آتن

د ڤیکیپدیا، دونسمنامٱ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
آتن
Αθήνα
Athīna
Athens Montage L.png
آتن is located in Greece
آتن
آتن
تیارگٱیا: 37°58′N 23°43′E / 37.967°N 23.717°E / 37.967; 23.717Coordinates: 37°58′N 23°43′E / 37.967°N 23.717°E / 37.967; 23.717
ڤلات یۊنان
راساگٱ ڤلات شناسی میٛنجا یۊنان
راساگٱ دیڤونداری آتیکا
یٱکا راساگٱیی آتن میٛنجایی
Districts 7
دۉلت
 • Mayor گئورگیۊس کامینیس (خودسلادار; since 29 دسامر2009)
جاگٱپی
 • شٱئری ۴۱۲ km۲ (۱۵۹ sq mi)
 • مترو ۲٬۹۲۸٫۷۱۷ km۲ (۱٬۱۳۰٫۷۸۴ sq mi)
 • Municipality ۳۸٫۹۶۴ km۲ (۱۵٫۰۴۴ sq mi)
بیٛشتری بئلٱنگی ۳۳۸ m (۱٬۱۰۹ ft)
کمتری بئلٱنگی ۷۰ m (۲۳۰ ft)
نوفۊس(۲۰۱۱)[۱]
 • تٱپسن نوفۊس
 • شٱئری ۳٬۰۹۰٬۵۰۸
 • تٱپسن نوفۊس شٱئری ۷٬۵۰۰/km۲ (۱۹٬۰۰۰/sq mi)
 • مترو ۳٬۷۵۳٬۷۸۳
 • تٱپساْیی مترو ۱٬۳۰۰/km۲ (۳٬۳۰۰/sq mi)
 • Municipality ۶۶۴٬۰۴۶
 • تٱپساْیی Municipality ۱۷٬۰۰۰/km۲ (۴۴٬۰۰۰/sq mi)
Community
راساگٱ گاتی EET (یۊ تی‌ سی +۲)
 • تۉسوݩ (DST) EEST (یۊ تی‌ سی +۳)
Postal code 10x xx, 11x xx, 120 xx
Area code(s) 21
پلاک ماشین Yxx, Zxx, Ixx

آتنیۊنانی: Αθήνα، گوتن: آسینا) پاتٱخت ڤلات یۊنان ٱ. نوم ایٛ شٱئر ڤیرگارمٱن د نوم آتنا خودا ڤیردونسمٱنی جٱنڳ ۉ ٱلاهٱ تیٱ ڤاداشت کاری ایٛ شٱئر گرتٱ بیٱ. ایٛ شٱئر ها د راساگٱ آتیکا ڤلات یۊنان ۉ یٱکیٛ د شٱئریٛا فرٱ دئمادار دۏنیا ئٱ، ڤیرگار ایٛ شٱئر نزیک ڤ 3400 سالٱ. د گات دئماتری آتن یٱکیٛ د ڤلات شٱئریٛا فرٱ پیشکردٱ د راساگٱ پیرائۊس بیٱ. جۊری کاْ ایٛ شٱئر پاتٱخت دونسمٱنی، یا گرتن، هونٱر ۉ فٱلسٱفٱ دۏنیا اۊسنی بیٱ. هونٱیا ٱفلاتوݩ کاْ د آکادمی یا دونسمنٱگٱ ۉ هونٱ ٱرٱستۊ کاْ د لیسٱ(گات د دٱر ڤٱنن نوم دیٛار بینٱ نشوݩ دیارکوݩ جاگٱ ڤ دی اوماین شٱئرآڤیشتاْیی ٱفتاونشیݩ ۉ مردوم کیٛخایی د ایٛ راساگٱ بیٱ جۊری کاْ د سٱدٱ پٱنجم دئما زارۊ ایٛ راساگٱ کارگرایی فرٱیی د دٱسگرتٱیا سیاسی، اومۊری، سٱنٱتی ۉ چیٛا هٱنی د هومبٱست اورۊپا ایسنی ۉ رۊم اۊسنی داشتٱ. شٱئر آتن د دیجا اومۊری د راساگٱ هارگٱ ٱفتاوزٱنوݩ هومبٱست اورۊپا فرٱ پیشکرداْ ئا. شٱئر آتن د سال 2011 زارۊیی 664 هزار کٱس نوفۊس داشتٱ ۉ جاگرتاْیی ایٛ شٱئر نزیک ڤ 39 کیلۊمتر چارسیک بیٱ ۉ تٱپسن نوفۊس د ایٛ شٱئر فرٱ زیادٱ. اۊساْ شٱئر آتن ۉ زیربٱئرجایا نزیکش نزیک ڤ سیٛ ملیون ۉ نٱڤٱد هزار کٱس د سال 2011 نوفۊس داشتٱ، میراس گات کلاسیک مال شٱئر آتنٱ. ایٛ شٱئر د گاتیٛا پارتنون، اْمپراتۊری رۊم و اْمپراتۊری عوسمانی فرٱ پیشکردٱ بیٱ ۉ نٱقش ٱساسی د شٱئرآڤیشاْیی ٱفتاونشیݩ داشتٱ.

