آدیغی

د ڤیکیپدیا، دونسمنامٱ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Adyghe
Адыгабзэ
West Circassian
هٱچایٱ بیئنی د Russia (incl. Circassia: Adygea
لۉن Circassians, Cherkesogai
شومارٱ هٱچایٱکوݩ 575,900  (2005–2015)[۱]
هونڤادٱ زڤون
سامونٱ نیسٱنن

Cyrillic (current)
Latin (historical)
Arabic (historical)

Georgian (historical & gaining popularity)
رٱڤشت جاڤٱنن
زڤون جاڤٱنٱ د  Adygea
زڤون میزونکاری بیٱ بی میزونکای جاڤٱنٱیی
رارینٱیا زڤون
ISO 639-2 ady
ISO 639-3 ady
Adyghe in Adygea (2002).png
Distribution of the Adyghe language in Adygea, Russia (2002)
ایٛ بٱلگٱ د رٱڤشت IPA کاْ د لۏری مینجایی مۊٱ یونیکود دیٛاری میکٱ. هامینداری یونیکود، سی یٱنٱ کاْ جا پیٛنیاریٛا یونیکود، ڤا نشونٱیا پورس کردن، چارسيکیٛا ناْ سئیل بٱکيت.

زون آدیغی یئ گئل زون قفقازی و د دأسە زوٙنا قأفقازی شومالیە کئ د راساگە مینجا أفتوزأنوٙن و قأفقاز نئزیک د پومصأد ھئزار کأس نزیک د ھأچایە ڤأر دارە. د أصل ھأچایە ڤأریا ئی زوٙن ڤولات نئشین ڤولات آدیغیه بیینە کئ ئی ڤولات خوش ھا د راساگە قأفقاز بینه کئ د طوٙل ڤیرگار د جایا جوٙر ڤا جوٙری فئرە مالکأنوٙن کاری کئردئنە، ھأچایە ڤأریا ئی زوٙن د گات ئیسئنی ھان د ڤولاتیا روٙسیە، ئوردون، تورکیە، ئسرائیل، ئمریکا، مأقدوٙنیە و عأراق.ئی زوٙن د دئماتأر ڤا یئ گئل هیل نئڤئشت فارسی د جوٙری کئ سی زوٙن آدیغی خوٙ ب نیسئسە بی. ڤألی د سال ۱۹۲۷ زایئشتی ألئفبا لاتین نە ڤئ کار گئرئتئن و ڤألی د گات ئیسئنی ئی زوٙن ڤا ھیل نئڤئشت سیریلیک نیسأنە بوٙە.

تورهیل[آلشتکاری]

А а Б б В в Г г Гу гу Гъ гъ Гъу гъу Д д
Дж дж Дз дз Дзу дзу Е е (Ё ё) Ж ж Жъ жъ Жъу жъу
Жь жь З з И и Й й К к Ку ку Къ къ Къу къу
КӀ кӀ КӀу кӀу Л л Лъ лъ ЛӀ лӀ М м Н н О о
П п ПӀ пӀ ПӀу пӀу Р р С с Т т ТӀ тӀ ТӀу тӀу
У у Ф ф Х х Хъ хъ Хъу хъу Хь хь Ц ц Цу цу
ЦӀ цӀ Ч ч ЧӀ чӀ Ш ш Шъ шъ ШӀ шӀ ШӀу шӀу Щ щ
(Ъ ъ) Ы ы (Ь ь) Э э (Ю ю) Я я Ӏ

اورتوگرافی[آلشتکاری]

