آبأمأن عألائدین

د ڤیکیپئدیا، دوٙنئسمأنامه آزاد
پئرئستئن د: ناڤجوٙری, پئی جوٙری
بأهمأن عألائدین
Aladin-03.jpg
ڤئ دی ئوٙماە لالی
۲۰ مئر ۱۳۱۹ أفتویی
د دونیا رأتئن ۱۲ آبان ۱۳۸۵، (۶۶ سالئ یی)
بیمارئستان مئر (کأرأجئیران
زایارە ڤأندی ئیرانی
نوما ھأنی مأسعوٙد بأختیاری
کئسم آموختارکار، موٙسیقار شئناس
نوم دیار بییە سی موٙسیقار لوری بختیاری

بأمأن عألائدین (نوم دیار بییە ڤا داسوٙن مأسعوٙد بأختیاری) خوندە کار، موٙسیقار شئناس و دأنگساز نوم دیار لور بأختیاری د روٙز "بیستوم مال بارکئنوٙن سال 1319 " د شأرئستان مأسجئد سولئیمان و دی یئ گئل حوٙنئڤادە پورنوفوٙس و سونأتی د تیرە " زیلایی" د طایئفە "بئهدارڤأند" د " هأف لأنگ" بأختیاری ئوٙما ڤئ دی.

دأرس حأنئن[ڤیرایئشت]

بأمأن عألائدین د سال ۱۳۲۴ أفتویی سی یە کئ جاگە خئدمأت بوٙأش کئ د ئو گات د شئرکأت نأفت مأسجئد سولئیمان بی، ڤی ڤا گئرد حوٙنئڤادأش رأتئن د شأر لالی و د سال ۱۳۲۸ أفتویی کئ أڤألی آموختارجا ئبتئدایی ڤا نوم "آموختارجا فئردوسی" د ئی شأر رأڤأندیاری بی؛ شوروٙ کئرد ڤئ دأرس حأنئن و ئوٙسئ د نئها یە سالیا أڤأل و دوٙیوم دأبیرئستانئشە د شأر "أمبأل" و د "دأبیرئستان هونأر" تأموم کئرد و د سال ۱۳۳۶ أفتویی د نئها یە کئ بوٙأش د شئرکأت نأفت بازنئشئسە بی، دوڤارتە ئوٙما ڤئ شأر مأسجئد سولئیمان و تا سال ۱۳۴۰ د "دأبیرئستان أمیر کأبیر" ئی شأر گات دأرس حأنئن د دأبیرئستان خوشە د سأر گوڤارد.

دأنگ و موٙسیقار کاری[ڤیرایئشت]

بأمأن عألائدین نوم دیار بییە ڤئ مأسعوٙد بأختیاری یئ گئل د ئستئثنایا د ڤیرگار موٙسیقار ڤولات نئشینی گات ئیسئنی ئیرانە.

أر چی ڤئ تئنا گوتە کار یئ گئل د بأرجایا رأزئشت موٙسیقار خألک لور خوصوٙصأند لئشک بأخیتاریش بییە ڤألی ڤئ بیشتأر یئ گئل خوندە کار ڤولات نئشین بییە و تونئسە د 35 سال زئشت خوش یئ گئل زوٙن موٙسقاری هوم بأر بییە مینجا لوریا بأختیاری رأڤأندیاری بأکە و گاسی بوٙە بوٙیی کئ کأسی چی ڤئ د دأنگ و موٙسیقار رأزئشتیا ڤولات نئشینی ئیران نأبییە.

د گاتی کئ هأڤال د دونیا رأتئن ڤئ د روٙزنامە و ڤارئسگأریا دأرتیچ کاری بی، لوریا بأختیاری جئگا د یە کئ کی یئن و چئ کارأن و چئ جاگە یی کوملە یأکی و سیاسی د ڤولات ئیرانی و جاگە یا هأنی دونیا دارئن پئیغومیا چأمری کاری سی د دونیا رأتئن ڤئنە د خوشوٙ دیاری کئردئن. ڤئ جوٙری یأکوٙنە بییە کئ ڤئ أڤألأند د مینجا لوریا بأختیاری و حأتی مینجا لوریا هأنی چی مینجایی و لکیا و حأتی لوریا دوٙمئنی فئرە نوم دیار بییە و دویومأند د گات گولە ڤورچینی لوریا بأختیاری د دأنگ و موسیقار ڤئ هأمیشە نأفأر أڤأل بییە و د بیشتأر د گات کئشیاری داسوٙن، ئی گوتە د ئشتنأفیاریا ڤولات نئشین ئشنأفتە بییە کئ:«هیشکی نأتأرئ چی عألائدین بوخوٙنئ» (هیشکی نئمی توٙنە چی عألائدین بوحوٙنە) و یئ گئل ڤیر و باڤأرجا قألبیە کئ ها مینجا بأختیاریا کئ بأختیاریا د مینجا لۊریا نوم دیارئن ڤئ بی تاروف بییئن و روک گوتئن.

دیار بییئن هونأری مأسعوٙد بأختیاری د گاتی پیش ئوٙما کئ ئی گات ڤئ گات رادیو نوم دیار بییە. یئ گئل ڤیجە یی یا أصلی ئی گات دیر بییئن کومولە یأکی هأنری د رأزئشت موٙسیقار أصیلی ڤولات ئیران چئ د راساگە جا سونتأتی و چئ د راساگە جا ڤولات نئشینی بی.