آتن یاْ جٱهوݩ شٱئرٱ سی یٱ کاْ ایٛ شٱئر د دیجا ڤلات دیارکاری فرٱ خۊئٱ ۉ ایچاْ یٱکی د میٛنجاڤٱنیٛا ڤلاتگردی، اومۊری کاری،اومۊری ۉ دئماترشناسی ۉ چیٛا هٱنی د دۏنیا ایسنیٱ. یۊنسکو یا سامونجا میراس رٱهزهشتی زایارٱیا یٱکاگرتٱ جایا فرٱیی ناْ د شٱئر آتن ٱندوم میراس رٱهزهشتی دۏنیا دونسٱ ایٛ جایا د ری دئمادارتر بیئن ڤنونن: آکروپولیس آتن، پٱرٱستشگٱ دافنی، د گات دئما خودسلاداری آتن د اْمپراتۊری عوسمانی، پارلمان هلنیک، کتاوهونٱ زایارٱیی یۊنان، دونسمنیجا آتن، کاْ ڤنو د گات مودرن رٱڤٱندیٛاری بینٱ. ٱڤلی گات بازیٛا اولٱمپیک د گات مودرن د سال 1896 زارۊیی د یۊنان بٱرگوزار بیٱ. دۏ تا د موزٱیا نوم دیٛار ۉ نازار د یۊنان موزٱ دئماترشناسی زایارٱیی ۉ موزە آکروپولیس کاْ هر سالٱ ڤلاتگردیٛا فرٱیی د سرتاسر دۏنیا میٛان اۊچاْ.

ڤیرگار[آلشتکاری]

