آلبرت ٱنشتٱین

د ڤیکیپدیا، دونسمنامٱ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
آلبرت ٱنشتٱین
Albert Einstein Head.jpg
آلبرت ٱنشتٱین د سال 1921
ڤ دیر اومایٱ اولم، ڤورتمبرگ، اْمپراتۊری آلمان
نشسجا آلمان، سۊئیس، اوتریش، اْمریکا
لٛوݩ جید
شٱئرڤٱندی
آلما ماتر
نومدؽار بیٱ سی
هومسریٛا میلڤا ماریچ (1903–1919)
اْلسا لوڤنسال (1919–1936)
بٱچٱیا لیزرل (1902–1903?)
هانس آلبرت (1904–1973)
جائیزٱیا
اْمزا Albert Einstein signature 1934.svg

آلبرت ٱنشتٱین (ڤ دیر اومایٱ د ۱۴ مارس ۱۸۷۹ – د دۏنیا رٱتٱ ۱۸ آڤریلٛ ۱۹۵۵) سرؽشت دونسمٱن نٱزٱری آلمانی بی. اۊ بؽشتر سی ڤیر ۉ باڤٱرجا نٱسٱبیٱت ۉ مٱسخۊسٱن سی هوم بروئٱری جاگرتاٛیی ۉ اْنرژی (E=mc۲ کاْ د نومدؽارتریݩ پاٛڤٱنؽا مؽنجا غاٛرسرؽشت دونسمٱنیا بیٱ) نومدؽارٱ. ڤا یٱ، اۊ د گٱپ کردن تئوری کوئانتوم ۉ مکانیک سٱرشمار دونسمٱنی نٱشق نازارؽ داشت. ٱنشتٱین جایؽزٱ نوبل سرؽشت دونسمٱنی ناْ د سال ۱۹۲۱ سی کارؽایؽ کاْ سی سرؽشت دونسمٱنی ڤیر ۉ باڤٱرمٱن ۉ مٱسخۊسٱن سی پؽاکردن قانۊن کارگرایی فوتواْلکتریک گرت. اۊ سی کارگرایی فراٛ کاْ د دونسمٱنی داشت ڤا داسوݩ یٱکؽ د گٱپتریݩ سرؽشت دونسمٱنیا دۏنیا نومدؽار بیٱ.[۱][۲] د رٱزهشت زایاراٛیی، نوم «ٱنشتٱین» هومبروئٱر ڤا هۊش فرٱ ۉ نابغٱ بیئن.

زهشت نومٱ[آلشتکاری]

آلبرت ٱنشتٱین د ۱۴ مارس ۱۸۷۹ د سات ۱۱:۳۰ شۉسۏ د گات ڤلات نشینی د شٱئر اولم د ڤورتمبرگ آلمان، کاْ ها د ۱۰۰ کیلٛۊمتری اْشتۊتگارت ۉ د یاٛ هونڤادٱ جید اوما ڤ دیر. بوئٱ آلبرت، هرمان ٱنشتٱین یاٛ چٱرچی بی کاْ د دماتر یاٛ کارهونٱ اْلکتروکیمیا دونسمٱنی ناْ ڤٱن ڤ رٱ ۉ نوم داش پائۊلینٱ کۊخ بی. ڤنو د کلٛیسا اْشتۊتگارت-باد ڤایٱک زٱن ۉ زٱقاس کردن.

د گات ڤ دیر اومایئن آلبرت، داش سی یٱ کاْ اۊ کٱپۊ فرٱ گٱپؽ داشت ۉ شؽڤاتش بلاجی بی فرٱ د هۊل بی. هٱرچٱن کاْ ڤا گٱپ بیئنش کٱم کٱم گٱپی کٱپۊش ڤٱر تیٱگیر بی ڤلی د عٱسگؽاش دؽارٱ کاْ کٱپۊش گٱپتر د لٛارش بیٱ. د اؽ ڤیژگی کاْ ها د آیمؽاؽ کاْ کٱپۊیا گٱپؽ دارٱن سٱرگٱپی خوش خیم مۉئٱن کاْ هیچ رابتاٛ ڤا مرٱز یا موشگلات یا گرتن نارٱ. آلبرت د بٱچٱیا هنی قسٱ کردن ناْ فرٱ دؽرتر شرۊ کرد. ری گوتٱ خوش اۊ تا ساْ سالاٛیی گٱپ نٱزاٛیی، اۊساْ هٱم دما ڤنٱ تا سن نۏ سالاٛیی خۊ قسٱ نمیٛکرد.

کولٛ ٱندومؽا هونڤادٱ آلبرت، جیدؽا بؽ قاٛد بیئن ۉ سی یٱ اۊ د یاٛ مٱدرسٱ کاتولٛیک آمۊختار بی. آلبرت ڤا لٛالکهاس داش آمۊختاری ڤیالون ناْ ڤیر گرت. هٱر چٱن اۊ د ٱڤٱل کار زاٛئن ڤیالون ناْ دۊس ناشت ۉ د آخر سٱر نیاش ڤا لٛا، ڤلی د دماتر آرامش یادار خوشاْ د سۏنٱت ڤیالون موتسارت جۏست.

د سال ۱۸۸۹، دونسمٱنی جۊرؽ ڤ نوم مٱکس تلمۊد (نوئاتر ڤ نوم تالمی) کاْ سی شٱش سال پٱنج شٱمٱ شۉیا مؽ اوما ڤ هونٱ هونڤاداٛ ٱنشتٱین،[۳] ٱنشتٱین ناْ ڤا بؽتریݩ نیسسٱیا دونسمٱنی ۉ کٱلسٱفی ری ڤ ری کرد، کاْ د ڤنو مۊئٱ ڤ نٱقد روشٱن ڤیری ناب کاْ هؽن کانت بی هشارٱ کرد. هٱمچنیݩ د آخر گات بٱچاٛیی ۉ ٱڤلؽا گات گٱپ سالی دۏتا تاتٱش ڤا سفارش ۉ جۏستن کتاویایؽ د بارٱ دونسمٱنی، اْشمار دونسمٱنی ۉ کٱلسٱفٱ د رشتٱ فگر ۉ ڤیر اۊناْ فرٱ هومیاری دٱن.

د سال ۱۸۹۴، سی یٱ کاْ کسم ۉ کار هرمان ٱنشتٱین د سٱنٱت اْلکتروکیمیا دونسمٱنی هونڤادٱش د مۊنیخ ۉ پیڤا کاْ شٱئرؽ د ایتالٛیا ۉ نزیک میلٛان بی، مالکنوݩ کردن. ٱنشتٱین ٱڤلیݩ کونشتگٱری دونسمٱنی خوشاْ ڤا داسوݩ ڤارٱسی هال ۉ بال اْتر د زمینٱیا هوم دیس د مغناتیس کاْ د او گات سی یٱکؽ د تاتٱ یاش مؽنیسٱن نها گرت. آلبرت سی تٱموم کردن دٱرسؽاش، د مٱدرسٱ مۊنیخ مٱن ۉ نوئا یٱ کاْ تونس یاٛ ترم ناْ تٱموم بٱکٱ. د بهار سال ۱۸۹۵ دٱبیرسوݩ ناْ ڤلٛ کرد ۉ سی رٱتن ڤ تاٛ هونڤادٱش رٱت ڤ پریڤا. یاٛ سال ۉ نیم دماتر د اْمتهانؽا نهایی، اۊ بؽ یٱ کاْ هونڤادٱش ڤارٱسیاری بٱکٱ ۉ هومدل کردن کار ڤ دٱسؽا مٱدرسٱ سی یٱ کاْ اۊ ڤا یاٛ گلٛ مورٱخٱسی دٱرموݩ مٱدرسٱ ناْ ڤلٛ کرد اۊ د یٱ مٱنی کاْ ڤا هیچ تٱسدیقؽ دٱرس ڤٱنن د گات موتڤٱستٱ ناْ ڤلٛ کرد.

د آزمۊن ڤامؽن رٱتن ٱنستیتو سازیاری خودسلاداری سۊئیس -کاْ ایساْ ڤ اٛی تی اْچ زۊریخ نومدؽارٱ- هٱر چٱن گرینج اۊ د بٱئرجا اْشمار دونسمٱنی ۉ دونسمٱنیا عالٛی بی ڤلی گرینج هار اۊ د بٱئرجا نیسموݩ باعس بی کاْ اۊ قبۊل نۊئٱ (نومگٱ ڤیرباڤرؽا غلٱت جا اوفتایٱ ناْ ساٛلٛ بٱکؽت)؛ نوئا اۊ هونڤادٱش اۊ ناْ کلٛ کردن سی آرائو کاْ سۊئیس بی سی یٱ کاْ دٱرس ڤٱننش د اۊچاْ تموم بٱکٱ. نوئا اۊ داٛ دؽار بی کاْ او جۊر کاْ بوئٱش مؽهاست کاْ موهٱندس بٱرق دونسمٱنی با.اۊ چنی چی یؽ نمۊئٱ.

