آستوݩ خۊزسوݩ

د ڤیکیپدیا، دونسمنامٱ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Khūzestān Province
آستوݩ خۊزسوݩ
Province
Ziggurat in Chogha Zanbil, 13th century BC
Ziggurat in Chogha Zanbil, 13th century BC
Counties of Khuzestan Province
Counties of Khuzestan Province
Location of Khuzestan Province in Iran
Location of Khuzestan Province in Iran
Country  Iran
Region Region 4
Capital Ahvaz
Counties چوٙأ:نیسسٱیا جؽگا بیٱ ڤا ڤیرگۊل
دۉلٱت
 • Governor Gholamreza Shariati
جاگٱپی
 • جاگٱپی کول
۶۴٬۰۵۵ km۲ (۲۴٬۷۳۲ sq mi)
نفۊس(۲۰۱۶)[۱]
 • نفۊس کول ۴٬۷۱۱٬۰۰۰
 • تٱپسن نفۊس
۷۴/km۲ (۱۹۰/sq mi)
راساگٱ گاتی IRST (یۊ تی‌ سی +۰۳:۳۰)
 • توئسوݩ (DST) IRST (یۊ تی‌ سی +۰۴:۳۰)
Main language(s) Persian, Khuzestani Arabic, Bakhtiari, Persian dialects of Khuzestan, Qashqai, Armenian

یٱکی د ۳۱ آستوݩ اؽروݩ ٱ. اؽ آستوݩ ها د هارگٱ ٱفتاونشیݩ ڤلات اؽروݩ. کاْ ها نزیک ڤلات عراق ۉ خٱلٛیج فارس . پاتٱختش ٱئڤاز ٱ ۉ جاگٱپیش هومبروئٱر ڤا ۶۳/۲۳۸ کیلٛۊمتر چارسیک ٱ. د سال ۲۰۱۴ قٱلؽ د راساگٱ ۴ اؽروݩ بیٱ.آستوݩ اؽرونی ڤا دمادارترین ڤیرگار کاْ د اۊچاْ ڤیرگار ایلٛامیا شرۊ مۊئٱ. د دیجا ڤیرگار، یٱکؽ د نازارتریݩ راساگٱیا ٱفتازنوݩ نزیک باستانٱ ڤیرگارشناسؽا د خۊزسوݩ ڤ داسوݩ ایلٛام دمادار ، کاْ پاتٱختش شۊش بيٱ نوم مۉرٱن.خۊزسوݩ ڤ مٱنؽ ڤلات خۊز هشارٱ ڤ ایسجایا ٱسلی اؽ آستوݩ دارٱ. مٱردم شۊشی (فارسی دمادار HUZA یا HUJA کاْ د کٱتیبٱ مٱقبرٱ داریۊش گٱپ د نٱقش رۊسٱم گوتٱ بیٱ) د سٱرچشمٱیا عبری ڤ داسوݩ HAUJA یا HUJA سٱبت بیٱ. د فارسی مؽنجا ڤ خۊز ۉ کۊزی آلشت بیٱ.کٱتیبٱیا نوئا اْسلام ۉ ساسانی نوم آستوݩ خۊزسوݩ تیربؽیو ماٛیٱن. پاتٱخت اؽ آستوݩ د فرٱتر ڤیرگار د قٱل شمالی اؽ ڤلات بیٱ. ٱڤٱل د شۊش دماتر د شۊشتٱر . د تۊل دۉرٱ کولؽ د گات ساسانیا پاتٱخت اؽ آستوݩ ڤا مٱرکز جۏغرافؽائیش مونتٱقل بی. جایؽ کاْ شٱئرگلال هورموز_ٱردشؽر ڤ ری هۊرپٱهیر دمادار ڤ دٱس ٱردشؽر بونیانگوزار سلسلاٛ ساسانیا د قٱرن سئم زارۊیی ڤروئردٱ بی. اؽی شٱئر ایساْ ڤ ٱئڤاز نومگیر بیٱ. ڤلی دماتر د زموݩ ساسانیا ۉ گرد دۉرٱ اْسلامی تا دۏرٱ قاجار آلشت بی ۉ د شۊشتٱر مٱن.ڤا تۉسعٱ تجارٱت دٱریایی مؽن زایاراٛیی کاْ ڤ ساهلؽا خۊزسوݩ رٱسی ٱئڤاز سی پاتٱخت آستونؽ مۉقاٛیٱت بؽترؽ پاٛدا کرد. گلال کارۊن د کولٛ تۏرؽا ڤ لٛا ٱڤاز قابل کشتیرانیٱ (رۏتر د ڤنٱ د تۏر ریپدز(یک جٱریان گلالی) ها ڤ رٱ). اؽ شٱئر ڤا هۏدکردن شا قاجار ناسراْلدین شا د نۊ ڤروئردٱ بی ۉ دما اۊ ناسری نوم نؽایٱ بی.شۊشتٱر ڤ سۊرٱت ری ڤ زٱڤال نؽا. د هالؽ کاْ ٱئڤاز تا ایساْ رۉنٱق پاٛدا کرد. خۊزسوݩ ڤ خاتر جۊرڤاجۊری قۉمیٱتؽش شناختٱ بیا. جٱمیٱت خۊزسوݩ شامل ؛لٛۏریا، عرۉیا اؽرونی، قۉم قٱشقاویی، قٱبیلٛٱ ٱفشار، فارسؽا بۊمی ۉ ٱرمنیا اؽروݩ ٱ. جٱمیٱت خۊزسوݩ بؽشتر شیعٱ موسٱلمونٱن. ڤلی اۊچاْ مٱسیهی ، یٱهۊدی ، سونی ، ٱقٱلٛؽٱتیا مٱندایی هٱم هی.شٱسۉ پٱنج دٱرسٱد د جٱمییٱت خۊزسون لٛۏرٱ کاْ شامل بٱختؽاری، فیلٛی ۉ جنۊبی مۊئٱن کاْ لٛۏرؽا بٱختؽاری نفۊسشو د مابٱقی بؽشترٱ. د دٱهاٛ ۱۹۲۰ تٱنشؽا مٱذهٱبی ۉ زمینٱیا قۉمی بؽشتر مونجٱر ڤ خۊشۊنٱت ۉ تٱفرٱ سی جاْگایی هاست.د جۏملٱ قؽام د سال ۱۹۷۹ ۉ نا آرومی د سال ۲۰۰۵، بومب نؽای د ۲۰۰۵ ۉ شکایٱتؽا سال ۲۰۱۱، انتقادؽا فراٛ د اؽروݩ ڤ دٱس سازمانؽا مؽن زایاراٛیی هقۊق بٱشٱر مٱترٱ بیٱ. د سال ۱۹۸۰ ڤ دٱس بٱسیا عراق ڤ اؽ راسگٱ تٱجاڤوز بیٱ. کاْ مونجٱر ڤ قی اؽروݩ ۉ عراق بی. ایساْ خۊزسوݩ هژدٱ نمایٱندٱ د مٱجلس اؽروݩ دارٱ.