سیریلیک لاتین آی پی ئی گوتئن کألیمە یا
А а ā []
ачъэ (بوز)، апчъы (ئشماردئنی)
Б б b [b]
баджэ (گورگ)، бэ (فئرە)
В в v [v]
кэнау
Г г ɣ [ɣ]
гыны (پوٙتر)، чъыгы (دار)
g ([ɡ])
Гу гу [ɡʷ]
гу (قألب)، гущыӏ (کألیمە)
Гъ гъ ġ / ǧ [ʁ]
гъатхэ (سأرۉ)، гъэмаф (تۉسوٙ)
Гъу гъу ġ° / ǧ° [ʁʷ]
гъунэгъу (ھومسا)، гъунджэ (آئینە)
Д д d [d]
дыджы (تأل)، дахэ (نازار)
Дж дж ǯʹ [d͡ʒ]
джан (جوٙمە)، лъэмыдж (پول)
Дз дз ʒ [d͡z]
дзыо (کیف)، дзын (ڤأنئن)
Дзу дзу ʒ° [d͡zʷ]
хьандзу (کە)، хьандзуачӏ (کە کأم)
Е е e [aj] [ja]
ешэн (گئرئتئن)، еплъын (سئیل کئردئن)
(Ё ё) ë [jo]
ёлк
Ж ж ž [ʒ]
жэ (دأم)، жакӏэ (نوٙن)
Жъ жъ [ʐ]
жъы (گأپ سال)، жъажъэ (کول)
Жъу жъу ẑ° [ʐʷ]
жъун (تۉسئن)، жъуагъо (آسارە)
Жь жь žʹ [ʑ]
жьыбгъэ (با)، жьао (سا)
З з z [z]
занкӏэ (موستأقیم)، зандэ (شیڤ)
И и i [əj] []
ихьан (ئوٙمائن)، икӏыпӏ
Й й j [j]
йод، бай (مالدار)
К к k [k]
кнопк، ручк
Ку ку []
кушъэ (گأھڤارە)، ку (کارت)
Къ къ q [q]
къалэ (شأر)، къэкӏон (ئوٙمائن)
Къу къу []
къухьэ (کأشتی)،къушъхьэ (کوٙ)
Кӏ кӏ č̣ʹ [] [tʃʼ]
кӏымаф (زئمئسوٙ)، кӏыхьэ (دئراز)، кӏэ (دوم)، шкӏэ (گوٙسالە)
Кӏу кӏу ḳ° [kʷʼ]
кӏон (تئلئکئسئن)، кӏуакӏэ (قۉئین)
Л л l [l]
лагъэ (کئشیاری بییە)، лы (گوٙشت)
ɮ ([ɮ])
Лъ лъ ł [ɬ]
лъэбэкъу (قأدأم)، лъащэ (لأنگ)
Лӏ лӏ [ɬʼ]
лӏы (پیا)، лӏыгъэ (زألە دار)
М м m [m]
мазэ (ما، مونگ)، мэлы (گوٙسئن)
Н н n [n]
нэ (تیە)، ны (دا)
О о o [aw] [wa]
мощ (کئ)، коны (آشغال)، о (شوما)، осы (بأرف)، ощхы (باروٙ)
П п p [p]
пэ (پئت)، сапэ (توٙز)
Пӏ пӏ []
пӏэ (تأختە خۉ)، пӏэшъхьагъ (بالئشت)
Пӏу пӏу ṗ° [pʷʼ]
пӏун (ھیز گئرئتئن، ھوٙکارە بییئن), пӏур (مورید، شاگئرد)
Р р r [r]
рикӏэн (رئختئن د )، риӏон (د ڤئ گوتئن)
С с s [s]
сэ (مئ،مئ)، сэшхо (شومشیر(تیغە))
Т т t [t]
тэтэжъ (پاپا)، тэ (ئیما)
Тӏ тӏ []
тӏы (کۉئر)، ятӏэ (پأچأل)
Тӏу тӏу ṭ° [tʷʼ]
тӏурыс (پیر)،тӏурытӏу (ھومزا)
У у w [əw] []
ушхун (موستأقیم رأتئن)، убэн (تئلنی یئن، نأرم کئردئن)
Ф ф f [f]
фыжьы (ئسبی)، фэен (حاسئن)
Х х x [x]
хы (دأریا, شأش)، хасэ (لیر ھومفئکری)
Ху ху [] тхьэшхо (خودایئ تأڤانا)، унэшхо (حوٙنە گأپ)
Хъ хъ χ [χ]
хъыен (جا ڤئ جا کئردئن)، пхъэн (طوم کاشتئن)
Хъу хъу χ° [χʷ]
хъун (پیش ئوٙمائن)، хъурай (حألقە)
Хь хь [ħ]
хьэ (سأی)، хьаку (رأحئم)
Ц ц c [t͡s]
цагэ (دأنە)، цы (میا لأش)
Цу цу [t͡sʷ]
цуакъэ (کوش)، цу (گا)
Цӏ цӏ [t͡sʼ]
цӏынэ (تأر)، цӏыфы (کأس)
Ч ч č̍ [t͡ʃ]
чэфы (نازار)، чэты (جیجە)
Чӏ чӏ č̣ [t͡ʂʼ]
чӏыпӏэ (راساگە)، чӏыфэ (قأرض)
Чъ чъ č [t͡ʂ]
чъыгай (جۉ), чъыӏэ (سرد)
Ш ш š [ʃ]
шы (گٱگٱ)، шыблэ (تٱش بریق)
Шъ шъ ŝ [ʂ]
шъэ (سٱد)، шъабэ (نٱرم)
Шъу шъу ŝ° [ʂʷ]
шъугъуалэ (هومال)، шъукъакӏу (اۊمائن-سی چٱن کٱس)
Шӏ шӏ ṣ̂ [ʃʼ]
шӏын (أنجوم دأئن)، шӏэныгъ (دوٙنئسمأنی)
Шӏу шӏу ṣ̂° [ʃʷʼ]
шӏуцӏэ (سی)، шӏуфэс (أڤال پورسی)
Щ щ šʹ [ɕ]
щагу (ھۉش)، щатэ (مورأبا آلی)
(Ъ ъ)
Ы ы ə [ə]
ыкӏи (ھأنی)، зы (یأکی)
(Ь ь)
Э э ă [a]
ӏэтаж (پاپا)، нэнэжъ (ماما)
(Ю ю) ju [ju]
Юсыф (یوٙسئف)، Юныс (نوٙح)
Я я [jaː]
яй (مال ڤئنوٙ)، ябгэ (دیڤ)
ӏ ʾ [ʔ]
ӏэ (دأس)، кӏасэ (چی)
ӏу ՚° [ʔʷ]
ӏукӏэн (دیئن)، ӏусын (نئزیک نئشأسئن)، ӏудан (تال)