چیا شٱسخی[آلشتکاری]

د بهار سال ۱۸۹۶، میلٛڤا ماریخ سربسونی کاْ ٱڤٱل د دونسمٱنیجا زۊریخ د رشتٱ دۏگدۏری شرۊ ڤ دٱرس ڤٱنن کردٱ بی، ڤرٱز ینٱ کاْ یاٛ ترم ڤ سامونگٱ خودسلاداری پلی تکنیک اوما تا د اۊچاْ ڤ داسوݩ تٱنڳؽا زٱن سال بی، کاْ د رشتاٛ کاْ ٱنشتٱین دٱرس مؽڤٱن اۊ هٱم دٱرس مؽڤٱن. د سالؽایؽ هنی رابتاٛ اۊ ڤا ٱنشتٱین بی ڤ رابتٱ دل رٱتاٛ هٱرچٱن کاْ دا ٱنشتٱین سی یٱ کاْ اۊ جهال ناٛیی، سنش ڤارۏ بی ۉ قالۉش آزا ناٛیی ڤا اؽ رابتٱ خۊ ناٛیی، ٱنشتٱین د سال 1903 میلٛڤا ماریچ ناْ هاست ڤرٱز ینٱ کاْ شٱرعٱن زٱن ۉ ماٛرٱ بان دوخدرؽ ڤ نوم لیسرل سیشو اومایی ڤ دیر. د سال ۱۹۱۴، ٱنشتٱین د ماریچ جگا زهشت داشتٱ ۉ خوش تٱنڳؽا د برلین بیٱ جۊرؽ کاْ ماریچ ۉ بٱچٱلٛش د زۊریخ بیئن. اۊ د فڤریٱ سال ۱۹۱۹ د ماریچ جگا بی ۉ د ژوئٱن هاٛ او سال اْلسا ناْ گرت. د گات جگا بیئن اۊ د ماریج، ٱنشتٱین قۉل دٱ کاْ ٱر جایؽزٱ نوبلی گرت باٛیٱش ڤ ماریچ دٱس آخر د سال 1923 اؽ کار ناْ سیش ٱنجوم دٱ. اْلسا د شی ٱڤٱلش سهاو دۏ دوخدر ڤ نومؽا ایلسٱ ۉ مارگوت بی ڤلی د ٱنشتٱین سهاو هیچ بٱچاٛ ناٛیی. ٱنشتٱین دوخدرؽا اْلسا ناْ فرٱ دۊس داشت. دما مالکنوݩ ڤ اْمریکا د سال ۱۹۳۳، د سال ۱۹۳۵ اْلسا مرٱز قٱلب ۉ جگر گرت ۉ د دسامر ۱۹۳۶ د دۏنیا رٱت.

کسم[آلشتکاری]

دما گرینج گری د دونسمٱنیجا، ٱنشتٱین نٱتونس یاٛ کسم دونسمٱنیجۊری پؽا بٱکٱ، قرؽ د ڤیرگار نیسؽا مۉئٱن کاْ سی یٱ کاْ اۊ ڤیر ۉ باڤٱرؽا تیشک جیدی داشتٱ نٱتونسٱ کسم خۊیؽ پؽا بٱکٱ. بوئٱ یٱکؽ د هوم کلاسؽاش ڤاش هومیاری کرد تا د یٱکؽ د نڤیسگٱیا سٱبت نوئاسازی د سۊئیس د سال ۱۹۰۲ اْستخدام با. نوئا پلا بیئن ڤیر ۉ باڤٱرمٱنی نٱسٱبیٱت خاس ۉ ڤیر ۉ باڤٱرمٱنی نٱسٱبیٱت زایاراٛیی، ٱنشتٱین فرٱ نومدؽار بی ۉ د دونسمٱنیجایا فرٱ شرۊ ڤ دٱرس داٛئٱ ۉ مؽنجۊری کرد. ٱنشتٱین تا سال ۱۹۳۲ دیڤوندار ٱنستیتو سرؽشت دونسمٱنی کایزر ڤیلٛهلم برلین آلمان ۉ اوستاد یٱکؽ د دونسمٱنیجایا برلٛین (Humboldt University of Berlin) بی. د اؽ سال اۊ ٱڤٱل چٱن ما د دونسمٱنیجا پرینستون بی ۉ اۊساْ سی یٱ کاْ نازیا د آلمان د سال 1933 زۊر گرتن اۊ تٱسمیم گرت ڤ آلمان نٱرۉئٱ. د سال ۱۹۳۳ اۊ د سامونگٱ مؽݩ جۊریا پؽشکردٱ د پرینستون مٱشغۊل بی ۉ د هدۊد ۱۹۳۵ تٱسمیم گرت کاْ گات فراٛ د اْمریکا بٱمونٱ.

ٱنشتٱین ۉ بوم ٱتوم[آلشتکاری]

د سال ۱۹۳۹ یاٛ دٱسٱ د سرؽشت دونسمٱنیا مٱجارسونی چی لئو زیلارد کاْ د اْمریکا مالکنوݩ کردنی، ڤ دۉلٱت اْمریکا دبارٱ بٱرنومٱ نازیا سی دۏرس کردن بوم ٱتوم زئنار دٱن٬ ڤلی دۉلٱت اْمریکا ڤ هٱرفؽاشو مهٱلٛ نٱنؽا.[۴] د توئسوݩ سال ۱۹۳۹ ۉ چٱن ما دما جٱنڳ جهونی دۏئم، زیلارد نوماٛ سی روزڤلت٬ سٱرکومرٱ ڤلات ڤلاتچٱیا یٱکاگرتٱ اْمریکا نۏئشت ۉ د ٱنشتٱین هاست کاْ اؽ نومٱناْ اْمزا بٱکٱ. زیلارد فرٱ نادؽار بی، ڤلی ٱنشتٱین سی ڤیر ۉ باڤٱرمٱنیا نٱسٱبیٱت ۉ جاؽزٱ نوبل، آیم نومدؽارؽ بی. ڤنو د اؽ نومٱ د اۊ هاستن کاْ ڤ اؽ مٱسلٱ فگر بٱکٱ. د اؽ نومٱ٬ هٱمچنیݩ د روزڤلت هاستنی کاْ تا مؽن جۊری دبارٱ آز هٱستاٛیی ۉ ڤاکونشت زٱنجیرمٱن بؽشتر تڤٱجۏ با. اؽ نومٱ ناْ جاگٱ شرۊ پرۉژٱ مٱنهٱتٱن سی دۏر کردن بوم ٱتوم دونٱن.[۵]

ٱنشتٱین٬ یاٛ سال ڤرٱز موردنش ڤ رقیف قٱبلیش لینوس پاڤلینگ گوت: «ماْ یاٛ اْشتبا گٱپ د زناٛیم کردمٱ ڤٱ هٱم یٱ بی کاْ؛ د گاتؽ کاْ نوم اؽ سفارشت دۊرس کردن بوم ٱتوم ناْ ڤ روزڤلت مؽدٱ اْمزا کردم. ڤلی یاٛ دلٛیلٛ سی اؽ کار بی؛ خٱتٱر دۏرس کردن اؽ بوم ڤ دٱس آلمانیا...»[۶]

سی یٱ کاْ اۊ کونشتگٱریا سول هایؽ د نوئاتر داشت، گرایشؽا چٱپ هایش، ۉ هٱمچنیݩ گوزارشؽا گٱن ۉ غلٱت اْف بی آی دبارٱ اۊ کاْ ڤا شۉرٱڤی اْرتبات داشتٱ ناٛشتن اۊ د پرۉژٱ مٱنهٱتٱن شرکٱت بٱکٱ.

ڤیر ۉ باڤٱرؽا[آلشتکاری]

نٱسٱبیٱت ڤیژٱ[آلشتکاری]

نٱسٱبیٱت خاس یٱکؽ د ڤیر ۉ باڤٱرمٱنیایؽ کاْ ٱنشتٱین گوتشٱ ۉ د ڤٱر گرتاٛ ساْ چی د سۏرعٱتؽا فرٱ بلنڳٱ:

E=mc2

نسبیٱت زایاراٛیی[آلشتکاری]

ٱنشتٱین د نوڤامر سال 1915 یاٛ سری گوتنؽایؽ د آکادمی دونسمٱنی پروس داشت کاْ د ڤنو ڤیر ۉ باڤٱرمٱنی نۊ گرانش، نومدؽار ڤٱ نسبیٱت زایاراٛیی ناْ دؽار دٱ. ڤٱ د آخرین سۏخٱنرانی کاْ داشت یاٛ گلٛ ٱنجوم کونشتگٱر ناْ دؽار دٱ کاْ جانشیݩ قانۊن جازبٱ نیوتون بی. اؽ ٱنجوم کونشگٱر د دماتر چی ٱنجوم کونشگٱر ماٛدوݩ ٱنشتٱین نومدؽار بی کاْ ڤ دٱس تانسور ٱنشتٱین اْشناختٱ بی. *[۷] اؽ ڤیر ۉ باڤٱرمٱنی مۉئٱ کاْ نٱ تٱنڳؽا هٱمٱ کٱسونؽایؽ کاْ ڤا نوم یاٛ گلٛ سۏرعٱت ایسجا جمشت مؽکٱن، اْزاف د ڤنو هٱمٱ رٱدؽارکنؽام هومبروؤٱر ۉ هومدٱنڳٱن. د نسبیٱت زایاراٛیی، گرانشت تر د آز نؽ(چی قانۊن جازبٱ نیوتون)، ڤ نٱتیجٱ کوت بیئنجا- گات ٱ.