بونچٱک نوم خۊزسوݩ[آلشتکاری]

نوم خۊزسوݩ ڤ مٱنی ڤلات خۊزی ئٱ ۉ هشارٱ مؽکٱ ڤ ساکنؽا ٱسلی اؽ آستوݩ, مٱردم شۊشی (فارسی دمادار: huza ,فارسی مؽنجا: hkuzi یا husa ۉ د سرچشمٱیا عبری: shushan) تا هکۊمٱت شا تٱئماسب سٱفٱڤی کولٛ آستوݩ هنی ڤ نوم khudhi یاkhooji دؽاری مؽبی.

ڤلات شناسی ۉ آو ۉ هٱڤٱ[آلشتکاری]

آستۊن خۊزسوݩ ڤ تۉر ٱساسی کوت مۊئٱ دۏ ڤارگٱ ؛ کلاویا ۉ ڤارگٱیا کۏئسونی د نسارگٱ تا سٱرهۉگٱ ٱئڤاز ۉ جلگٱیا ۉ تالابؽا د هارگٱ آستوݩ. اؽ ڤارگٱ ڤا گلالؽا کارۊن, کٱرخٱ,جٱراهی ۉ مارۊن سؽرآو مۊئٱ.

ڤیرگار[آلشتکاری]

سؽاسٱت[آلشتکاری]

مٱردم ۉ رٱزهشت[آلشتکاری]

زایارٱ مؽن خۊزسوݩ ڤ زڤونؽایؽ چی لٛۏری بٱختؽاری، خۊزی ٬عرۉیی خۊزسونی ڤ لٛۏری بالاگرؽڤٱیی ڤسٱ مؽکٱن ماٛنجقا سالؽا ۷۰۰ تا ۸۰۰ هجری قٱمری زایارٱ عرۉیی چی گریو کٱئبی د عرۉئسوݩ ڤ خۊزسوݩ اومان. زڤوݩ دمادار زایارٱ خۊزسوݩ زڤوݩ خۊزی ئٱ.

اومۊری[آلشتکاری]

دونسمنجایا[آلشتکاری]

چیٛا ڤٱرتیگر[آلشتکاری]

سٱردیٛارؽا[آلشتکاری]

سرچشمٱ[آلشتکاری]

  1. Amar, official statistics site of Iran.