آز أفتویی

د ڤیکیپئدیا، دوٙنئسمأنامه آزاد
پئرئستئن د: ناڤجوٙری, پئی جوٙری
چأن گئل د نئموٙنە سئلوٙلیا أفتویی

آز أفتویی (ڤئ ئینگیلیسی: Solar energy) بوٙأ ڤئ گأرما و نیر کئ د ھوٙر مئیرئن.

آز د ھوٙر[ڤیرایئشت]

ھوٙر د گازیایی چی ھیدروجئن (۷۳٫۴۶دأرصأد) ھئلیوم(۲۴٫۸۵ دأرصأد) و چیا ھأنی چی ئوکسیجئن، کأربون، نئون و نیتروجئن دوروس بییە. آز آسارە ھوٙر یئ گئل د سأرچئشمە یا قۉیین آز د سأریأک جا أفتویی یە. د پایە آخئری نئھابینی یا جاڤأنە دیارکاری بییە عومر ئی سأرچئشمە آز بیشتئر د ۱۴ مئلیارد سالە. د ھأر ثانیە نئزیک ڤئ ۲/۴ مئلیوٙن تون د گونجایئشت دیار ھور موٙە ڤئ آز. ڤا سئیل کار د گونجایئشت دیار ھوٙر کئ نئزیک ڤئ ۳۳۳ ھئزار بأراڤأر گونجایئشت دیار زئمینە. موٙە بوٙیی کئ ئی کورە نیردار تا ۵ مئیلیارد سال ھأنی یئ گئل سأرچئشمە فئرە گأپ سی آزە. أنازە گأرما سأرما د مینجاڤأن ھوٙر نئزیک ڤئ ۱۰ تا ۱۴ مئلیوٙن گیرینج سانتیگئرادە کئ د ریتئراز ڤئ ڤا گأرمایی نئزیک ڤئ ۵۶۰۰ گیرینج و ڤئ حال و بال موجیا ئلئکتئرومئغناطیسی د ڤأرگە دأرتیچ کاری بوٙە. زئمین ھا د فاصئلە ۱۵۰ مئلیوٙن کئلومئتری ھوٙر و ۸ دئیقە و ۱۸ ثانیە گات مورە تا نیر ھوٙر بأرسە د زئمین؛ سی یە نئ کئ بأر زئمین د گئرئتئن نیر ھوٙر فئرە فئرە کأمە. سأرچئشمە ھأمە جوٙر آزیا دیار بییە تا ئیسئ کئ د ڤأرگئرئتە (سوختیا بأردڤأنە د زئمین، آزیا بایی، تاف نئمایا، موجیا دأریایا و...) ھین و ھان د کورە زئمین د ھوٙر گئرئتە بوٙە.

آز أفتویی[ڤیرایئشت]

آز أفتویی نازارتئری سأرچئشمە آز ڤئرگأشتئنی د کول عالأمە و سأرچئشمە أصلی ھأمە آزیایە کئ ھان د ری زئمین. آز أفتویی ڤئ شیڤە موستأقیم و ناموستأقیم می توٙنە بوٙأ ڤئ آزیا ھأنی. کولأند آز بئرچئسە د ھوٙر نئزیک ڤئ ۳٫۸ د ۱۰۲۳ کیلوٙ ڤات د ثانیە أ.

سأرچئشمە[ڤیرایئشت]