سی جٱنڳ، گوتارؽاؽ کاْ ٱنشتٱین دباراٛ نسبیٱت زایاراٛیی دٱرتیچ کردی ڤ دٱر د آلمان گیر نمؽومان. خڤٱر ڤیر ۉ باڤٱرمٱنی تازاٛ ٱنشتٱین ڤ دٱس سرؽشت دونسمٱنیا هولٱندی هنریک آنتون لواٛرنتز ۉ پول اْهرنفست ۉ هومدٱنڳ ڤیلٛیام دو سیتر کاْ دیڤوندار آسارٱ سیلجا لیدن بی، رٱسس ڤ گۊش آسارٱ شناسؽا اْنڳلٛیسی زڤون د اْمریکا ۉ اْنڳلٛیس. د اْنڳلٛیس، آرتۊر اْستٱنلی اْدینگتون دٱبیر ساڤار آسارٱ شناسی سٱلتنٱتی د دۏ سٱتر هاست کاْ قرؽ گوتار ڤ زڤون اْنڳلٛیسی سی آسارٱ شناسؽا بٱنڤیسٱ. ڤیر ۉ باڤٱرمٱنی تازٱ اۊناْ جٱزب خوش کردی ۉ سی ینٱ بی کاْ اۊ د ترٱفدارؽا ۉ بٱئرکنؽا ڤیر ۉ باڤٱرمٱنی نسبیٱت بی..[۸] دۏبؽشتر آسارٱ شناسؽا هندسی کردناْ گرانش ڤ دٱس ٱنشتٱین ناْ قٱبۊل ناشتن ۉ ٱتقاتشو ینٱ بی کاْ د سینٱ گوتن اۊ دبارٱ کوت بیین نۊر ۉ سۏر بیین گرانشی دۏرس د آو درنمؽا. د سال ۱۹۱۷، آسارٱ شناسؽا آسارٱ دؽارکوݩ ڤاٛیلسون د کالیفورنیا هارگٱ نٱتیجٱ ڤاشکافت تاٛیف نۊر ناْ کاْ د شکل خوش نشو مؽ دٱ کاْ د لٛیسک ٱفتاو سۏر بیین گرانشی ناٛیینش دٱرتیچ کردن.[۹] د سال ۱۹۱۸، آسارٱ شناسؽا آسارٱ دؽارکوݩ لٛیسک د شومال کالیفورنیا عٱسگؽا فراٛ د ٱفتاو گرئتنی کاْ د ڤلاتچٱیا یٱکاگیر اْمریکا بی کاْ ساٛیلشو بٱکی گرتن.دما تٱموم بیین جٱنڳ ، اۊنو نٱتیجٱ ڤارٱسیا خوشوناْ گوتن ۉ اْدئا کردن کاْ د سینٱ گوتن نسبیٱت زایاراٛیی ٱنشتٱین د باراٛ کوت بیین نۊر اْشتبا بیٱ. ڤا اؽ هال اۊنو سی ینٱ کاْ شایٱد غلٱت فراٛ د اؽ بارٱ ڤجۊد داشتۊئٱ هیچ ڤٱخت نٱتیجٱ کونشتگٱری خوشوناْ دٱرتیچ نٱکردن.[۱۰]

آرتۊر اْستٱنلی اْدینگتون، د موسافرٱتؽاؽ کاْ د ما ماٛی سال ۱۹۱۹ کاْ د گات ٱفتاو گیروݩ کاْ د بریتانیا گٱپ بی، رٱت ڤ سوبرال سیارا برزیلٛ ۉ مؽناوؤٱ پرینسیپ د بال دٱریا ٱفتاونشیݩ آفریقا، د ٱنازٱ گرتن کوت بیین گرانشت عدٱسی نۊر آسارٱ د گات رٱد بیین د نزیکی ٱفتاو سٱردؽارؽ مؽکرد دٱس آخر فٱمس کاْ جاگٱ لٛؽز گرتن آسارٱ د ٱفتاو فرٱ دیرترٱ. اؽ هال ۉ بال نوم ڤایٱ عدٱسی گرانشتی ناْ ڤ خوش گرت ۉ هال ۉ بال آسارٱ یاؽ کاْ دؽاری مؽ کردن دۏ برابٱر بؽشتر د هال ۉ بار د سینٱ گوتن سرؽشت دونسمٱنی نیوتونی بی. ڤا ینٱ، اؽ هال ۉ بار ڤا د سینٱ گوتن هومبراؤٱری ماٛدونی ٱنشتٱین (هومبراؤٱری) یا نسبیٱت زایاراٛیی هومبائی بی.اْدینگتون گوت کاْ نٱتیجٱیا کاْ ٱنجوم گرتنٱ د سینٱ گوتن ٱنشتٱین ناْ پوشت راسگری مؽکٱ ۉ تایمز د هٱفتم نوڤامر او سال ڤا اْنتخاو سٱرداسوݩ کاْ د زؽر پوشت راس کنی د سینٱ گوتن ٱنشتٱین بی گوزارش دٱ کاْ: «ڤٱز آلشتؽ کاْ ها د دونسمٱنی،ڤیر ۉ باڤٱرمٱنی تازٱ د بارٱ جهوݩ،ٱتقاتؽا نیوتون داٛ فاؽدٱ نارٱن.» ماکس بورن، جاؽزٱ گیر نوبل د نسبیٱت زایاراٛیی چی «گٱپ ترین چی اؽ کاْ مؽن دٱس ۉ شاکار فگر بٱشٱر دباراٛ تٱبیعٱت ئٱ» ڤیرکرد داشتٱ ۉ هٱنی هٱم پول دیراک کاْ اۊ هٱم یٱکؽ د جاؽزٱ گیرؽا نوبلٱ ڤٱناْ چی یٱکؽ د «گٱپ ترین چیا مؽݩ جۊر بیٱ دونسمٱنی تا او گات» دونٱ. اؽ گوتٱیا ۉ تٱبلیغؽاؽ کاْ دما اۊ ٱنجوم گرت، باعس بی کاْ اۊ فرٱ نوم دیار بۊئٱ.کولٛٱن اۊ د ریتراز جهونی نومدؽار بی کاْ ڤٱ یاٛ گلٛ خوش سرٱنجومی نازار سی یاٛ دونسمٱن د کولٛ عالٱم بی. ڤا ینٱ تا ایساْ هٱم یاٛ قرؽ د دونسمٱنؽا کاْ سی دٱلٛیلٛؽا جۊرڤاجۊر دونسمٱنی (زدیٱت ڤا ڤااْشکافت ٱنشتٱین د ٱزمشتؽا ٱنجوم بیٱ، ٱتقات ڤ ٱتر یا بیین ملاک عٱقلمٱنی) ۉ دٱلٛیلٛؽا ڤیرشناسی- اْشتمایی(موهافزٱ کاری، زداْ جید بیین) - بی، ڤیر ۉ باڤٱرمٱنی ٱنشتٱین ناْ قٱبۊل ناشتن. د ڤیر ۉ باڤٱر ٱنشتٱین دۏبؽشتر د چیاؽ کاْ زداْ ڤیر ۉ باڤٱرمٱنی اۊ مؽ گوت بؽشتر د لٛا آیمؽاؽ بیین کاْ فرٱ ڤ ٱزمشت کردن ٱتقات داشتن.[۱۱]

