آریزونا

د ڤیکیپئدیا، دوٙنئسمأنامه آزاد
پئرئستئن د: ناڤجوٙری, پئی جوٙری
ڤولاتچە آریزونا
بئیرأق آریزونا State seal of آریزونا
بئیرأق نئشوٙ
نوم موستأعار: ڤولاتچە گئرأند کأنیوٙن ;
ڤولاتچە مئرس
شوعار: Ditat Deus (God Enriches)
Map of the United States with آریزونا highlighted
زوٙنا جاڤأنە ئینگیلیسی
زوٙنا قئسە کئردئنی

چی 2010

نوم خألکمأنی آریزونان
مینجاڤأن
(and largest city)
فوٙنیکس
کألوٙن شأر Phoenix metropolitan area
جاگأپی گیرینجشأشوم
جاگأپی کول 113,990[۱] sq mi
(295,234 km2)
پأنا 310 miles (500 km)
دئرازا 400 miles (645 km)
دأرصأد ئو 0.35
پأنا ڤولات شئناسی 31°  20′ N to 37° N
دئرازا ڤولات شئناسی 109°  03′ W to 114°  49′ W
نوفوٙس گیرنج نوفوٙس15th
نوفوٙس کول 6,731,484 (2014 est)
 • تأپئستئ یی نوفوٙس 57/sq mi  (22/km2)
گیرینج تأپئستئ یی نوفوٙس33rd
بئلأنگی
بأرزتئری جا Humphreys Peak
12,637 ft (3852 m)
میوٙنە 4,100 ft  (1250 m)
پأستئری جا Colorado River
72 ft (22 m)
دئما ڤولاتچە بییئن ڤولاتجا آریزونا
ھومدئل بییئن ڤا یأکاگئری February 14, 1912 (48th)
فأرموٙندار Doug Ducey (R)
Secretary of State Michele Reagan (R)
قوڤە موقأنأنە Arizona Legislature
 • مأجلئس عالی Senate
 • مأجلئس ھاری House of Representatives
سئناتوریا جان مأکئین (R)
جئف فئلئیک (کوٙمأرە ڤولاتحا)
مأجلئس نأمایأنە یا ئمریکا 5 Republicans and 4 Democrats (list)
راساگە گاتیs  
 • most of state Mountain: UTC -7 (no DST)
 • Navajo Nation Mountain: UTC -7/-6
رازینە ئیزو 3166 US-AZ
کوچئک بییە نوم AZ, Ariz.
دیارگە www.az.gov


آریزونا (ڤئ ئینگیلیسی: Arizona) یئ گئل د ڤولاتچە یا ئمریکاە کئ ھا د راساگە راساگە ھارگە أفتونئشین ئمریکا. ئی ڤولاتچه یئ گئل د ڤولاتچه یا راساگە ھارگە أفتونئشین ئمریکا و راساگە کوساری ئمریکاە. آریزونا شأشومی ڤولاتچە گأپ و شومزأئومی ڤولاتچە پورنوفوٙس ئمریکاە. شأر فوٙنیکس مینجاڤأن و پورنوفوٙستاری و شأر ڤولاتچە آریزوناە. آریزونا چئل و ھأشتومی ڤولاتچە و آخئری بأرجا د سأرزئمین أصلی ئمریکا ە کئ د ھا د ڤولاتچە یا یأکاگئرئتە ئمریکا. ئو ھأڤا هوشگ نیمە ھارگە آریزونا سی ئمریکاییا ڤا توسوٙنیا گأرم و زئمسوٙنیا مولایئم نوم دیار بییە. لأت شومالی آریزونا کئی یئ گئل بأرجایا ھوماری بئلأنگ و گأپ و گاپ کولورادوە، پورە د لئریا دار کاج، صأمومبأر و دوگلاس فئرە. ڤولاتچە آریزونا ڤا ڤولاتچە یا نیومئکزیکو، یوٙتا، نئڤادا، کالیفورنیا ە. ئی ڤولاتچە ھأمچئنی ۶۲۶ کئلومئتر مأرز مین زایارە یی ڤا دۊ گئل د ڤولاتچە یا ڤولات مئگزیک یأنی باخا کالیفورنیا و سونورا دارە. ئى ڤولاتچە چأن گئل پارک زایارە یی فئرە نوم دیار د دونیا دارە. چأن گئل د مال نئشینیا سور پوٙس چی نأڤاجوٙیا د ئی ڤولاتچە زئمینیا فئرە یی دارئن کئ زئمینیاشوٙ مال دولأت ئمریکاە.

نوم[ڤیرایئشت]

باڤأر خألکمأنی یأنە کئ ریشە نوم آریزونا د کألیمە دئمادار ئسپانیایی آریزوناک میا و "آریزوناک" یئ گئل گوتە دیار د کألیمە آلی سوناکە (یئ گئل کألیمە کئ د زوٙن ئودھامی) ھومبأراڤأرە ڤا کألیمە "باھار کوچئک" کئ د دئماتئر یئ گئل د راساگە د نئزیکی یئ گئل مأدأن نورە کئ نئزیک ڤولات مئگزیک بییە می گوتئنە. پارئ یی د نئھاجوٙریا موٙأن کئ: "آریزونا ریشە د گوتە کار ئسپانیایی árida zona کئ د لۊری بوٙە "راساگە هوٙشگ" دارە.

ڤولات شئناسی[ڤیرایئشت]

آریزونا ھا د ھارگە أفتونئشین ڤولات ئمریکا و شأشومی ڤولاتچە گأپ ئمریکاە. پومزە دأرصأد د جاگأپی ۲۹۵۰۰۰ کئلومئتر چارسیک ئی ڤولاتچە مئلک شأخصیە. آریزونا سی یە کئ تی دیارکونوٙنیا بیاڤوٙنی نازار و گیایا ھۊشگی زئشت چی کاکتوٙس دارە فئرە نوم دیار بییە. ئو ھأڤا آریزونا أم خوش فئرە ڤأرتیە گئرە. توسوٙنیا ئی ڤولاتچە گأرم و زئمئسوٙنیا ڤئ أم نازارە. چی ڤولاتچە یا ھارگە أفتوزأنوٙن ئمریکا آریزونا أم ڤا یە کئ ئو ڤأڤا بیاڤوٙنی دارە د دیجا ڤولات شئناسی سی خوش فئرە نازارە. کۊیا و کألوٙن ھوماری هان د بیشتئر د نئصم ئی ڤولاتچە. ڤا یە کئ آریزونا یئ گئل د ڤولاتچە یا ھۊشگە ڤألی ۲۷ دأرصأد ئی ڤولاتچە لئر دارە کس ڤا جاگأپی ڤولاتیایی چی آلمان و فأرانسە ھومبأراڤأرە. ئو ھأڤا ڤولاتچە آریزونا سی یە کئ د ھومسایی ڤولاتچە آریزونا سی یە کئ ئی ڤولاتچە ھا د ھومسایی بیاڤوٙ موٙھاڤی فئرە ھۊشگ و گأرمە. د شومال ئی ڤولاتچە مال نئشینیا سور پوٙس فئرە یی زئشت می کأن، یئ گئل د ڤئنوٙ مال نئشینیا ئیل نأڤأجو ە کئ هان د ھومسایی گئرأند کأنیوٙن.


أسگدوٙنی[ڤیرایئشت]

سأرچئشمە[ڤیرایئشت]