بأرنامە رادیوٙیی گولیا یئ گئل د نئموٙنە یا ئی ریکئرد د راساگە جا موٙسیقار سونأتی بی کئ سی یە هونأرمأنیا راساگە یا جوٙر ڤا جوٙر ئیران کئ میوٙمان د رادیوٙ نئمی توٙنئسئن یئ گئل موٙسیقار نازار کئ دیارگە رأزئشتی شوٙ با أنجوم کاری بأکأن.

نأتیجە ئی رأڤئشت یە بی کئ گاسی موٙأ دئش بوئی موٙسیقار گولیا و یأنی موٙسیقار ڤولات نئشینی ڤا شیڤات شأرنئشینی و ڤئ أم د جوٙر موٙسیقار گولیا . نئموٙنە ظأفط کاری موٙسیقار ڤولات نئشینی د شومال ئیران، خوراسان و لوری بأختیاری و شیرازی د ئی گات چئنی خوٙ دیاری می کە کئ موٙسیقاریا گوتە بییە تا چئ أنازە ڤا موٙسیقار شأری ئوٙسئنی هوم دأنگ بینە.

بأمأن عألائدین ڤئ دی ئوٙماە د راساگە عأشایئری لالی کئ یئ گئل د زیرراساگە یا مأسجئد سولئیمان بییە بی، راساگە عأشایئری لالی کئ یئ گئل د زیرراساگە یا مأسجئد سولئیمان بی و سی یە بی کئ دأنگیا ناب ئیل بأختیاری د گوٙشئش بأمأن بی و ڤألی هومکاری ڤا رادیوٙ نئمی نیا کئ ڤئ دأنگیا سونأتی و لوری نە بوحوٙنە چئنی کئ دئما ڤأضع آلیشت کئ ڤاگئرد مأنصوٙر قأنادپوٙر دأنگ کار آرأنگیایی کئ ڤئ ڤا دۊ گئل زوٙن لوری بأختیاری و فارسی ڤا حال و بار موٙسیقار شأری رأڤأندیاری کئرد و ڤئنوٙ آرأنگیایی بییئن کئ د دیجا ئورکئستئری و دأنگ کاری أصلأن ڤا موٙسیقار بأختیاری هیچ نئسبأتی ناشتئن.

نئها د ڤأض آلیشت، ڤئ یئ گاتی نە د بی دأنگی گوڤارد تا یە کئ دوٙسئش موٙمە حوٙسئین سئیفی زادە(دأنگساز) ڤئ نە د عأطا جأنگوٙک کئ یئ گئل هونأرمأن دیار بییە د مینجاڤأن ڤاداشت کاری و دأرتیج کاری موٙسیقار ئیرانی بی، موعأرئفیش بأکە. جأنگوٙک ڤا یە کئ لۊر نأبی ڤألی د جاگە ڤئ دی ئوٙمائنئش د شأر لار کئ ها د هارگە آستوٙن فارس کئ ئی شأر د دیجا رأزئشتی ڤئ لوریا بأختیاری فئرە نئزیکە ئی هوم ریشئ یی رأزئشتی باعئث بی کئ یئ گئل موٙسیقار یئکوٙنە رأڤأندیاری بوٙە. د کارگئرایی یە بی کئ "مال کأنوٙن" ڤا داسوٙن أڤئلی نأڤار جاڤأنە د سال ۱۳۶۵ أفتویی ئوٙما ڤئ بازار و فئرە خوش سأرنجوم بی کئ هأنی أم ئی خوش سأرنجومی ها سأر زوٙن خألک و دوٙیومی و آخئری آرئنگی کئ بأمأن ڤا هومیاری عأطا جأنگوٙک دوروس کئرد د شأش سال نئهاتر بی کئ ڤا نوم "هی جار" نوم دیار بییە.

طأبیعأت حایی د آرئنگیا مأسعوٙد بأختیاری فئرە فئرە دیارە، ڤئ دئما یە کئ ڤا چیا زئشت مودئرن ماشینی آشنا بوٙە، شو و روٙز ڤا کألیمە یایی چی مە، آستارە(آسارە)، کوگ، ئور، باروٙ، تأش کو و چیا هأنی کئ د دأنگ و موٙسیقار ڤئ جادیارئن آشنایی و هوم دأنگی داشتە و ڤئنوٙ د بئیت بأنیایی کئ خوش می کئردە جادیارئن. ڤئ د سأرتاسأر گات عومرئش زأن نأحاس و نئها د بازنئشئسە بییئن ڤاگئرد حوٙنئڤادە خوٙئرئش د کأرج ئیسجا بی و د رأتئن د جایا شولوٙغ خوشئش نئمی یوٙما.

د دونیا رأتئن[ڤیرایئشت]

آ بأمأن عألائدین د سال ۱۳۷۹ أفتوٙیی مالکأنوٙن کئرد د سی شأر کأرأج و نئها د یئ گات داشتئن مأرأض گوردالە و عأمأل جأراحی میزدوٙن د "شوصۉ روٙز جومە، دوڤازدأئوم ما ئوٙسأردکونوٙن ۱۳۸۵ "، نئها د ۶۶ سال زئشت بی حاشیە سی نارئسایی قألبئش د بیمارئستان " کأسرا" جأهانشأر شأرئستان کأرأج ئی دونیا نە نیا و رأت سی آستوٙن موٙندئگار...

لأش ڤئ د لا قۉر پارئ یی د هونأرمأنیا نوم دیار ئیران چی غولوم حوسئین بأنان، حأبیب أللە بأدیعی، مورتئضا حأنانە، هوٙشأنگ گولشیری و... د "قۉر ئمامزادە طاهئر کأرأج" ئسپاردە بی ڤئ حاک.[۱]

آرأنگیا[ڤیرایئشت]

سأرچئشمە[ڤیرایئشت]