نوم دؽارؽ کاْ ٱنشتٱین دما دٱرتیچ بین گوتار 1919 زارۊیی سی خوش راس کرد، باعس بی کاْ یاٛ دٱسٱ د دونسمٱنیا ڤاش دۏشمݩ بۊئٱن ۉ هٱتا تا دٱهاٛ 30 زارۊیی اؽ دۏشمنی اْدامٱ داشت. گوتٱیا فراٛ د بارٱ دۏشمنی د نوم دؽار بیین ٱنشتٱین هؽ، مٱسخۊسٱن د باٛن او دٱسٱ د سرؽشت دونسمٱنیا آلمانی کاْ دماترؽ جۏمشت زداْ ٱنشتٱینی «دویچاٛ سرؽشت دونسمٱنی» ناْ کاْ د سٱرتال Klaus Hentschel ڤا کلٱماٛ «سرؽشت دونسمٱنی ۉ سوسیالیسم اْشتمایی» د زڤون لٛۏری هومبروؤٱرٱ دۏرس کردن[۱۲] ٱنشتٱین د ۳۰ مارس سال ۱۹۲۱، یٱنؽ هاٛ او سالؽ کاْ جاؽزٱ گیر نوبل بی؛ سی هٱچایٱ ڤٱری دباراٛ ڤیر ۉ باڤٱرمٱنی تازاٛ نسبیٱت رٱت ڤ نیویورک. عر چی د ایسنی ٱنشتٱین سی کونشتگٱرؽاؽ کاْ سی ڤیر ۉ باڤٱرمٱنی نسبیٱت ٱنجوم داٛیٱ نوم دیار بیٱ،ڤٱلٛی جاؽزٱ نوبل ناْ سی ینٱ کاْ ڤ کونشتگٱرؽاؽ دبارٱ کارگرایی فوتو اْلکتریک داشتٱ گرتٱ، سی یٱ کاْ دباراٛ نسبیٱت زایاراٛیی د اۊساْ هٱنی جٱمجال بی. هاٛیات نوبل د خوشو ڤ اؽ نٱتیجٱ رٱسسن کاْ هشارٱ ڤ او ڤیر ۉ باڤٱرمٱنی ٱنشتٱین د نوبل کاْ اْختلاف ڤیر ۉ باڤٱر کٱمترؽ ها دش، بؽشتر د جامئٱ دونسمٱنی قٱبۊل مۊئٱ.

وااشکافت کوپنهاگی[آلشتکاری]

اینشتین وا نیلز بور د طیل دئه ۱۹۲۰ زایشتی دباره ویر و باورمنی کوانتم وایک یه دل نبینه.

د سال ۱۹۰۹ انیشتین د جم یه دسه د سریشت دونسمنیا، گوتاری وا داسون (Über die Entwicklung unserer Anschauungen über das Wesen und die Konstitution der Strahlung) «راس بیین ویر و باورمنیا و ائتقاتیا ایما دباره قسمتیا دروس کننه و بیین آز لیسگ کنون» دباره ویرگار ویر و باورمنی اتر و نازارتر د وه دباره انازه گری نیر ارائه ده. انیشتین د ای گوتار و گوتاری که دما وه د سال ۱۹۰۹ زایشتی ارائه دئه بی ، نشو ده که کوانتوم آز که وه دس ماکس پلانک کشیاری بیه، هنی د ور گرته انازه جمشت دیار کرده بیه و از لایا فره ای جوری کنشتگری داشت که منیستی ونو ذره یا خودصلادار و ویجه ای بینه. ای گوتار نشو دیارکن یه گل مفئوم تازه و بی دمادار وه نوم فوتون بی (ار چی ای کلمیه چن سال نهاتر و د یه گل گوتار د سال ۱۹۲۶ زایشتی وه دس گیلبرن لوئیز کشیاری بی). حتی مئم تر د وه یه نه که انیشتین نشو دئه که نیر وا د یه گات هم موج و هم ذره با. اینشتین همچنو سینه گویی نازاری داشت و می گوت که سریشت دونسمنی ها د درگا وضع آلیشته که ای وضع آلیشت میها که ونو ای دوگانه ای موج - ذره نیر نه هومبراور بکن. وا ای حال و بار، پیشناد وه سی راحل خوش یئنی هومبراوریا گوته بیه وا جیمز ماکسول سی میدونیا الکترومغناطیسی بوئن سی یه که زمینه نه سی راحلیا موجی که وا چی بلاجوینه میدونی شیوسنه وایک د هیچ گاتی مجال پئشکرد ناشته. یه د حال و باری که ای ویر و باوریا د ری ویر و باور «موج ازماشتی» «لوئیز دی بروگلی» د راوطه وا نیکانیک کوانتوم کارگرایی داشته.

اٛژبار باڤٱری[آلشتکاری]

وا جانشین بیین ویر و باورمنی تازه نیکانیک کوانتوم وه جا ویر و باورمنی کوانتوم دماتری که د مینجایا دئه 30 قرن 20 زایشتی نهادار بی، انیشتین ائتراضیا خوشه وه وااشکافت کپنهاکی د هومبراوریا تازه چنه دیاری کرد. ری وه ری بیین و ائتراض انیشتین د ای باره تا آخر عمرش نها داشت. د ائتقات دو بیشتر آئمیا دلیل ای ری وه ری بیین و ائتراض یه بیه که آئمی زور باور و مئکمی بیه. ونو د ای نومه که انیشتین د سال 1926 زایشتی وه ماکس بورن نیسسه و د وه آورده که هشاره می کن:

کوانتوم د راستکی ری وه ری او چیه که ویرگار ایمانه د وه موکیس می که. ولی یه گل دنگی که ها مین دل آئم د مه موئه که یه هنی راستکی نئ. ویر و باورمنی کوانتوم فره حرف سی گوتن داره، ولی هیژ گاتی ایمانه د او رازینه نهادار نزیک نمی که. مه د هر گاتی ائتقات دارم که خداوند نرد نمی بازه.

د جواو ای نیسسه، نیلز بوهر که دباره ویر و باورمنی کوانتوم فره وا انیشتین ری وه ری یی داشت چنی گوت که: چک چنه یا بوهر- اینشتین دباره سیکدیاریا اساسی نیکانیک کوانتوم د نشسجایا سولوای انجوم می گرت. بهرجایا هنی د ویر و باورگا انیشتین گوتار نومدیاری که د سال ۱۹۳۵ وه دس اینشتین، پودولسکی و روزن نیسسه بیه.[۱۳] د ویرگا یه دسه د سریشت دونسمنیا ای گوتار یه گل د چیایی یه که ویر و باورمنی جبر باور بیین انیشتین پشت راس داری می ک.

الوت ایچه واس د یه گل ویر و باور پشت راس بیه ویر و باور انیشتین نه دباره ارتودوکسی کوانتوم سیل کرد و دش دفاکاری کرد. خود انیشتین گوته یا بیشتری د ای باره پلا کرد و گوته فره نازار، مئکمی وه دس یه گل د هوم گاتیا وه یئنی وولف گانگ پولی انجوم بی. گوته ای وا مینونه «خدا نرد نمی بازه» که د نیسسه واروتر دش گوتیمو، که د اول کار انیشتین و وه دس وه دیاری داشت، ولی گوته یا و ائلامیه یا نهاتری انیشتین دباره چیا هنی قسه می کن.[۱۴] گوته وولف گانگ پولی چنیه:[۱۵] مه نمی تونستم د او گات که شما دباره انیشتین د یه گل نومه یا دس نیسسه قسه می کردیت، ونه بشناسم. د ویرم چنی اوما که شما د ویر خوتو یه گل انیشتین ائمق راس کردیته و با جلال و گپی تیار کرده ای ونه زئیته د زمی. خصوصند یه که انیشتین جبر باوری نه چنی که شما موئیت؛ قوول ناشته؛ (همو جور که خوش فره ای داسون نه سی مه گوته) و وا دلیل موئه که سی قوول کردن ویرو باورمنیا چوئه یایی وه کار میئره، ایسه پرسایشت ایما یه نه که «آیا ای کار نشو میئه که فره جبرباوریه؟...» وه ئم فره د دس تو نارائت نبی، فقط می گوت تو آئمی هئی که گوش وه کسی نمی ئی و کار خوت انجوم میئی.

عیوداری و واقیئیت[آلشتکاری]

