آریزونا

د ڤیکیپدیا، دونسمنامٱ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
ڤولاتچە آریزونا
بئیرأق آریزونا State seal of آریزونا
بئیرأق ناٛشۊ
نوم هٱنی: ڤولاتچە گئرأند کأنیوٙن ;
ڤولاتچە مئرس
شوئار: Ditat Deus (God Enriches)
Map of the United States with آریزونا highlighted
زڤونیٛا جاڤٱنٱ ئینگیلیسی
زڤونیٛا قسٱ کردنی

چی 2010

نوم ڤلٛاتمٱنی آریزونان
پاتٱخت
(and largest city)
فوٙنیکس
کٱلوݩ شٱئر Phoenix metropolitan area
جاگٱپی گیرینجشأشوم
جاگٱپی کول 113,990[۱] sq mi
(295,234 km2)
پٱئنا 310 miles (500 km)
درزا 400 miles (645 km)
درسٱد اۉ 0.35
پٱئنا ڤلٛاتشناسی 31°  20′ N to 37° N
درازا ڤلٛاتشناسی 109°  03′ W to 114°  49′ W
نوفۊس گیرنج نوفۊس15th
نوفۊس کول 6,731,484 (2014 est)
 • تٱپساْیی نوفۊس 57/sq mi  (22/km2)
گیرینج تٱپساْیی نوفۊس33rd
بئلٱنگی
بٱرزتری جا Humphreys Peak
12,637 ft (3852 m)
میونٱ 4,100 ft  (1250 m)
پٱستری جا Colorado River
72 ft (22 m)
دئما ڤلاتچٱ بیئن ڤولاتجا آریزونا
هومدل بیئن ڤا یٱکاگری February 14, 1912 (48th)
فرموندار Doug Ducey (R)
Secretary of State Michele Reagan (R)
قوڤٱ موقٱنٱنٱ Arizona Legislature
 • مجلس عالی Senate
 • مجلس هاری House of Representatives
سناتوریٛا جان مأکئین (R)
جئف فئلئیک (کوٙمأرە ڤولاتحا)
مجلس نٱمایٱنٱیا آمریکا 5 Republicans and 4 Democrats (list)
راساگٱ گاتی  
 • most of state Mountain: UTC -7 (no DST)
 • Navajo Nation Mountain: UTC -7/-6
رازینٱ ایزو 3166 US-AZ
کوچک بیٱ نوم AZ, Ariz.
دیارگٱ www.az.gov


آریزونا چوٙأ:ڤئ ئینگیلیسی یئ گئل د ڤولاتچە یا ئمریکاە کئ ھا د راساگە راساگە ھارگە أفتونئشین ئمریکا. ئی ڤولاتچه یئ گئل د ڤولاتچه یا راساگە ھارگە أفتونئشین ئمریکا و راساگە کوساری ئمریکاە. آریزونا شأشومی ڤولاتچە گأپ و شومزأئومی ڤولاتچە پورنوفوٙس ئمریکاە. شأر فوٙنیکس مینجاڤأن و پورنوفوٙستاری و شأر ڤولاتچە آریزوناە. آریزونا چئل و ھأشتومی ڤولاتچە و آخئری بأرجا د سأرزئمین أصلی ئمریکا ە کئ د ھا د ڤولاتچە یا یأکاگئرئتە ئمریکا. ئو ھأڤا هوشگ نیمە ھارگە آریزونا سی ئمریکاییا ڤا توسوٙنیا گأرم و زئمسوٙنیا مولایئم نوم دیار بییە. لأت شومالی آریزونا کئی یئ گئل بأرجایا ھوماری بئلأنگ و گأپ و گاپ کولورادوە، پورە د لئریا دار کاج، صأمومبأر و دوگلاس فئرە. ڤولاتچە آریزونا ڤا ڤولاتچە یا نیومئکزیکو، یوٙتا، نئڤادا، کالیفورنیا ە. ئی ڤولاتچە ھأمچئنی ۶۲۶ کئلومئتر مأرز مین زایارە یی ڤا دۊ گئل د ڤولاتچە یا ڤولات مئگزیک یأنی باخا کالیفورنیا و سونورا دارە. ئى ڤولاتچە چأن گئل پارک زایارە یی فئرە نوم دیار د دونیا دارە. چأن گئل د مال نئشینیا سور پوٙس چی نأڤاجوٙیا د ئی ڤولاتچە زئمینیا فئرە یی دارئن کئ زئمینیاشوٙ مال دولأت ئمریکاە.

نوم[آلشتکاری]

باڤأر خألکمأنی یأنە کئ ریشە نوم آریزونا د کألیمە دئمادار ئسپانیایی آریزوناک میا و "آریزوناک" یئ گئل گوتە دیار د کألیمە آلی سوناکە (یئ گئل کألیمە کئ د زوٙن ئودھامی) ھومبأراڤأرە ڤا کألیمە "باھار کوچئک" کئ د دئماتئر یئ گئل د راساگە د نئزیکی یئ گئل مأدأن نورە کئ نئزیک ڤولات مئگزیک بییە می گوتئنە. پارئ یی د نئھاجوٙریا موٙأن کئ: "آریزونا ریشە د گوتە کار ئسپانیایی árida zona کئ د لۊری بوٙە "راساگە هوٙشگ" دارە.

ڤولات شئناسی[آلشتکاری]

آریزونا ھا د ھارگە أفتونئشین ڤولات ئمریکا و شأشومی ڤولاتچە گأپ ئمریکاە. پومزە دأرصأد د جاگأپی ۲۹۵۰۰۰ کئلومئتر چارسیک ئی ڤولاتچە مئلک شأخصیە. آریزونا سی یە کئ تی دیارکونوٙنیا بیاڤوٙنی نازار و گیایا ھۊشگی زئشت چی کاکتوٙس دارە فئرە نوم دیار بییە. ئو ھأڤا آریزونا أم خوش فئرە ڤأرتیە گئرە. توسوٙنیا ئی ڤولاتچە گأرم و زئمئسوٙنیا ڤئ أم نازارە. چی ڤولاتچە یا ھارگە أفتوزأنوٙن ئمریکا آریزونا أم ڤا یە کئ ئو ڤأڤا بیاڤوٙنی دارە د دیجا ڤولات شئناسی سی خوش فئرە نازارە. کۊیا و کألوٙن ھوماری هان د بیشتئر د نئصم ئی ڤولاتچە. ڤا یە کئ آریزونا یئ گئل د ڤولاتچە یا ھۊشگە ڤألی ۲۷ دأرصأد ئی ڤولاتچە لئر دارە کس ڤا جاگأپی ڤولاتیایی چی آلمان و فأرانسە ھومبأراڤأرە. ئو ھأڤا ڤولاتچە آریزونا سی یە کئ د ھومسایی ڤولاتچە آریزونا سی یە کئ ئی ڤولاتچە ھا د ھومسایی بیاڤوٙ موٙھاڤی فئرە ھۊشگ و گأرمە. د شومال ئی ڤولاتچە مال نئشینیا سور پوٙس فئرە یی زئشت می کأن، یئ گئل د ڤئنوٙ مال نئشینیا ئیل نأڤأجو ە کئ هان د ھومسایی گئرأند کأنیوٙن.


أسگدوٙنی[آلشتکاری]

سأرچئشمە[آلشتکاری]

چوٙأ:بأرکونوٙن سیاسی ڤولاتچە یا ئمریکا