آلمان

د ڤیکیپئدیا، دوٙنئسمأنامه آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
کۊمرٱ ڤولات خودسلادار آلمان
Bundesrepublik Deutschland
سورۊ زایارٱییDeutschlandlied
پاتٱخت
(و گٱپتری شٱر)
برلین
52°31′ شومالی 13°23′ أفتوزأنوٙن / 52.517° شومالی 13.383° ٱفتۉزنۊن / 52.517; 13.383
زۊن(ا) جاڤٱنٱ آلمانی، دانمارکی، سوربی
نوم ڤلاتمٱندی جرمن
دۉلت فدرال پارلمانی کۊمرٱ ڤولات مشرۊتٱ
 -  سرکۊمرٱ یۊآخیم گاۉخ
 -  سر نوخوس ڤٱزیر آنگلا مرکل
آزگٱ قانۊن دیاری آزگٱ اٛجرایی
 -  مجلس سنا Bundesrat
 -  مجلس خلق Bundestag
Formation
 -  Holy Roman Empire 2 February 962 
 -  German Confederation 8 June 1815 
 -  German Empire 18 January 1871 
 -  Federal Republic 23 May 1949 
 -  EEC Foundation 1 January 1958 
 -  Reunification 3 October 1990 
جاگٱپی
 -  کۊملۊس ۳۵۷٫۳۸۵٬۷۱ کیلۊمتر چارسیک (62rd)
۱۳۷٬۸۴۷ مایل چارسیک 
نوفۊس
 -  2016 نئهابینی 82,457,000 (16th)
 -  تٱپسئن نوفۊس 231/کیلۊمتر چارسیک (58th)
۵۸۳/مایل چارسیک
تولید ناخالس مینجاڤلاتی (PPP) 2015 نئهابینی
 -  کوملۊس $3.815 trillion (5th)
 -  تولید سرۊنٱ $46,896 (20th)
تولید ناخالس مینجاڤلاتی:GDP (نومی) 2015 نئهابینی
 -  کوملۊس $3.413 trillion (4th)
 -  سرۊنٱ تولید ناخالس $41,955 (20th)
Gini (2011) 29.0 
جادیارکون گٱپ کلۊنکاری آئم (2013) 0.911 (6th)
یٱکال پیل یورو () (EUR)
راساگٱ گاتی CET (سائت حهۊنی+1)
 -  تۉسۊن (دی‌ اٛس تی) CEST (گات جهۊنی+2)
لا راننٱیی راست
پۊشگر اینترنتی .de and .eu
رازینٱ تیلیفۊن 49

آلمان (آلمانی:Deutschland‎) ڤا نوم دیار بیٱ کۊمرٱ ڤولات فدرال آلمان (آلمانی:BRD:Bundesrepublik Deutschland‎)، یاٛ گاٛل ڤولاتٱ کاٛ ها د هومپیڤٱند اورۊپا و پاتخت اؽ ڤولات شٱر برلین ٱ. آلمان د لٛا شومال ڤا دٱریا شومال، دانمارک و دٱریا بالتیک، د لٛا ٱفتاوزنوݩ ڤا ڤولاتؽا لهستان ۉ چک، د لٛا هارگٱ ڤا ڤولاتیا اوتریش ۉ سۊئیس ۉ د لٛا ٱفتاونشیݩ ڤا ڤولاتیا فرانسٱ، لۊکزامبۊرک، بلجیک و هولند هوم مرزٱ.[۱] جاگٱپی اؽ ڤولات ۳۵۷۱۲۱٫۴۱ کیلٛۊمتر چارسیکٱ و ڤا داشتن 82 میلیۊن کٱسٱ، پور نوفۊس تری ڤولات هومپیڤٱند اورۊپا ئٱ.

بٱرکونۊن دیڤۊنداری[ڤیرایشت]

آلمان شومزٱ تا ڤولاتچٱ دارٱ. هٱر ڤولاتچٱ سی خوش یاٛ گاٛل دۉلت ۉ قانۊن ٱساسی دارٱ ۉ تا ٱنازٱ فاٛرٱیی خودسلادارٱ ۉ د پایٱ سامۊنجا مینجا ڤولاتی خوش دیڤۊنداری بۊٱ. نوفۊس بٱرجایا ڤولاتچٱیا ڤایٱک فٱرخ دارٱ، خوسۊسٱند مؽنجا شٱریا و سرزمینیا گٱپ هٱر ڤولاتچٱ. سی راساگٱیا دیڤۊنکاری پٱنج گئل دۉلات ڤولات نشینی یٱ، یٱنی بادن ڤرتمبرگ، بارین، هساٛ، نوردراین ڤستفالن و ساکسونی کاٛ ڤنۊ د ڤٱر گرتٱ ۲۲ گئل دۉلت ڤولات نشینن. د سال ۲۰۰۹ آلمان بیٱ ڤ ۴۰۳ تا راساگٱ، ای راساگٱیا د ڤٱرگرتٱ ۳۰۱ راساگٱ رۊستایی و ۱۰۲ راساگٱ شٱرین. ۋولاتچٱ یا آلمان ۋنۊناٛن:

ڤولاتچٱ پاتخت جاگٱپی(کیلۊمتر چارسیک) نوفۊس
نوردراین ڤستفالن دوسلدورف ۳۴٬۰۴۳ ۱۷٬۸۴۵٬۱۵۴
باڤریا مۊنیخ ۷۰٬۵۴۹ ۱۲٬۵۳۸٬۶۹۶
بادن ڤرتمبرگ اٛشتۊتگارت ۳۵٬۷۵۲ ۱۰٬۷۵۳٬۸۸۰
نیدرزاکسن هانۊفر ۴۷٬۶۱۸ ۷٬۹۱۸٬۲۹۳
هسن ڤسبادن ۲۱٬۱۱۵ ۶٬۰۶۷٬۰۲۱
زاکسن درسدن ۱۸٬۴۱۶ ۴٬۱۴۹٬۴۷۷
راینلٱند فالتز ماینز ۱۹٬۸۴۷ ۴٬۰۰۳٬۷۴۵
برلین برلین ۸۹۲ ۳٬۴۶۰٬۷۲۵
شلسڤیگ هولشتاین کیل ۱۵٬۷۶۳ ۲٬۸۳۴٬۲۵۹
براندنبۊرگ پوتسدام ۲۹٬۴۷۷ ۲٬۵۰۳٬۲۷۳
زاکسن آنهالت ماگدبۊرگ ۲۰٬۴۴۵ ۲٬۳۳۵٬۰۰۶
تۊرینگن اٛرفۊرت ۱۶٬۱۷۲ ۲٬۲۳۵٬۰۲۵
ھامبوٙرگ هامبوٙرگ ۷۵۵ ۱٬۷۸۶٬۴۴۸
مٱکلنبۊرگ فورپۊرمن شۊرین ۲۳٬۱۷۴ ۱٬۶۴۲٬۳۲۷
زارلاند زاربرۊکن ۲٬۵۶۹ ۱٬۰۱۷٬۵۶۷
برمن برمن ۴۰۴ ۶۶۰٬۹۹۹

پارتؽا سؽاسی[ڤیرایشت]

کار سیاسٱت د آلمان د ریترازیا ڤولاتی و ڤولاتچاٛیی تا ٱنازٱیی کٱمتر د ریتراز شٱری ڤ دٱس پارتیا سؽاسی و ڤا هامینداری د پارتیا سؽاسی ٱنجوم کاری بۊٱ. اٛدئا پیشکرد سؽاست ناپارتی کاری یا ڤارو پارتی سؽاسی د آلمان بی مٱنیٱ ۉ بؽشتر مۊٱ بۊیی کاٛ گۊل زٱنکٱ. ڤا یٱ پارتیا سؽاسی، خٱلک می تۊنن هاسیا خوشۊنٱ ڤ دٱس جۊریا سامۊنجایا خٱلکمٱن مۊندگار بۊرن ڤا پیش. خٱلک ڤولات آلمان جٱمگرا و کومولٱیکی هان. فاٛرٱ کم پیش میا کاٛ سی یاٛ گئل هاسیا کومولٱیکی رٱڤندیاری نٱبا.

پارتؽا[ڤیرایشت]

کاریا و چیا سؽاسی د ڤولات آلمان د ریترازیا ڤولاتی و ڤولاتچاٛیی و تا ٱنازٱ کمترؽ د ریترازیا اومۊر شٱری ڤ دٱس پارتیا و ڤا هامینداری پارتیا سؽاسی پیشکرد کاری دارٱ. اٛدئا پیشکرد سؽاست نا پارتی کارؽ یا ڤارو پارتی کارؽ د ڤولات آلمان یاٛ گئل چی بؽ مٱنی و گۊل زٱنکٱ. پارتیا قۉئین و ٱسلی ڤولات آلمان:

  • پارتی مردوم کیخا مٱسیی(CDU) و پارتی سۊسیال مٱسیی (CSU)
  • پارتی سۊسیال مردوم کیخا (SPD)
  • پارتی لیبرال (مردوم کیخایا آزاد FDP)
  • پارتی یٱکاگریا ۹۰/سوزیا (Bündnis ۹۰/Die Grünen) و
  • پارتی چپ (Die Linke).

چٱن گئل پارتی سؽاسی کوچک ٱم هین کاٛ فئرٱ زیاتن ڤٱلی کٱمتر مؽ تۊنٱن رۊئن د مٱجلس آلمان، سی یٱکاٛ سی رأتئن د مجلس د هٱر دۏ گاٛل ریترازیا ڤولاتچاٛیی ۉ ڤولاتی بایٱد ۵ دٱرسٱد د رٱئیا نٱ بیارئن ۋ دٱس.

سرچشمٱ[ڤیرایشت]

  1. ٱتلٱس یٱکاگرتٱ گیتاشناسی۸۴-۸۵ , ISBN 964-342-147-3

چوٙأ:سامۊنجا ٱمنیٱت و هومیاری اورۊپا