یه گل د ویر و باوریا گوته بیه وا انیشتین حکایت د یه دارن که وه کلا نیکانیک کوانتوم نه فره قوول ناشته. ای مساله سی اولین کرت د گوتار نوم دیاری که د سال ۱۹۳۵ وه دس انیشتین، پودولسکی و روزن که د EPR یا تناقض نوم دیار بی نیسسه بیه، گوته بی.[۱۶] و ای قضیه سی کرت هنی د کتاوی وا داسون آلبرت انیشتین، فیلسوف - دونسمن د سال ۱۹۴۹ گوته بیه. .[۱۷]The "EPR" مقاله که که داسونش یه بی: آیا گوتن نیکانیک کوانتوم و واقئیت سریشت دونسمنی نه بوئه بوئی که هر دو تاشو کاملن و بی عیون؟ بی و د وه چنی نتیجه گری بیه: د اوچه که ایما نشو دئیمه کنشتگری موج یه گل گوتنی خو و نازار د واقئیت سریشت دونسمنی نه سی مو دیاری نمی که، ایما ای پرسایشت نه که آیا چنی گوتنی هیئش یا نه، بی جواو نیائیمه و هنی سیش جواوی خو و نازاری ناریم. وا چنی حال و باری، د ائتقات ایما چنی ویر و باورمنی شایت انجومگر. انیشتین ازمایشت فره خوئی نه پیشناد می که که تا حدی وا گربه شرودینگر نزیکی داره. وه وا سیلکرد د داسون واتیچ رادیواکتیوی اتم کار خوشه شرو می که. ار کسی وا یه گل اتم واتیج نبیه کار خوشه شرو بکه و تیه وه را یه گل مندیر بیین یه گات خاصی با، د او حال و باله که ویر و باورمنی کوانتوم چنو موئه که او اتم گرفگار درتیچ بیین رادیواکتیوی بیه و آلشت کرده. د ای حال و بال انیشتین روشت هاری نه چی داسونی سی ویرفئمی درتیج بیین فرض می که: وه جا یه که یه گل سامونگه نه وارسی بکن که تئنا د یه گل اتم رادیواکتیوی (و جریان آلشت گری وه) دروس بیه، شما یه گل سامونگه نه د ویر و باور خوتو میاریت که همچنو وه د ور گرته رایی سی انازه گری آلشت و بیتر بیین رادیواکتیویه. مثلن چی وه، یه گل اشماریار گایگر که دش یه گل مکانیسم دیارکردن خودانجومه. بنیت که د وه یه گل باریکه ثوت اضاف بکیم که وا یه گل مکانیسم خودانجوم جمشت داشتوئه و ری وه وا جمشت شماریار یه گل نشو نیائه بوئه. هری، د دی نیکانیک کوانتوم ای سامونکار جمی فره سخته و وَرگه لش سازی وه فره لاداره. ولی ار قرار بوئه که د ای سامونکار موجی د دی نیکانیک کوانتوم سیل بوئه، نبوئه دش ائتراض بکی. د ایچه ئم ویر و باورمنی ائتمال هر کوم د لش بنی یا همه مختصات نه سی هر گات د هر کرت میاره دم تیه اش. ار کسی همه لش بنیا مختصات نه بیاره ور تیه اش، سی یه گات فره د ری وه ری وا گات میانگین تیلیشستن هر کوم د اتمیا رادیواکتیو، دس کم یه گل نشونه ثوت بیینشو ها د ری یه گل باریکه قاغذی دیاری میکه. سی رسسن د مختصات- لش بنی حال و بار ویجه ای د نشونه واس ری باریکه قاغذی هومبراوری و هوم حونی داشتوئه. ولی ، تا اوچه که ای ویر و باورمنی، دیاری می که تئنا ائتمال نسوی مختصات-لش بنی سیش دیاری می که، ای ویر و باورمنی همچنو، بی یه که جا و ورگه مشقصی سی نشونه داشتوئه ، ائتمالیا نسوی سی حال و باریا نشون نه ری یه گل باریکه قاغذ قوول می که. انیشتین هیچ گاتی د روشتیا و افگار ائتمالی ائتنا ناشت و ونونه انجومشیو نمی کرد. وه خوش یه گل د کاربللیا آمار بی. ,[۱۸] که د وااشکافت آماری د کنشتگریاش که د ارتواط وا پیشناد براون و گوتاریایی که دماتر د سال 1905 پلا بیه بیین وه کار می گرت. انیشتن حتی یکاگری گیبز نه دیارجوری کرده بی. وا یه، بنا وه گوته دو بیشتر د سریشت دونسنمیا وه ای ائتقات نه داشت که بی دلیل کشیاری یه گل د انازه دیارکنیا سی گوتن ائتراض سخت د ویر و باورمنی سریشت دونسمنیه. دلیلی که پول موئه ها د ری وه ری وا ائتقات، و گوته یا خود انیشتین نشو می یه که وه کامل نبیین نه چی دغدغه اصلی خوش می دونسه.

جان استوارت بل د مین جوریایی که دباره انیشتین، پودولسکی و روزن انجوم ده، نتیجه یا فره جالوی دباره (تئوری بل) و ناهومبراوری بل پیدا کرد. د پایه وااشکافت EPR دباره ائتقاتیا و افگاری که دباره نتیجه یا دیار کنی د ای مساله گوته بیه، فرخ هئ . د گمون بل، ناجاگه بیین کوانتوم دیار دیاره؛ وه د حال و باریه که کسونا تر موئه که علت باوری وجوت ناره.

ویر و باورمنی میدو یه هماری[آلشتکاری]

نها گوته واری ویر و باورمنی نسبیت، تلاشیا مینجوری انیشتین دو بیشتر د ور گرته یه رسی کنشتگریایی بی که وا ونو میهست ویر و باورمنی آز جاذبه نه خلک من بکه که سی یکاگر کردن و آسو کردن قانون سریشت دونسمنی، خصوصند آز جاذبه و الکترومغتاطیسم بی. وه د سال ۱۹۵۰ ای کنشتگری نه هچایه وری کرد، و د یه گل گوتار دونسمنی امریکایی د وه وا داسون ویر و باورمنی میدو هماریجا یا میکه. ره دیارکن وه د ای مساله یه بیه که سی سریشت دونسمنی یه گل قانون ثاوت و دونسمنی دار هئ.

انیشتین د مین جوریاش دباره ویر و باورمنی نسبیت خلک من وه حال و باری فره خوئی گوشه گر بی و د کسونا تر خوشه جگا کرد و کوششتیا وه دس آخر بی سرانجوم من. انیشتین د نهاگری یکاگری نیرویا اساسی، کاملند کنشتکاریا انجوم بیه د جامئه سریشت دونسمنی نه ور تیه خوش نیاورد (و ری وه ریش)؛ خصوصند دیارکنون آز اتمی قووین و آز اتمی ناقووین که تا سال ۱۹۷۰ زایشتی؛ ئنی ۱۵ سال نها مردن انیشتین وه شکل خودصلاداری دیار نکرده بی. هدف انیشتین د یکاگری قانونیا سریشیت دونسمنی که زیر بیرق یه گل نمونه یکاگری بیه که هنی ئم سی یکاگری آزیا د سر جا خوش منه.

ویجه یی یا شسقی[آلشتکاری]

انیشتین د زئن ویلون فره کار بلل بی.[۱۹] وه د همو گات بچه یی میهاس سی آئمیا بیشتری د هومتواریاش مفید بوئه خصوصند سی کسونایی که هان د دور و با وه. خصوصیت دوئم وه ذوق هنری وه بی که انیشتین نه مژبور می کرد که ویر کل دیار کن و مومی خوشه د حال و بار روشنا و علقمنی ره دیاری بکه و هنی ئم سامونگری و بیتر کردن وه نو ئم جوری با که هم خوش و هم گوش گریا، د دی دنیا شناسی لذت بورن. هدف انیشتین یه بی که ورگه مطلق نه د سریشت دونسمنی حالی بکه، ویر و باورمنی نسبیت ۱۹۰۵ زایشتی که د وه انیشتین فقط د جمشت راستخط هومبراور ویر ونه بی، انیشتین وا هومیاری اصل تعادل چیا تازه ای نه د چک چنه نیر پیش بینی بکه که می تونستی دینیشو و می تونست دروس بیین ویر و باورمنی تازه ونه د دید تجربی پشت راس کاری بکه.

سیاسی بیئن[آلشتکاری]

انیشتین خوشه یه گل صلح حا و بشردوست نشو می ده و خوشه د سالیا تر یه گل سوسیال مردم کیخا کارکو نشو می ده. وه یه گل گت: «د ویر و باور مه، سیل ویر گاندی بیترین سیل ویر د مینجا همه سیاستکاریا گات ایمانه. ایما واس تلاش بکیم وا سیل ویر وه کاریامونه انجوم بیمو، نه یه که سی جئن سر آرمونیامو وه جئن متوسل بوئیم، بلکه واس ای کار نه وه دیر د همه پلشتیا انجوم بیمو. انیشتین وه شکل پیاداری زیر نخیز کارگرایی گاندی بی، یه گل وه دباره گاندی گوت که: نسلیا نهایی د نهاتر وا سختی باور می کن که چنی آئم وا گوشت و پوس د ری زمین زئشت می کرده. پاره ای گاتیا ائتقاتیا انیشتین جمجالی بی. آلورت انیشتین د گوتاری وا نوم سی چی سوسیالیزم؟ د سال ۱۹۴۹، د گوتن گرینج شکال گری رشت آئم ویر مونه، و د اشتما سرمایه‌دار، وا داسون یه گل سرچشمه ولشمایی که واس ونه د بین بوری یا می که. وه وا رجیما خودکامه د یکاگری شوروی و جایا هنی د دنیا مخالف بی، و گران د چیا خو سامونجا سوسیال مردم کیخا که یه گل شیوسه د یه گل اموری برنامه‌ریزی بیه واگرد ائترام نیائن د حقوق بشر بی گپ می زه. انیشتین یه گل د ره وندیاریا پارتی مردم کیخا آلمان و یه گل د اندومیا یکاگری جا فدراسیون معلمیا امریکا که ونو یه گل د یکاگری جایا وابسه د فدراسیون کارگریا امریکا- کنگره سامونجایا صنعتی بی.