پئنیاریا زوٙن آدیغی[آلشتکاری]

سیریلیک لاتین آی پی ئی گوتئن کألیمە یا لئزڤ
Гь гь ɡ’ ([ɡʲ])
гьанэ (shirt), гьэгун (to play) Shapsug dialect. Correspond to Дж дж.
Кь кь k ([])
кьэт (chicken), кьэтыу (cat), кьэфы (cheerful) Shapsug dialect, Correspond to Ч ч.
Кӏь кӏь ([kʲʼ])
кӏьэ (tail), кӏьакӏьэ (egg), кӏьапсэ (rope) Shapsug dialect, Correspond to Кӏ кӏ.
Ль ль l [l]
Сӏ сӏ ṣ̣ ([])
сӏэ (name), псӏы (lie) Shapsug dialect, Correspond to Цӏ цӏ
Чъу чъу č̍° ([t͡ɕʷ])
чъуакъо (shoe), чъу (ox) Shapsug dialect, Abzakh dialect. Correspond to Цу цу
ӏь ʾ’ ([ʔʲ])
ӏьалэ (boy), ӏьэс (sits under) Abzakh dialect

سرچشمٱ[آلشتکاری]

  1. خطای لوآ در ماجول:Citation/CS1/en در خط 257: Argument map not defined for this variable.