دئماتری ڤیرگار بیئن آئم د آتن ها د ٱشکٱفت شیست کاْ تٱقریڤٱن نزیک ڤ میٛنجا 7 هزار سال تا 11 هزار دئماتر د زارۊ بیٱ، شٱئر آتن د او گات ڤ نوئا نزیک ڤ هفت هزا سال ایسجاگٱ آئم بیٱ ۉ د 1400 سال دئما زارۊ ایچاْ میٛنجاڤٱن شٱئرآڤیشتاْیی مۊکنای بیٱ ۉ آکروپولیس قلا میٛنجایی شٱئرآڤیشتاْیی مۊکنای بیٱ، جاگٱیا هنی کاْ د ایٛ شٱئرآڤیشتاْیی فرٱ نوم دیار بینٱ شٱئر مۊکنا ۉ پیلۊس بینٱ. آتن د گات چول کاری دۊریٛا فرٱ خراو بی ۉ هر گاتی خوشاْ د نۏ رٱڤٱندیٛاری میٛکرد، آتن چی هر شٱئر گٱپ و پیشکردٱیی د گات بورونز یٱکیٛ د میٛنجاڤٱنیٛا اومۊری ۉ شٱئرآڤیشتاْیی بیٱ، د گات آهٱن هٱم ڤا ساٛل کردݩ د دیارجۊریٛایی کاْ د راساگٱ کرامیکۊس ڤ دٱس اومایٱ چنی نشوݩ ماٛئٱ کاْ آتن د ایٛ گات هٱم فرٱ پیشکردٱ بیٱ ۉ یٱکیٛ د میٛنجاڤٱنیٛا اومۊری ۉ اومۊری کاری د ایٛ گات بیٱ د پایٱ نوئابینی دئماتر شناسیٛا ایٛ گات د 900 سال د دئما زارۊ شرۊ بیٱ. د سٱدٱ شٱش دئما زارۊ ، سولون کاْ یٱکی د پاتشایا آتن بی یاْ سری بیٛترکاری کومولٱیٱکی ناْ رٱڤٱندیاری کرد کاْ سرچشمٱ ایٛ بیٛترکاری کولنتیسیس بیٱ کاْ ڤ ایٛ بیٛترکاری ناْ د پایٱ گوتٱیا خوش د سال 508 دئما زارۊ سی ایٛ پاتشا گوتٱ. د ایٛ سال بی کاْ آتن د دیجا آز دٱریایی فرٱ قۉئین بی ۉ د شٱئریٛا ایونی کاْ د ری ڤ ری ایٛرونیٛا ایسنی جٱنڳ داشتن فرٱ هومیاری د اۊساْ بی کاْ اْسپارتیٛا هٱم ڤا آتن سی جٱنڳ ڤا ایٛرونیٛا هوم دٱنڳ ۉ یٱکاگر بیئن ۉ ڤنونٱ د جٱنڳ ماراتون کاْ د سال 490 دئما زارۊ پیش اوما ایٛرونیٛا ناْ شکٱس دٱئن ڤٱلی دٱس آخر ایٛرونیٛا د یاْ جٱنڳ جأن دۏ گلٛ شٱئر آتن نٱ گرتن ڤٱلی د گات پاتشایی لئونیداس یۊنانیٛا فرٱ د ری ڤ ری ایٛرونیٛا جٱنڳ میٛ کردن. میٛن نزیک سٱد سال د گات تلایی مردوم کیخایی آتنی نوم دیار بیٱ د گاتی کاْ آتن میٛنجاڤٱن ۉ پاتٱخت ۉ سردیڤونیٛار یۊنان دئمایی بی ۉ د ایٛ سالیٛا پایاْ مردوم کیخایی کومولٱیٱکیٛا ٱفتاونشیݩ بیٱ. د ایٛ گات دونسمنیٛا نوم دیٛاری فٱلسٱفٱ ۉ سیاست چی یۊرپیدۊس ۉ آسکیلۊس ۉ سۊفۊکلس بٱرد بٱنا مردوم کیٛخایی مودرن اۊسنی آتن ۉ ڤلات یونان ناْ رٱڤٱندیٛاری کردن د ایٛ گات ڤیرگارنیسیٛا نوم دیٛاری چی هردوت ۉ تئوسیداس د ڤیرگار نیسی فرٱ کئسمدار بیئن، اۊساْ د ئی گات فیلسوف نوم دیٛاری چی سوقرات اوما ڤ کاْ د پیشکرد مردوم کیٛخایی د آتن ۉ یۊنان ۉ د کول جایا دۏنیا ایسنی فرا کارگرایی داشتٱ. ایٛ هال ۉ بار تا سالیٛا میٛنجا سٱدٱ چارم دئما زارۊ نوئا داشت تا اۊساْ کاْ فیلیپ دۏئم پاتشا مقدۊنیٱ شٱئر آتن ناْ گرت ۉ ایٛ جاگرتاْیی مقدونیٱ تا سالیٛا سٱدٱ دۏئم دئما زارۊ نوئا داشت تا اۊساْ کاْ اْمپراتۊر هادریان اْمپراتۊر قۉئین رۊم کول یۊنان ناْ گرت ۉ ری باڤٱریٛا دینی ۉ سؽاسی یۊنانیٛا ۉ آتنیٛا اۊساْ فرٱ کارگرایی داشت ۉ ڤ بی کاْ پٱرستش گاْ اولٱمپیک ناْ رٱڤٱندیٛاری کرد. ایٛ شٱئر ۉ ڤلات یۊنان تا سٱدٱ دٱئوم زارۊیی ٱندوم هوکۊمٱت رۊم ٱفتاوزٱنوݩ بیئن تا یٱ کاْ اْمپراتۊری عوسمانی د سال 1458 زارۊیی ایٛ ڤلات ناْ گرت سی خوش ۉ تا گات جٱنڳ جٱهونی دۏئم ایٛ ڤلات زؽر نخیز اْمپراتۊری قۉئین عوثمانی بی. د سال 1821 زارۊیی کاْ جٱنڳ خودسلاداری یۊنان د گات پاتشایی یۊنان شرۊ بی ایٛ شٱئر میٛنجاڤٱن جٱنڳیٛا خودسلاداری یۊنان بی د گات پاتشایی ٱڤلی سلسلٱ پاتشایی یۊنان کاْ نومش اوتو ٱڤٱل بی یۊنان رٱت سی لا پیشکرد ۉ مودرن بیئن. ٱڤلی ساختموݩ یۊنان کاْ د پایٱ آکروپولیس رٱڤٱندیٛاری بیٱ ساختموݩ پارلمان زایاراْیی یۊنان بیٱ. ڤلات یۊنان د سال 1830 د اْمپراتۊری عوثمانی خودسلادار ۉ جئگا بی. ایٛ ڤلات تا سال 1973 زارۊیی پاتشا داشت ڤٱلی ری ڤ ری ڤ یاْ کۊدتا ٱنجوم گرت کاْ آخری پاتشا ڤلات یۊنان کونستانتین دۏئم بیٱ ۉ نوئا پاتشایی ڤ هوکۊمٱت یۊنان بیٱ ڤ کومرٱ ڤلات ۉ ایساْ یۊنان یٱکیٛ د ٱندومیٛا یٱکاگریجا اورۊپا ئٱ.