انیشتین د جمشت حقوق شهرآویشته یی داشت. وه یه گل د د دوسیا نزیک پل رابسون بیه که دوسیشو نزیک وه بیس سال بیه. انیشتین یه گل د اندومیا چن گل د دسه یا حامیندار حقوق بشر (چی بهرجا پرینستون NAACP) بی که د بیشتر ای جمشتیا پل رابسون دیووندار اصلی بیه. وه واگرد پل رابسون دیوونداری «جمشت تموم کردن زج کشی د امریکا نه د گردن گرته بی. د گاتی که دبلیو. ای. بی. دوبویس د دئه هشتاد عمر خوش د گات مک کارتی یه جوری گنی متئم وه جاسوسی سی کمونیستیا بی، نها و انیشتین گوت که حاضره چی یه گل د شاهدیا وه د دادگاه سی وه شهادت بیه و روئه د دادگاه. یه تف کنون نها وه که گوتن انیشتین میها د دادگا د وه دفا بکه ای جانیا رد بی. انیشتین گوته که «نجات حایی گپتری مرض آمریکائه».

اف‌ بی‌ آی جانیایی ۱۴۲۷ بلگه ای د باره کنشتکاریا انیشتین داشت و می گوت که وا سیلکرد د قانون اخراج بیگانه یا د اومائن وه د امریکا نهاگری با، ای نویسگه انیشتین نه متئم کرد وه «ائتقات وه یه گل اصل ویجه و دماگرتن و تبلیغ و درس دئن وه که د دی قانون، و ائتقات دادگایا باعث راس بیین هرج‌ و مرج حایی و دروس بیین دولتی بی که فقط نومن دولته» دیار می کرد. ونو همچنی انیشتین نه متئم د اندوم بیین، حامین داری پیلی، یا وابسته یی د سی و چار چپه کمونیست د مینجا سالیا ۱۹۳۷ و ۱۹۵۴ و هنی دیوونداری شانازونه سه گل سامونگه کمونیستی» کردن. بیشتر جانیایا ای درینده بیشترونه وه دس دسه یا سیاسی دئه بی وه اف بی آی و خود اف بی آی ای چیانه جم نکره بی.

انیشتین ری وه ری دولتیا مستبد بی، و سی یه و سی (یه که وه جید بی)، وه ری وه ری رجیم نازی د او گات بی و نها وه که ای رجیم د آلمان زور گرته وه د آلمان گروخت. هوم گات وا وه، کارل انیشتین خوئرزا بل بشو حا وه، که یه گل د ائتقاتیا ونه د خوش داشت، سرگرم جئن وا فاشیستیا د جئن مینجاون اسپانیا بی. انیشتین د گات اول وا راس کردن بوم اتم موافق بی، تمارزی وه پشت راس کاری د ای دیارجا بی هیتلر زیتر بوم اتمی راس نکه. وه وا کل کردن نومه سی سرکومره ولات امریکا روزولت (د ویرگار ۲ اوت، ۱۹۳۹، دما د شرو بیین جئن جهونی دوئم، که شایت وه دس لئو زیلارد نیسسه بیه بی دولت امریکا نه تشویق د راس کردن بوم اتمی کرد. روزولت وا راس کردن یه گل کمیته سی وارسی وه کار گرتن اورانیوم چی یه گل اسلحه د ای نومه جواو ده، و چن سال نهاتر پروجه منهتن جانشین ای کمیته بی.

ولی د نها جئن، انیشتین سی خلع سلاح هسته‌ای و ره وندیاری یه گل دولت جهونی تلاش کر وه می گوت که: مه نونم چه جوری جئن جهونی سیئم دیاری می که، ولی مه دونم که خلک د جئن جهونی چارم وا چو و برد وایک جئن می کن. کالاپرایس بلگه ۱۷۳. گوته یایی هنی د ای باره گوته.


صهیونیسم[آلشتکاری]

انیشتین حامینیار نوم دیاری ئم سی صئیونیزم کارگری و هم سی کنشتیاریا پیشکرده هومیاری جید-عروی بی.[۲۰] وه د گات بوئه کاری بریتانیا سی فلسطین د راس بیین یه گل داوار زایاره ای جیدی دفا می کرد ولی د اول وا یه که یه گل دولت جیدی مرزدار و ارتش دار و قووین دروس با مخالف بی.[۲۱]

آلورت انیشتین وا زئنه اش الزا د ای عسک واگر سردیوونداریا صهیونیست، حییم وایزمن، سرکومره ولات نیایی اسرائیل، زئنه اش دگدر وره وایزمن، مناحیم اوسیسکین، و بن-زایان موسینسن د گات وامین رئتن د نیویورک د سال ۱۹۲۱.

انیشتین د سال ۱۹۳۹ یه گل کتاو وه نوم دباره صهیونیسم (About Zionism) نیسن.[۲۲] وه نها د رئتن وه امریکا سخنرانیاش که وه نف صهونیزم بیین دما داری کرد.[۲۳] انیشتین د یه گل سخنراین د هتل کومودور نیویورک، د خلک گوت که «دونسن مه د چی دیاری اصلی جیدیت وا ائتقات وه یه گل ولات جیدی که مرز داشتوئه، ارتش داشتوئه و گرینجی د آز دنیایی که هر چنی یم خو با، ضدیت داره. مه ناگرون آسیو مینجا ولاتیم که جیدیت دش ضربه موئره».[۲۴] وه همچنی یه گل نومه سروا که د مجله نیویورک تایمز پلا بیه[۲۵] نم امضا کرد و ای نومه مناخیم بگین و پارتی زایاره حا هروت نه خصوصند سی برخورد گن وا ولات نشینا عرو د جریان دیر یاسین وه دس ارگون دفاکار هروت مئکوم کرد.

اضافه د ای ناگرونیا، وه د ره وندیاری دونسمنیجا عبری در اورشلیم، فره کنشتکاری کرد و د سال (۱۹۳۰) کتاوی نه وا نوم «دباره صهیونیسم: کوملوس گوتاریا و سخنرانیا اوستاد آلورت انیشتین»، پلا کرد و گوتاریا خوشه وخم او دونسمنیجا کرد.

د سال ۱۹۵۲ و نها د د دنیا رئتن حییم وایزمن، عزرائیل کارلیباخ، روزنامه نیس بانفوذ اسرائیلی د نومه ای د وه پیشناد ده که وه بوئه د سرکومره ولات اسرائیل ، ولی انیشتین ای پیشناد نه قوول نکرد و گوت نمی تونه چنی کاری انجوم بئیه؛ و د بونه کسم و کاریا دونسمنی و دونسمنجایی ای کار نه وه گردن نگرت.

آلبرت انیشتین د ۱۹ اوت، ۱۹۴۶، وا ائلام بیین ره وندیاری کردن سامونجا آموزشت عالی وه ارتواط فره نزیکی وا کشیاریایی داشت که نوشت وارسگریا د ونو می گوتن «یه گل دونسمنیجا جیدی». ولی وه د ۲۲ جوئن، ۱۹۴۷، دفاکاری د ای سامونجا نه ول کرد و وا وه کار گرتن نوم وه د ای سامونجا مخالفت کرد. ای دونسمنیجا د سال ۱۹۴۸ زایشتی وا نوم دونسمنیجا برندیس ریگشو بی.

انیشتین واگرد آلبرت شوایتزر و برتراند راسل، واستان د ری وه ری ازمایشتکاری هسته یی و راس کردن بوم اتمی. انیشتین وا داسون آخری انجوم کاری خلک من خوش ،چن رو دما مردنش بیانیه راسل-اینشتین نه امضا کرد، که ای انجومکاری وه باعث بی کنفرانس پوگواش که ای کنفرانس دباره دونسمنی دنیا بی ورگزار نبا.

