاتچاٛیی تا ٱنازاٛیی کٱمتر د ریتراز شٱئری ڤ دٱس پارتیٛا سؽاسی ۉ ڤا لٛادراری د پارتیٛا سؽاسی ٱنجوم کاری مۊئٱ. اْدئا پؽشکرد سؽاسٱت ناپارتی کاری یا ڤارۏ پارتی سؽاسی د آلمان بؽ مٱنی ئٱ ۉ بؽشتر مۊئٱ بۉیی کاْ گۊل زنٱکٱ. ڤا یٱ پارتیا سؽاسی، زایارٱ میٛتونٱن هاسؽا خوشوناْ ڤ دٱس جۊرؽا سامونجایا خلکمٱن موندگار بۉرٱن ڤا پؽش. زایارٱ ڤلات آلمان جٱمگرا ۉ کومولٱیکی هان. فرٱ کٱم پؽش میٛا کاْ سی یٱکیٛ د هاسؽا کومولٱیکی رٱڤٱندؽاری نۊئٱ.

پارتؽا[آلشتکاری]

پارتؽا سؽاسی[آلشتکاری]

کار سؽاسٱت د آلمان د ریترازیٛا ڤلاتی ۉ ڤلاتچاٛیی تا ٱنازاٛیی کٱمتر د ریتراز شٱئری ڤ دٱس پارتیٛا سؽاسی ۉ ڤا لٛادراری د پارتیٛا سؽاسی ٱنجوم کاری مۊئٱ. اْدئا پؽشکرد سؽاسٱت ناپارتی کاری یا ڤارۏ پارتی سؽاسی د آلمان بؽ مٱنی ئٱ ۉ بؽشتر مۊئٱ بۉیی کاْ گۊل زنٱکٱ.

پارتؽا قڤین ۉ ٱسلی ڤلات آلمان:

  • پارتی مٱردم کؽخا مٱسیهی(CDU) ۉ پارتی سوسیال مٱسیهی (CSU)
  • پارتی سوسیال مٱردم کؽخا (SPD)
  • پارتی لیبرال (مٱردم کؽخایا آزاد FDP)
  • پارتی یٱکاگرؽا ۹۰/سۉزؽا (Bündnis ۹۰/Die Grünen) ۉ
  • پارتی چٱپ (Die Linke).

چٱن تا پارتی سؽاسی کوچک هٱم هؽسن کاْ فرٱ زؽادٱن ڤلی کٱمتر مؽ تونٱن رۉئٱن ڤ مٱجلس آلمان، سی یٱکاْ سی رٱتن ڤ مٱجلس د هٱر دۏ تا ریترازیٛا ڤلاتچاْیی ۉ ڤلاتی بایٱد ۵ دٱرسٱد د رٱیا ناْ بؽارٱن ڤ دٱس.

سرچشمٱ[آلشتکاری]

  1. ٱتلٱس یٱکاگرتٱ گیتاشناسی۸۴-۸۵ , ISBN 964-342-147-3

چوٙأ:سامونجا ٱمنیٱت و هومیاری اورۊپا