نوفۊس[آلشتکاری]

نوفۊس آتن د راساگٱ ٱسلی شٱئر د سال ۲۰۰۳ هومبٱراڤٱر بیٱ ڤا ۷۴۷٬۳۰۰ کٱس، د هال و باری کاْ نوفۊس چارقر ایٛ شٱئر فرٱ بؽشتر بیٱ ۉ نوفۊس شٱئر ڤا چارقرش نزیک ڤ ۳٫۳۷ ملٛیوݩ کٱس د سال ۲۰۰۵ بیٱ.

سال نوفۊس شٱئری نوفۊس میٛنجا شٱئری نوفۊس ایلا ۉ اولا شٱئر
1833 4,000
1870 44,500
1896 123,000
1921 473,000 -
1921 718,000
1971 867,023 - -
1981 885,737 -
1991 772,072 3,444,358 -
2001 745,514 3,165,823 -
2011 664,046 3,090,508 -

جاگٱیا نازار ڤلاتگردی د شٱئر آتن[آلشتکاری]

آتن
کلیٛسا آپۊلیستس نٱزٱرکردٱ گات اْمپراتۊر بیزانس
پٱرستشتگٱ هفاستۊس.
ستینیا زن ٱندوم
Greece Parliament.jpg
Odeon of Herodes Atticus 2012.jpg

سرچشمٱ[آلشتکاری]