ڤولاتمٱنی هٱنی[آلشتکاری]

انیشتین د ولات آلمان اوما وه دی. وه د ۱۷ ساله یی، د ۲۸ جانویه ۱۸۹۶ وا حاست بوئه ش ها د آلمانی بیین خوش درائه و تا پنج سال یه گل بی ولاتمن بی. د ۲۱ فوریه ۱۹۰۱ ولاتمنی سوئیس نه گرت و تا آخر عمر یه گل سوئیسی بی. انیشتین د سال ۱۹۱۴ زایشتی یئنی د گاتی که اوما د کاریا اشتمائی د ولات پروس بی وه یه گل ولاتمن ولات پروس، ولی سی جاگه سیاسی و آزار جیدیا د گات آلمان نازی، وه کاریا اشتمائی نه د ما مارس ۱۹۳۳ ول کرد و سی یه بی که وه ولاتمنی پروس نم د دس ده. د ۱ اکتور ۱۹۴۰ زایشتی وه بی وه ولاتمن ولات ولاتیا یکاگرته امریکا. وه تا گات مردن د ۱۸ آوریل ۱۹۵۵ هم ولاتمن ولاتیا یکاگرته امریکا و هم ولاتمن سوئیس بی.[۲۶]

ٱنیشتٱین د دونیا سرگرمیا[آلشتکاری]

آلورت انیشتین بی وه داسون چن گل گپ متل، فیلم و نماشت نومه، چی گپ متل گپ متل نیس نوم دیار فرانسه یی جان‌ کلود کاریر د سال ۲۰۰۵، وا نوم Einstein S'il Vous Plait (وا مئنی لطفن آقا انیشتین)، فیلم بی ائمیتی ساخته نیکولاس روگ، فیلم آی‌ کیو ساخته فرد شپیسی (د ای فیلم والتر متهو د نشق انیشتین بیه)، گپ متل تمارزیا اینشتین نیسسه بیه وه دس آلن لایتمن، و نماشت نومه طنز پیکاسو د جست و حیز نیسسه بیه وه دس استیو مارتین. انیشتین همچنی داسون اپرا یه کونه انیشتین د بال او آرنگ فیلیپ گلس بی. شخصیت طنز انیشتین داسون نماشت نومه تک بازییار اد متزگر وا نوم آلورت انیشتین: قلندر کنشتیار ئم بی.

د متلیا بیشتر د وه نه چی یه گل نمونه سی نشو دئن دونسمنیا لیوه و اوستادیا حواس پرت وه کار میئرن، سی یه که شخصیت وه و میاش نشونیار بی نظمی یا شایت لیوه یی با و بیشتر سی گن تر نشو دئن وه وه کار گرته بوئه. فردریک گلدن نویسیار تایم د وه وا داسون رسسن وه تمارزی یه گل کارکاتوریست ویرکاری می که.[۲۷]

د جشن وه دی اومائن ۷۲ ساله یی انیشتین د سال ۱۹۵۱، آرتور ساسه عکس گر یو پی آی تلاش می‌کرد تا ونه راضی بکه که د ری وه ری دیربین به حنه. انیشتین ای کار نه د او رو چن گل سی عکس گر انجوم دئه بی، د عوض ای کار زونشه د دهونش دئه بی وه در.[۲۸] ای عسک سی یه که یه گل تضاد نه د نشو دئن یه گل دونسمن نابغه دیاری می کرد بی وه یه گل دیارون د رئزشت خلک. یاهو سیریس، یه گل فیلم راس کن استرالیایی، ای عسگ نه سی یه گل د سینه گوتن مین زایاره یی سی راس کردن فیلم مین زایاره یی انیشتین جوون وه کار گرت. ای عسگ همچنی د ولات بریتانیا وا داسون یه گل د بهرجایا آموزشتی حنیار پریشونی وه کار گرته بوئه.

گوته یا و چک چنیا[آلشتکاری]

د ری یه سری د گوته یا انیشتین یه گل دونسمن دیار ضعیف بیه و د یاد گرته فره سختی کشیه، یا یه که یه گل مات حایی (چی د خود منه یی، یا نشونیا آسپرگرحنن پریشی، و یا نارسایی بیترکنشتکاری بی توجه د خوش داره. د پایه زئشت نومه انیشتین وه قلم پیس، ای گوته یا دروئن. پاره یی د پی جوریاریا گات وختی چی هنی گوتنه،[۲۹] ولی دوبیشتر ویرگار نیسیا و دگدریا موئن که چنی کنشتکاریا و ائتقاتیا پزشگی د اوسه دباره بیشتر کنشتکاری بیین مزگ انیشتین درست نئ سی یه که وارسی مزگ انیشتین نها مردن وه هیچ چی یی نه که نشو بیئه وه چنی مرضیایی داشته دیاری نمی که.

چو جاافتائه دباره رد بیین انیشتین د درس اشمار دونسمنی ئم درست نئ. ری وه ری یه، انیشتین همیشه استعداد بلاجوینی د دونسمنیا اشمار دونسمنیا داشته؛ دگاتی که وه دیپلم خوشه گرت، وه بیترین نمره (۶ از ۶) نه د درسیا جبر، هندسه و سریشت دونسمنی می گرت.[۳۰] نظام نمره دئن د ولات سوئیس، که د وه "۶" بیترین نمره یه، شایت وه نظام گرینج دئن آلمان نه که د وه گرینج "۱" بیترین گرینجه وا نظام گرینج دئن سوئیس اشتوا گرته با. وا یه، آلورت انیشیتن تا ۱۵ ساله یی نمره فره هاری د درسیا ویرگار، زون و ولاتشناسی می گرت.[۳۱]

حقیا مئنوی[آلشتکاری]

انیشتین داراییا، و هنی وه کار گرتن عسگ خوشه وخم کرده سی دونسمنیجا عبری بیت‌المقدس.[۳۲] انیشتین د طول زئشتش فره د ای دونسمنیجا حامینداری کرده و ای حامینداری وه شلک حق امتیازیایی که سی ای کنشتیاریا وه ای دونسمنیجا می ئن هنی نهاداره. آجانس روجر ریچمن چی یه گل کارگزار دونسمنیجا عبری بیت‌المقدس درتیچ یار پروانه وه کار گرتن پیل یاری د نوم آلورت انیشتین و عسگیایی که مال وئن یا عسگیایی که چی وه هئن کار می که. ای آجانس چی مالک اصلی ای پروانه می تونه وه کار گرتن پیل یاریایی نه که د قانون ای آجانس دماگری نمی کن نهاگری بکه (مثلن چی گاتی که نوم انیشتین چی یه گل نشو پیل یاری وه کار گرته بوئه،باید واگرد او ، نشو ™ وه کار گرته بوئه).[۳۳] د ما مه، ۲۰۰۵، کوربیس مالک آجانس روجر ریچمن بی.

شانازیا[آلشتکاری]

آلبرت انیشتین پاراٛیی د شانازیا خوشه نها د دنیا رئتنش وه دس اورده. چی ونو:

د جمله هوم نومیا انیشتین ونونن:

دما د دۏنیا رٱتن[آلشتکاری]

مٱزگ سرؽشت دونسمٱن جادؽار بیٱ، آلبرت ٱنشتٱین، داسوݩ نهاجۊری ۉ پاٛ جۊریا فراٛ بیٱ. مٱزگش د تۊل هٱفت ۉ نیم ساعٱت دما د دۏنیا رٱتنش د کٱپۊش دراؤردن. آلبرت ٱنشتٱین ڤا داسوݩ یٱکؽ د گٱپتریݩ نابغٱ‌یا قٱرن بیسم زارۊیی نوم دؽار بیٱ ۉ علٛٱت ڤیر ڤٱنن دونسمٱنؽا د مٱزگش، گوشایشت سی پؽا کردن رابتٱ باٛن [لٛٱش دؽارکنی ٱعساب|لٛٱش دؽارکنی ٱعساب]] ۉ هۊش زایاراٛیی ڤا هۊش اْشماردونسمٱنی بیٱ. دماجۊری ٱنجوم بیٱ گوتنٱ کاْ بٱئرجایاؽ د مٱزگ کاْ ڤا قسٱ کردن ۉ زڤون رابتٱ دارٱن کوچکتر ۉ بٱئرجایاؽ کاْ ڤا پٱردازش عدٱدی ۉ ڤٱرگٱیی اْرتبات دارٱن گٱپترٱن. دماجۊریا هٱنی نشو ماٛیٱن کاْ ٱنازٱ یاختٱیا گلیال د مٱزگ ٱنشتٱین بؽشتر بینٱ.[۳۷]

سال ۲۰۱۲ نٱتیجٱ نهاجۊری خۊؽ ری چواردٱ تا عٱسگ دٱرتیچ ناٛیٱ د مٱزگ ٱنشتٱین کاْ د «سیکؽا نادؽار بیٱ» گرتنی ۉ دٱرتیچ ناٛیینی، دٱرتیچ بی.[۳۸] هٱمچنیݩ د سال ۲۰۱۳ نٱتیجٱ نهاجۊری دونسمٱنؽا دونسمٱنیجا چین ٱفتاوزنوݩ د شانگهای ۉ دونسمٱنیجا ڤلاتچٱ فلوریدا د اْمریکا د دٱرتیچ کتاو "مٱزگ" دٱرتیچ بی.[۳۹] دونسمٱنؽا د ڤارٱسی عٱسگؽا دٱرتیچ ناٛیٱ د مٱزگ ٱنشتٱین (دۏ عٱسگ د نیمکورٱیا راس ۉ چٱپ) فٱمسن کاْ مٱزگش یاٛ فٱرخ گٱپ ڤا مٱزگ آیمؽا هٱنی دارٱ. اؽ عٱسگؽا نشو ماٛیٱ کاْ یٱکؽ د بٱئرجایا مٱزگش ڤا نوم جسم پیناٛیی (کورپوس کالوزوم) د ٱنشتٱین د آیمؽا هٱنی فرٱ گٱپتر بیٱ.[۴۰]

ڤیر فگرؽا اْشتبا[آلشتکاری]

آلبرت ٱنشتٱین د مٱدرسٱ د درس اْشماردونسمٱنی رٱد ناٛیٱ، هاٛ او جۊرؽ کاْ خوش گوتٱ: ماْ هیچ ڤٱخت د دٱرس اْشماردونسمٱنی رٱد ناٛیمٱ، ماْ تا دما پونزٱ سالاٛیی هساو دیفرانسیل ۉ ٱنتگرال ناْ دونسم. ٱلڤٱت اۊ د ٱڤلیݩ اْمتهوناْ رٱتن ڤ ٱنستیتو سازیاری فدرال سۊئیس‌د سال ۱۸۹۵ رٱد بی، هٱر چٱن د او گات اۊ د کٱسونؽاؽ تر کاْ سی آزمۊن اومانی دۏ سال کوچکتر بی. اۊ د اؽ اْمتهوݩ هٱم ڤارۏترین نۏمرٱیا ناْ د دٱرسؽا اْشماردونسمٱنی ۉ دونسمٱنیا گرت. ٱنشتٱین، خلاف او چیؽ کاْ مؽنجا زایارٱ نوم دیار بیٱ ۉ جا اوفتایٱ، راس دٱس بیٱ.

آرٱنڳؽا ٱنشتٱین[آلشتکاری]

ٱنشتٱین د گات عۏمرش بؽشتر د پٱنجا تا گوتار دونسمٱنی دٱرتیچ کرد. اۊ هٱمچنیݩ آرٱنڳؽا غاٛر دونسمٱنی فراٛ ناْ د خوش دٱرتیچ کردٱ کاْ ینو قرؽ دشونٱن «دباراٛ سٱئیونیزم» (۱۹۳۰)، «سی چؽ جٱنڳ؟» (۱۹۳۳، ڤاگرد زیگموند فروید)، «دۏنیاؽ کاْ ماْ ماٛینم» (۱۹۳۴)، ۉ «دما سالؽا آخری ماْ» (۱۹۵۰).

آرٱنڳؽا لٛرسٱ ڤ فورسی[آلشتکاری]

دباراٛ ٱنشتٱین ڤ فورسی[آلشتکاری]

ڤیردیاریا[آلشتکاری]

سرچشمٱ[آلشتکاری]

  1. [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/541840.stm BBC News | SCI/TECH | Einstein the greates
  2. [http://www.cerncourier.com/main/article/40/1/10 Einstein tops physicist pop chart - CERN Courier
  3. Dudley Herschbach, «Einstein as a Student,» Department of Chemistry and Chemical Biology, Harvard University, Cambridge, MA, USA, page 3, web: HarvardChem-Einstein-PDF: about Max Talmud visited on Thursdays for 6 years.
  4. http://www.telegraph.co.uk/finance/comment/7970619/Obama-could-kill-fossil-fuels-overnight-with-a-nuclear-dash-for-thorium.html
  5. Diehl, Sarah J.; Moltz, James Clay. Nuclear Weapons and Nonproliferation: a Reference Handbook, ABC-CLIO (2008) p. 218
  6. Einstein: The Life and Times by Ronald Clark. page 752
  7. د راسی داٛیڤید هیلبرت د گوتارؽ کاْ هؽن پٱنج رۊز دما سۏخٱنرانی ٱنشتٱین بی هوبروؤٱری جاگرتن ۉ اْنرژی ناْ دٱرتیچ کردٱ بی. ڤٱلٛی ڤ گوتٱ تورنی (بب ۱۱۸-۱۱۷): هیلبرت موشتٱق ٱسلی ناْ ڤرٱز یٱ کاْ «یاٛ گلٛ نیسساٛیی ناْ» د گاتؽ کاْ ٱنشتٱین د گات دیئن گوتینگن ڤیر گرتٱ بی فٱمس. تورنی د نۊئاتر چنی مۉئٱ کاْ: ڤا شکل ۉ بارت تٱبیعی ۉ هوبروؤٱری ڤا دی هیلبرت، قانۊنؽ کاْ ڤ دٱس اومایٱ بی ڤ جا یٱ کاْ ڤ نوم هیلبرت با سریعٱن ڤ نوم ٱسل هومبروؤٱری ماٛدونی ٱنشتٱین نوم نؽایئس. د راسی عر ٱنشتٱین ناٛی، شایٱد تا چٱن دٱهٱ نۊئاتر هٱنی اؽ قانۊنؽا دؽاری نمؽکردن.
  8. Crelinsten, Einstein's Jury, pp. ۹۴–۹۸.
  9. Crelinsten, pp ۱۰۳–۱۰۸.
  10. Crelinsten, pp. ۱۱۴–۱۱۹, ۱۲۶–۱۴۰.
  11. See esp. Albert Einstein, «My Reply. On the Anti-Relativity Theoretical Co. , Ltd. [August ۲۷, ۱۹۲۰,» in Klaus Hentschel, ed. Physics and National Socialism: An anthology of primary sources (Basel: Birkhaeuser, 1996), pp.۱-۵.
  12. Jeffrey Crelinsten, Einstein's Jury: The Race to Test Relativity (Princeton University Press, 2006), esp. chpts. ۶, ۹, ۱۰ and ۱۱
  13. A. Einstein, B. Podolsky, and N. Rosen, Phys. Rev. ۴۷, ۷۷۷ (۱۹۳۵)
  14. M. Born (editor), The Born- Einstein-Letters, p. ۲۲۱ (Macmillan, London (۱۹۷۱)).
  15. M. Born (editor), The Born-Einstein-Letters, p. ۲۲۱ (Macmillan, London (۱۹۷۱)).
  16. A. Einstein, B. Podolsky, N. Rosen, Phys. Rev. ۴۷ ۷۷۷ (۱۹۳۵)
  17. P.A. Schilpp, Ed. Albert Einstein, Philosopher-Scientist, Tudor, N.Y. (۱۹۴۹).
  18. The Economist - Miraculous visions - ۱۰۰ years of Einstein
  19. ویلیام هرمان، «انیشتین و بیت بن»، پلاگر:سازمان پلاکردنی و آموزشت وضع آلیشت اسلامی، تیرو
  20. Stachel, John (2001-12-10). Einstein from 'B' to 'Z'. Birkhäuser Boston. pp. 70. ISBN 0-8176-4143-2.
  21. Rowe, David E. ; Schulmann, Robert (2007-04-16). Einstein on Politics: His Private Thoughts and Public Stands on Nationalism, Zionism, War, Peace, and the Bomb. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-12094-2. P.23
  22. Albert Einsteinدیارگه جاییزه گریا جاییزه نوبل
  23. Albert Einsteinدیارگه مجله تایم
  24. Algemeiner.com - «The Death of Modern Zionism?», by Simon Jacobson
  25. ۱۹۴۸
  26. http://www.einstein-website.de/z_information/variousthings.html#national
  27. http://www.time.com/time/time100/poc/magazine/albert_einstein5a.html تایم ۱۰۰: گل آئم نوم دیار قرن – آلورت انیشتین]]
  28. http://www.mentalfloss.com/archives/archive2003-03-14.htm
  29. روئیت د، چی http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/2988647.stm]] اینشتین و نیوتن مفتلا وه 'وهم حایی' بینه]] دسرسی وه ۱۶ سپتامر ۲۰۰۶. همچنی روئیت سی دیئن: آئمیایی که موئن مفتلا وه توهم بیینه
  30. دواره سازی دیپلم آلبرت انیشتین د «روزنکرانز»، بلگه ۲۹. تئنه نمره ردی وه د درس زون فرانسه بیه که وه نمره ۳ نه د 6 نمره گرته.
  31. دونسمنامه بریتانیکا . ویرایشت پوئزئم. جلت ۱۸. «آلبرت انیشتین». بلگه ۱۵۵
  32. http://aip.org/history/esva/einuse.htm=http://aip.org/history/esva/einuse.htm
  33. http://www.albert-einstein.net/styleguide-readonly/brand.html
  34. [۱]
  35. http://www.aecom.yu.edu
  36. http://www.einstein.edu/facilities/aemc/
  37. Fields, R. Douglas (2009). The Other Brain: From Dementia to Schizophrenia. New York: Simon & Schuster. p. 7. ISBN 978-0-7432-9141-5
  38. The cerebral cortex of Albert Einstein: a description and preliminary analysis of unpublished photographs
  39. The corpus callosum of Albert Einstein‘s brain: another clue to his high intelligence?
  40. [The corpus callosum of Albert Einstein‘s brain: another clue to his high intelligence? پاٛجۊرؽا تازٱ دبارٱ فٱرخؽا مٱزگ ٱنشتٱین ڤا کٱسونؽاتر] بی‌بی‌سی فورسی